К книге
Древняя Русь на международных путяхБиблиография
89%
Библиография
17

Абрамович, 1911 — Патерик Киевского Печерского монастыря / [изд. Д. И. Абрамович]. СПб., 1911.

Абрамович, 1916 — Жития святых мучеников Бориса и Глеба и службы им / подгот. к печ. Д. И. Абрамович. Пг., 1916.

Авдусин, 1972 — Авдусин Д. А. Гнездово и Днепровский путь // Новое в археологии. М., 1972.

Адрианова-Перетц, 1961 — Адрианова-Перетц В. П. Из истории русско-украинских литературных связей XVII в.: украинские переводы «Хождения» игумена Даниила и «Сказания Афродитиана» // Исследования и материалы по древнерусской литературе. М., 1961.

Айналов, 1906 — Айналов Д. В. Некоторые данные русских летописей о Палестине // Сообщ. ППО. Т. 17. 1906. Вып. 3.

Айналов—Редин, 1890 — Айналов Д. В., Редин Е. К. Киевский Софийский собор: исследование древней живописи — мозаик и фресок собора // Зап. РАО. Т. 4. 1890. Вып. 3/4.

Акты Пант. — Акты Русского на св. Афоне монастыря св. великомученика и целителя Пантелеймона. Киев, 1873.

Алексеев Л. В., 1957 — Алексеев Л. В. Лазарь Богша — мастер-ювелир XII века // СА. 1957. №3.

Алексеев Л. В., 1975 — Алексеев Л. В. Полоцкая земля // Древнерусские княжества X–XIII вв. М., 1975.

Алексеев Μ. П., 1935 — Алексеев Μ. П. Англосаксонская параллель к поучению Владимира Мономаха // ТОДРЛ. Т. 2. 1935.

Алексеев Μ. П., 1945 — Алексеев Μ. П. К вопросу об англо-русских отношениях при Ярославе Мудром // Научный бюллетень ЛГУ. Л., 1945. №4.

Алешковский, 1971 — Алешковский Μ. X. Повесть временных лет: Судьба литературного произведения в Древней Руси. М., 1971.

Алпатов, 1973 — Алпатов М. А. Русская историческая мысль и Западная Европа XII–XVII вв. М., 1973.

Анастасиевич, 1940 — Анастасиевич Д. Царский год в Византии // SK. Т. 11. 1940.

Ангелов, 1-2 — Ангелов Б. С. Из старата българска, руска и сръбска литература. Т. 1-2. София, 1958—1967.

Андреев, 1989 — Андреев В. Ф. Новый список «Семисоборной росписи» Новгорода // НИС. [Вып.] 3 (13). 1989.

Анна Комн. — Анна Комнина. Алексиада / вступ. ст., пер., коммент. Я. Н. Любарского. М., 1965. (ПСИ).

Антипов, 1995 — Антипов И. В. О датировке придела св. Пантелеймона владимирского Успенского собора // Церк. Арх. Вып. 2. 1995.

Апр. Мст. — Апракос Мстислава Великого / под ред. Л. П. Жуковской. М., 1983.

Ариньон, 1980 — Ариньон Ж.-П. Международные отношения Киевской Руси в середине X в. и крещение киевской княгини Ольги // ВВ. Т. 41. 1980.

Арциховский—Борковский, 1958 — Арциховский А. В., Борковский В. И. Новгородские грамоты на бересте: (из раскопок 1953—1954 гг.). М., 1958.

Арциховский—Борковский, 1963 — Арциховский А. В., Борковский В. И. Новгородские грамоты на бересте: из раскопок 1956—1957 гг. М., 1963.

Арциховский—Янин, 1978 — Арциховский А. В., Янин В. Л. Новгородские грамоты на бересте: из раскопок 1962—1976 гг. М., 1978.

АСЭИ, 3 — Акты социально-экономической истории Северо-Восточной Руси конца XIV — начала XVI в. Т. 3 / сост. И. А. Голубцов. М., 1964.

Багрий, 1914 — Багрий А. Киевский список чуда св. Николая об утопшем детище // ИОРЯС. Т. 19. 1914. №2.

Баранов, 1976 — Баранов X. К. Арабско-русский словарь. М., 1976.

Барсов, 1885 — Барсов Η. П. Очерки русской исторической географии: география начальной (Несторовой) летописи. Варшава, 1885.

