К книге
Смутное времяИсточники
100%
Источники
75

При изучении эпохи Смутного времени Московского государства у автора были под рукою следующие источники и пособия, из которых важнейшие означены двумя звездочками, менее важные – одною, а те, которые доставляют мало верных сведений, оставлены без знака:

1 Акты Археографической Экспедиции. Т. II. 1836.**

2 Акты исторические. Т. II. 1841.**

3 Акты Западной России. Т. IV. 1851.**

4 Арцыбышев, Повествование о России, т. III. 1843.**

5 Avisi et lettere giuste di cose memorabili succedite tanto in Africa nel regno di Bibuga che nella Guinea quanto in Moscovia raccolte da Barezzo Barezzi. MDCXII.

6 An appendix being the amours of Demetrius and Dorenski, rivals in the affections of Marina. 1677.

7 Annuae Societatis Jesu. 1604, 1605, 1606.

8 Barezzo Barezzi, Relatione della segnalata et come miraculosa conquista del Paterno imperio conseguita dal Serenissimo gioviue Demetrio gran duca di Moscovia in quest’ anno 1606. (Приписывается Антонию Поссевину, знаменитому иезуиту.) *

9 Bohomolca, Życie Jana Zamoyskiego. 1837.*

10 Bond. Russia at the close of the sixteenth century, MDCCCLVI. (Сочинения Флетчера: Of the Russe Commonwealth, и Горсея Travels.) *

11 Brereton. Newes of the present miseries of Ruschia. 1614.*

12 Временник Императорского Московского Общества Истории и Древностей. Кн. XVI и XVII. (Иное сказание о самозванцах, и Книга, глаголемая Новый летописец.) **

13 Valerii Archangelis legationis polonicae ohm auditoris ad polonos pacis persuasio. 1608.

14 Videkindi. Historia belli Sveco-Moscovitici decennalis, MDCLXXII.*

15 Warachtige ende eygentljcke Beschryvinge van de wonderbare seer gedenckwerdighe geschiedenissen die in Moscovia zijn vorgevallen in den naest voorleden ende in den tegenwoordighen jare 1606 etc. door een geloofwerdich Coopman die doen ter tijdt aldaer teghenwoordich was. MDCVI. (Перевод; см. № 99.) *

16 Wassenberg, Historia gestorum Vladislai IV, 1643.

17 Wiadomości о krwawéj i okratnéj rzezi w mieście Moskwie i okropny a źalośny koniec Dymitra W. X. i Cara Moskiewskiego przez Hollendra na onczas w Moskwie bawincego etc. 1861. (Польский вариант к № 98, с прибавлениями.) *

18 Gratiani. De Joanne Heraclida despota Valachorum principe libritres. 1759.*

19 Grevenbruch. Tragoedia Moscovitica sive de vita et morte Demetrii qui nuper apud Ruthenos imperium tenuit narratio ex fide dignis scriptis et litteris excerpta. 1608.*

20 Hystorya Dmytra falszywego. (О втор. самозв. Польск. Рукоп. И. П. библ. № 32.) *

21 Historica Russiae monumenta ex antiquis exterorum gentium archivis et bibliothecis derempta, T. I. 1842.**

22 Два хронографа, принадл. Карамзину, ныне находящиеся в Археографической комиссии. (Рукопись.) **

23 Дворцовые разряды. Т. I и II. 1851.**

24 Дополнения к актам историческим. Т. I. 1851.**

25 И. И. Голиков. Дополнения к Деяниям Петра Великого. I, II. 1790.**

26 Древняя Российская Вивлиофика. Тома VII, XII, XIII, XV и XX. 1788–1791.**

27 D’Alessandro Cilli, Historia di Moscovia. 1627.

28 Danckaer, Beschrywinge van Moscowien oft Rusland. 1615.*

29 Del conte Maiolino Bisaccioni il Demetrio Moscovita. Historia tragica. 1643.

30 De Thou, Historiaram sui temporis usque ad annum 1607. Французский перевод: Histoire universelle depuis 1643 jusque l’an 1607. MDCCXXXIV, liv. CXXXIV.*