Бауер, 1937 — Бауер Η. П. Денежный счет Русской Правды // Вспомогательные исторические дисциплины: сб. ст. М.; Л., 1937.

Баумгартен, 1908 — Баумгартен Н. А. Первая ветвь князей Галицких: потомство Владимира Ярославича // Лет. ИРО. Год 8-й, 1908. Вып. 4 (16).

Баумгартен, 1909 — Баумгартен Н. А. Кунигунда Орламюндская, княгиня русская, и ее потомство // Лет. ИРО. Год 5-й, 1909. Вып. 3 (19).

Баумгартен, 1930 — Баумгартен Н. А. Ода Штаденская, внучатая племянница папы Льва IX — невестка Ярослава Мудрого // Благовест. Париж, 1930. №1.

Баумгартен, 1931 — Баумгартен Н. А. София Русская, королева датская, а затем ландграфиня тюрингенская // SK. Т. 4. 1931.

Бегунов, 1973 — Бегунов Ю. К. Козма Пресвитер в славянских литературах. София, 1973.

Бейлис, 1960 — Бейлис В. М. Про назву Київа в арабських географiв X ст. та спроби iї тлумачення в iсторичнiй лiтературi // УIЖ. 1960. №1.

Бейлис, 1961 — Бейлис В. М. Сочинения ал-Мас’уди о русско-византийских отношениях в 50-х гг. X в. // МС.

Бейлис, 1989 — Бейлис В. М. К вопросу о конъектурах и о попытках отождествления этнонимов и топонимов в текстах арабских авторов IX–XIII вв. о Восточной Европе // Восточное историческое источниковедение и специальные исторические дисциплины. Вып. 1. М., 1989.

Бектинеев, 1987 — Бектинеев Ш. И. Весы и гирьки-разновесы X–XIV вв. из Белоруссии // СА. 1987. №1.

Белецкий, 1995 — Белецкий С. В. К вопросу о времени строительства Софийского собора в Киеве // Церк. Арх. Вып. 2. 1995.

Белецкий, 1997 — Белецкий С. В. Начало русской геральдики (знаки Рюриковичей X–XI вв.) // У источника: сб. ст. в честь чл.-корр. РАН С. М. Каштанова. М., 1997.

Белоброва, 1977 — Белоброва О. А. О «Книге паломник» Антония Новгородского // ВО. 1977.

Беляев, 1893 — Беляев Д. Ф. Byzantina: очерки, материалы и заметки по византийским древностям. Ч. 2. СПб., 1893.

Бенвенист, 1995 — Бенвенист Э. Словарь индоевропейских социальных терминов: I. Хозяйство, семья, общество; II. Власть, право, религия / пер. с фр. М., 1995. (французский оригинал вышел в 1970 г.).

Бенешевич, 1-2 — Бенешевич В. Н. Древнеславянская кормчая XIV титулов без толкований. Т. 1. СПб., 1906; Т. 2 / подгот. к изд. и снабжен доп. Ю. К. Бегуновым, И. С. Чичуровым, Я. Н. Щаповым под рук. Я. Н. Щапова. София, 1987.

Бережков, 1963 — Бережков Н. Г. Хронология русского летописания. М., 1963.

Березовец, 1963 — Березовец Д. Т. Поселения уличей на р. Тясмине // Материалы и исследования по археологии СССР. Вып. 108: Славяне накануне образования Киевской Руси. 1963.

Берлинский, 1820 — Берлинский Μ. Ф. Краткое описание Киева. СПб., 1820.

Бернштейн-Коган, 1950 — Бернштейн-Коган С. В. Путь из варяг в греки // Вопросы географии. М., 1950. №20.

Бибиков, 1981 — Бибиков М. В. Византийские источники по истории Руси, народов Северного Причерноморья и Северного Кавказа (XII–XIII вв.) // ДГ, 1980 год. М., 1981.

Бирнбаум, 1987 — Бирнбаум X. Праславянский язык: достижения и проблемы его реконструкции / пер. с англ., вступ. ст. В. А. Дыбо. М., 1987.

БЛДР, 1-4 — Библиотека литературы Древней Руси. Т. 1: XI–XII вв. СПб., 1997; Т. 2: XI–XII вв. СПб., 1999; Т. 3: XI–XII вв. СПб., 1999; Т. 4: XII в. СПб., 1997.

Бобринский, 1901 — Бобринский А. Киевские миниатюры XI века и портреты князя Ярополка Изяславича в псалтыре Егберта, архиепископа трирского // Зап. РАО, нов. сер. Т. 12, 1901. Вып. 1-2 (Тр. Отд-ния славян. и рус. археологии. Кн. 5).

Бодянский, 1848 — Бодянский О. Славянорусские сочинения в пергаменном сборнике И. Н. Царского // ЧОИДР. 1848. Кн. 3.

Божков, 1972 — Божков А. Миниатюри от Мадридския ръкопис на Йоан Скилица. София, 1972.

Большаков, 1971 — Большаков О. Г. [Вступ. ст. и примеч.] // Гарнати.

Босворт, 1971 — Босворт К. Э. Мусульманские династии : справ. по хронологии и генеалогии. М., 1971.

Брим, 1931 — Брим В. А. Путь из варяг в греки // Изв. АН. 7 сер.; отд-ние обществ. наук. 1931. №2.

Бруцкус, 1927 — Бруцкус Ю. Д. Першi звiстки про евреїв у Польшi та на Pyci // Iсторична секцiя АН УРСР: науковий збiрник. Київ. Т. 26. 1927.

Булгаков, 1958 — Булгаков П. Г. Книга путей и государств Ибн Хордадбеха // ППС. Вып. 3 (66). 1958.

Василевски, 1991 — Василевски Т. Христос Пантократор на печатях и монетах монархов Руси и его византийские и болгарские образцы // ВВ. Т. 52. 1991.

Васильев А. А., 1904 — Васильев А. А. Византия и арабы. Ч. 2. СПб., 1904.

Васильев В., 1893 — Васильев В. История канонизации русских святых. М., 1893.

Васильевский, 1-4 — Васильевский В. Г. Труды. Т. 1. СПб., 1908; Т. 2/1. СПб., 1909; Т. 2/2. СПб., 1912; Т. 3. Пг., 1915; Т. 4. Л., 1930.

Васильевский, 1881 — Васильевский В. Г. Советы и рассказы византийского боярина XI века // ЖМНП. 1881. Август.

Васильевский, 1888 — Васильевский В. Г. Древняя торговля Киева с Регенсбургом // ЖМНП. 1888. Июль.

Васильевский, 1909а — Васильевский В. Г. Два письма византийского императора Михаила VII Дуки к Всеволоду Ярославичу // Васильевский, 2/1. (первая публикация — в 1875 г.).

Васильевский, 1909б — Васильевский В. Г. Из истории 976—986 годов: из ал-Мекина и Иоанна Геометра // Васильевский, 2/1. (первая публикация — в 1876 г.).

Васильевский, 1930 — Васильевский В. Г. Из истории Византии в XII веке: союз двух империй (1148—1155) // Васильевский, 4. (первая публикация — в 1877 г.).

ВБ — Византийская Библиотека.

Вел. хрон. — «Великая хроника» о Польше, Руси и их соседях XI–XIII вв. / пер. Л. М. Поповой, вступ. ст. и коммент. Н. И. Щавелевой. М., 1987.

Велиханова, 1986 — Велиханова Н. [Введение] // Ибн Хорд.

Веневитинов, 1883—1885 — Веневитинов М. А. Житие и хоженье Данила Руськыя земли игумена, 1106—1107 гг. // ППС. Т. 1. 1883. Вып. 3; Т. 3. 1885. Вып. 3 (9).

Видук. — Видукинд Корвейский. Деяния саксов / вступ. ст., пер. и коммент. Г. Э. Санчука. М., 1975. (ПСИ).

Вилинбахов, 1974 — Вилинбахов В. Б. Раннесредневековый путь из Балтики в Каспий // SlA. Т. 21. 1974.

Водовозов, 1958 — Водовозов Н. В. История древнерусской литературы. М., 1958.

Водовозов, 1962 — Водовозов Н. В. «Хождение» игумена Даниила и первый крестовый поход // Учен. зап. Моск. гос. пед. ин-та им. В. И. Ленина. М. Вып. 178. 1962.

Воронин, 1960 — Воронин Η. Н. Медвежий культ в Верхнем Поволжье в XI в. // Краеведческие записки. Ярославль. Вып. 4. 1960.