31 Dzieje Marsa krwawego у sprawy odwaźue rycerskie przez Wielm. Pana JM. Pana Piotra Sapiehę starostę uświackiego w monarchyi Moskiewskiey od roku 1608 aź do roku 1612 sɬawnie odprawowane. (Рукопись.) *

32 Diariusz spisany przez JM. Pana Stanisɬawa Niemojewskiego podstolego koronnego drogi i róźnych przypadków pociesznych i źaɬośnych prowadząc córkę JW. JM. Pana Jerzego Mniszka wojewody Sendomierskiego pannę Marynę poszlubionę maɬźonkę, W. Kniaziowi Moskiewskiemu Dymitrowi Iwanowiczowi, przybycie do Moskwy, koronacya, bankiety i festyny, wreszcie niefortunna śmieré W. Kniazia, przez tegoź naocznego świadka opisana. Anno Domini 1606. (Рукопись. Отрывок из нее был помещен в львовской газете Wieniec. 1862.) **

33 Drei merkliche Relationes: erste von der Victori Sigismundi III des grossmachtigen Konigs in Polen und Schweden so Ihr. Majest. uber der Moscoviter vermainten unuberwindliche Vestung Smolenzko erhalten und mit sturmender Hand erobert, den 13 Juni des 1611 Jahrs. 1611.*

34 Elias Herekmans. Eeen Historischen Verhael van de vomaemste berverten des keyserrycks van Russia ontstaen door den Demetrium Ivanovits die deu valschen Demetrius t’ourecht genaempt wert. (Издано в настоящее время Археографическою комиссиею.)

35 Житие преподобного Дионисия. (Рукопись.) **

36 Źabczyca. Źegnanie ojczyzny Moźney Cesarzowey Moskiewskiey. 1606. (Стихами.)

37 Źabczyca. Mars Moskiewski krwawy. 1606. (Стихотворное описание похода Димитрия в Москву, 1604–1605 гг.) **

38 Źabczyca. Posel Moskiewski. 1606. (Стихотворное описание посольства Афанасия Васильева.) **

39 Źycie Lwa Sapiehy. 1837.*

40 Записки гетмана Жолкевского о московской войне, изданные Павлом Александр. Мухановым, с приложением разных современных актов и отрывков из рукописи ксендза Яна Велевицкого, касающихся самозванцев и вообще сношений России с Польшею между 1603 и 1635 гг. 1871.**

41 История государства Российского Н. Карамзина. Тома X, XI и XII. (В примечаниях, выписки из разных источников.) **

42 История России с древнейших времен, С. Соловьева. Т. VIII. 1856. (Есть выписки из современных актов.) **

43 История Смутного времени Д. Бутурлина. Ч. 3. 1839. (В примечаниях современные акты.) **

44 Историческая библиотека, издаваемая Археографическою комиссиею. Т. I. 1872.**

45 Isaaci Massae Chronicon. Een cort verhael von begin en oorspronck deser tegenwoordige oorloogen en troeblen in Moscovia, totten jare 1610 int cort overlopen ondert gouvemement van diverse vorsten aldaer. (Издано в настоящее время Археографическою комиссиею.) **

46 Inno Petricii. Historiae Moschoviticae.*

47 Kaspra Niesieckiego, Korona Polska. 41. 1728.*

48 Kobierzycki. Historia Vladislai Poloniae et Sueciae principis etc. usque ad excessum Sigismundi III Poloniae Sueciaeque regis. 1656.**

49 Kognowicki. Źycia Sapiehów. 31.1790.

50 Krajewski, Chronologia wojny Moskiewskiey. 1613. (Стихотворное описание военных действий.) **

51 Krotkie a prawdziwe opisanie wzięcia Smolenska przednieyszego zamku Panstwa Siewierskiego. 1611.*

52 Летопись о многих мятежах. 1788.*

53 Legende de la vie et de la mort de Dęmetrius l’imposteur, imprimé à Amsterdam en 1606. Reimprimé en 1839. (Вариант к № 98.)

54 Московск. Гл. Арх. Ин. Д. Дела Польские № 26 (рукопись).**

55 Ibid. № 27 (рукопись).**

56 Ibid. № 30 (рукопись).**

57 Московская резня (русский перевод франц. изд. в Париже см. № 83).*

58 Margeret. Estat de l’Empire de Russie et grand Duché de Moscovie, avec ce qui s’y est passé de plus memorable et tragique pendant le règne de quatre Empereurs: à sęavoir depuis l’an 1590 jusques en l’an 1606 en septembre. MDCLXIX. Reimprimé à en 1855.**

59 Marchocki. Historya wojny Moskiewskiey. 1841.**

60 Milton. A brief History of Moscovia. 1682.*

61 Narratio brevis eorum, quae solemni apparatu acta sunt Romae a natione Polona ob insignem victoriam ex Moschus partam a serenissimo rege Sigism. III et ob Moscovicam universam in ipsius potestatem reductam. MDCXI.

62 Naruszewicz. Historya Jana Karola Chodkiewicza wojewody wileńskiego, hetmana wielkiego W. X. 21.1837.*

63 Neue Zeitung auss der Moscau von den sonderbaren practicken der Jesuiten und Ihrem auffgeworffenen vermeinten Grossfwrsten Demetrius was es fur ein Ende genommen. Neben einem Lateinischen Schreiben. 1606.*

64 Niemcewicz. Dzieje panowania Zygmunta III. 3t. 1836. (В приложениях, современные акты).**

65 Nowakowski, Zródɬa do dziejów Polskich. 1841.

66 Nowiny z Moskwy od Jana Wisloucha. (Рукопись, заключающая дневник похода Димитрия в 1604–1605 гг.) *

67 Отрывки из летописи, напечатанные г. Мельниковым в Отечественных записках. Т. XXIX.*

68 Orzelski. Bezkrólewia ksiąg ośmioro. 3 t. 1858.*

69 Памятники дипломатических сношений России. 1851. Т. I.*

70 Подлинные свидетельства о взаимных отношениях России и Польши, Муханова. 1834.*

71 Псковская летопись. Полное собрание русских летописей. Т. VI. 1848,**

72 Paprocki, Pharus Sarmatica etc. 1633.

73 Pauli Piasecii Episcopi Praemisliensis Chronica gestorum in Europa singularium accurate ac fideliter conscripta ad annum Christi MDCXLIII. 1645.*

74 Pieśń о tyraństwie Szujskiego. 1609.*

75 Pisma Stanisɬawa Źoɬkiewskiego, wydaɬ August Bielowski. 1861.**

76 Poselstwo do Króla P. M. у do Pana Hetmana у do Ich. MM. PP. Senatorów у do wszystkiego wobec rycerstwa pod Smoleńskem w obozie będącego od sɬawnego rycerstwa z wojska Cara Dymitra у respons na tę poselstwo. 1610.**

77 Process powodzenia Dmitra Iwanowicza teraźniejszego Cara Moskiewskiego. (Рукопись.) **

78 Рукопись Филарета, митрополита московского и всея России. 1839.*

79 Русская летопись по Никоновскому списку. Т. VIII. 1792.**

80 Raczyński. Poselstwo od Zygmunta III do Dymitra Iwanowicza cara moskiewskiego. 1837.**

81 Reingoldi, Heidensteini Rerum Poloniarum ab excessu Sigismundi Augusti. Libri XII. MDCLXXII.*

82 Relazione dell’Acquisto et Presa della Città, et Fortezza di Smolenscho in Moscovia. 1611.**

83 Rerum Rossicarum scriptores exteri a collegio archeographico editi. T. I. a) Bussov Relatio, das ist Summarische Erzahlung. b) Petri Petreji de Erlesunda, Historien und Bericht von dem Grossfürstentum Muschkow. 1856.*

84 Recit du sanglant et terrible massacre arrivé dans la ville de Moscou. 1859 (французский вариант английского подлинника; см. № 98).*

85 Rome et Démétrius d’après des documents nouveaux, avec pièces justificatives et facsimile et facsimile par le P. Pierling s. j. 1878. (В приложениях, современные письма.) **