Воронов, 1879 — Воронов А. Д. О латинских проповедниках на Руси Киевской в X и XI вв. // ЧОНЛ. Кн. 1. 1879.

Воронова, 1987 — Воронова Е. М. Житие Евфросинии Полоцкой // Сл. ККДР, 1.

Высоцкий, 1962 — Высоцкий С. А. Древнерусские граффити Софии Киевской // НЭ. Т. 3. 1962.

Высоцкий, 1966 — Высоцкий С. А. Древнерусские надписи Софии Киевской XI— XIV вв. [Вып. 1]. Киев, 1966.

Высоцкий, 1976 — Высоцкий С. А. Средневековые надписи Софии Киевской (по материалам граффити XI–XVII вв.). [Вып. 2]. Киев, 1976. (нумерация граффити продолжает нумерацию в книге: Высоцкий, 1966).

Высоцкий, 1985а — Высоцкий С. А. Киевские граффити и «Слово о полку Игореве» // Слово о полку Игореве и его время. М., 1985.

Высоцкий, 1985б — Высоцкий С. А. Киевские граффити XI–XVII вв. Киев, 1985.

Высоцкий, 1989а — Высоцкий С. А. О дате поездки посольства Ольги в Константинополь // Древние славяне и Киевская Русь: сб. науч. тр. [памяти В. И. Довженка]. Киев, 1989.

Высоцкий, 1989б — Высоцкий С. А. Светские фрески Софийского собора в Киеве. Киев, 1989.

Галл — Галл Аноним. Хроника и деяния князей или правителей польских / предисл., пер. и примеч. Л. М. Поповой. М., 1961.

Гарнати — Путешествие Абу Хамида ал-Гарнати в Восточную и Центральную Европу (1131—1153 гг.) / публ. О. Г. Большакова, А. Л. Монгайта. М., 1971.

ГВНП — Грамоты Великого Новгорода и Пскова / подгот. к печ. В. Г. Гейман, Н. А. Казакова, А. И. Копанев, Г. Е. Кочин, Р. Б. Мюллер и Е. А. Рыдзевская; под ред. С. Н. Валка. М.; Л., 1949.

Гельм. — Гельмольд. Славянская хроника / предисл., пер. и примеч. Л. В. Разумовской. М., 1963. (ПСИ).

Гильфердинг, 1856 — Гильфердинг А. Неизданное свидетельство современника о Владимире Святом и Болеславе Храбром // Русская беседа. М., 1856. Кн. 1. Науки.

Гинзбург, 1940 — Гинзбург В. В. Об антропологическом изучении скелетов Ярослава Мудрого, Анны и Ингигерды // КСИИМК. Вып. 7. 1940.

Гиппиус, 1992 — Гиппиус А. А. Новые данные о пономаре Тимофее, новгородском книжнике середины XIII в. // Информационный бюллетень Международной ассоциации по изучению и распространению славянских культур. Вып. 25. М., 1992.

Гиппиус, 1997 — Гиппиус А. А. К истории сложения текста Новгородской Первой летописи // НИС. [Вып.] 6 (16), 1997.

Гладкова, 1994 — Гладкова О. В. Житие Евстафия Плакиды в составе Пролога: исследование и тексты // Герменевтика древнерусской литературы. Сб. 7/1. М., 1994.

Глазырина—Джаксон, 1987 — Древнерусские города в древнескандинавской письменности: тексты, перевод, комментарий / сост. Г. В. Глазырина, Т. Н. Джаксон. М., 1987.

Глушакова, 1963 — Глушакова Ю. П. О путешествии игумена Даниила в Палестину // Проблемы общественно-политической истории России и славянских стран: к 70-летию акад. Μ. Н. Тихомирова. М., 1963.

Голб—Прицак, 1997 — Голб Н., Прицак О. Хазарско-еврейские документы X века / пер. с англ. В. Л. Вихновича; науч. ред., послесл. и коммент. В. Я. Петрухина. М.; Иерусалим, 1997.

Головко, 1988 — Головко А. Б. Древняя Русь и Польша в политических взаимоотношениях X — первой трети XIII вв. Киев, 1988.

Голубинский, I/1-I/2— Голубинский Е. Е. История Русской церкви. Изд. 2-е. Т. I/1, I/2. М., 1901—1904 (репринт: М, 1997).

Гордлевский, 1941 — Гордлевский В. Государство сельджукидов в Малой Азии. М.; Л., 1941.