86 Сборник Муханова. 1836.**

87 Сказание об осаде Троицкого-Сергиева монастыря от поляков и о бывших потом в России мятежах, сочиненное оного же Троицкого монастыря келарем Авраамием Палицыным. 1822.*

88 Сказания современников о Димитрии Самозванце. Т. 5. 1824. Переводы: в 1-м томе – Хроники Буссова; во 2-м – Записок Паэрле (Hans Georg Peyerle), аугсбургского купца, бывшего в Москве в 1606–1608 гг.; в 3-м – Маржерета и де Ту; в 4-м – Дневники Марины Мнишек и польских послов, помещеннные подлинником в Hist. Russ. mon., и в 5-м – Памятников Маскевича. Изд. Н. Устрялова.**

89 Собрание государственных грамот и договоров. 1819. т. II **

90 Samuel Bielski. Diariusz roku 1609. Изд. 1848.*

91 Samuel Maszkiewicz. Pamiętniki. 1838.*

92 Sir Thomas Smithes. Voyage and entertainement in Ruschia. London. 1605.*

93 Skargi. Na moskiewskie zwycięstwo knzanie. 1611.

94 Stanisław Borsza. Wyprawa Cara Moskiewskiego Dymitra do Moskwy z Jerzym Mniszkiem. (Рукоп. библиот. генеральн. штаба.) *

95 Stanislai Lubieński episcopi Plocensis opera posthuma historica. MDCXLIII.*

96 Supplementum ad Historica Russiae monumenta. 1848.**

97 Три записки времен Лжедимитрия, изданные по спискам Императорской Публичной библиотеки. 1862.

98 Tragoedia Demetrico-Moscovitica. История достопамятных происшествий, случившихся с Лжедимитрием, и о взятии шведами Великого Новгорода, сочинение Матвея Шаума. 1614. Изд. 1847.*

99 The Russian Impostor or the History of Muscoviae under the usurpation of Boris and the imposture of Demetrius. MDCLXXIV.

100 The report of a bloody and terrible massacre in the city of Mosco. 1607. (Оригинал для № № 15, 17, 52 и 83).*

101 Хронограф, напечатанный г. Мельниковым отрывками в «Москвитянине». 1850. Ноябрь.**

102 Сборник князя Хилкова, изд. Археографическою комиссиею. 1879.*

103 Записки киевского мещанина Божка Балыки о московской осаде 1612 года. (Киевская Старина. 1882. Т. III. Июль.) **

104 Chlebowski. Zwycięstwo N. Monarchy Zygmunta III. 1611.

105 Chlebowski. Tryumf radośny wszystkich obywatelów koronnych i W. X. L. z sɬawnego zwycięstwa N. Monarchy Zygmunta III. 1611.

106 Четыре сказания о Лжедимитрии, извлеченные из рукописей Императорской Публичной библиотеки. 1863.*

107 Чтения Императорского Московского Общества Истории и Древностей. 1847, № 9. (Сказание еже содеяся в царствующем граде Москве.)

108 Ciampi, Bibliografia critica delle antiche reciproche corrispondenze politiche. ecclesiastiche, scientifiche, litterarie, artistiche dell’ Italia colla Russia, colla Polonia ed altre parti setteńtrionali. 3 v. 1834–1842.*

109 Ciampi, Esame critico con documenti inediti della storia di Demetrio di Iwan Wasiliewitch. 1827.*

110. Ciampi. Notizie dei Secoli XV e XVI sulla Italia, Polonia e Russia. 1833.*

111 Щербатов. История Российская от древнейших времен. Т. VII. 1791. (Современные грамоты.)

Сверх того, автор пользовался разными актами, письмами и заметками, найденными им в разных русских, польских и латинских рукописях[1131], хранящихся в:

1) Императорской Публичной библиотеке;

2) Литовской Метрике при Правительствующем Сенате;

3) Московском Главном Архиве Иностранных Дел;

4) Библиотеке Красинских в Варшаве;

5) Библиотеке Потоцких в Вилянове;

6) Библиотеке Главного Штаба;

7) Румянцевском Музее, ныне московской Публичной библиотеке;

8) Библиотеке Археографической комиссии.

Предыдущая главаГлава 75 из 75К книге