Горский, 1997 — Горский А. А. Баварский географ и этнополитическая структура восточного славянства // ДГ, 1995 год. М., 1997.

Горский—Невоструев, II/1 — Горский А. В., Невоструев К. И. Описание славянских рукописей Московской Синодальной библиотеки. Отд. II/1. М., 1869.

Горюнова, 1955 — Горюнова Е. И. К истории городов Северо-Восточной Руси // КСИИМК. Вып. 59. 1955.

Грабский, 1958 — Грабский А. Ф. По поводу польско-византийских отношений в начале XI в. // ВВ. Т. 14. 1958.

Греков, 1953 — Греков Б. Д. Киевская Русь. 6-е изд. М., 1953.

Греков, 1959 — Греков Б. Д. Древнейшие судьбы Западной Украины // Греков Б. Д. Избранные труды. Т. 2. М., 1959.

Григорович, 1854 — Послание митрополита Иоанна II / подгот. к изд. В. И. Григоровичем // Уч. зап. II Отд-ния имп. Академии Наук. СПб., 1854. Кн.1. Отд. 3.

Григорович, 1857 — Молитвы на всю седмицу св. Кирилла, епископа Туровского / изд. В. И. Григорович // Православный собеседник. Казань, 1857. №2.

Гринев, 1989 — Гринев Η. Н. Краткая редакция Русской Правды как источник по истории Новгорода XI в. // НИС. [Вып.] 3 (13), 1989.

Грот, 1881 — Грот К. Я. Моравия и мадьяры с половины IX в. до начала X в. СПб., 1881.

Грот, 1889 — Грот К. Я. Из истории Угрии и славянства в XII в. Варшава, 1889.

Грушевський, 1-2 — Грушевський М. С. Iсторiя України-Русi. Т. 1. Вид. 3-е. Київ, 1913; Т. 2. Вид. 2-е. Львiв, 1905.

Гудзий, 1966 — Гудзий Н. К. История древнерусской литературы. 7-е изд. М., 1966.

Гуревич, 1972 — Гуревич А. Я. Категории средневековой культуры. М., 1972.

Гюзелев, 1965 — Гюзелев В. Баварският географ и някои въпроси на българската история от първата половина на IX век // Годишник на Софийския ун-тет: Филос.-ист. фак. Т. 58. Кн. 3. София, 1965.

Гюзелев, 1981 — Гюзелев В. Баварският географ от IX в. и неговото значение за българската история // Гюзелев В. Средневековна България в светлината на нови извори. София, 1981.

Давидан, 1986 — Давидан О. И. Весовые гирьки Старой Ладоги // Археологический сборник. Л. [Вып.] 27: Материалы и исследования по археологии СССР. 1986.

Даль, 1-4 — Даль В. Толковый словарь живого великорусского языка. Изд. 2-е. Т. 1-4. М., 1880—1882.

Данилевский, 1983 — Данилевский И. Н. Нерешенные вопросы хронологии русского летописания // ВИД. Вып. 15. 1983.

Данилов, 1954 — Данилов В. В. К характеристике «Хождения» игумена Даниила // ТОДРЛ. Т. 10. 1954.

Даркевич, 1966а — Даркевич В. П. Романская церковная утварь из Северо-Восточной Руси // Культура Древней Руси. М., 1966.

Даркевич, 1966б — Даркевич В. П. Произведения западного художественного ремесла в Восточной Европе (X–XIV вв.). М., 1966. (САИ. [Вып.]: Е1—57).

Даркевич, 1985 — Даркевич В. П. Международные связи // Древняя Русь: город, замок, село / отв. ред. Б. А. Колчин. М., 1985. (Археология СССР).

Двин. уст. гр. — Двинская уставная грамота / текст подгот. Б. Н. Виленским при участии Г. А. Кутьиной // Законодательство периода образования и укрепления Русского централизованного государства / отв. ред. А. Д. Горский. М., 1985. (РЗ. Т. 2).

Джаксон, 1982 — Джаксон Т. Н. Исландские королевские саги о русско-скандинавских матримониальных связях // Ск. Сб. Вып. 27. 1982.

Джаксон, 1984 — Джаксон Т. Н. О названии Руси Garðar // ScSl. Т. 30. 1984.

Джаксон, 1986 — Джаксон Т. Н. Наименование Древней Руси и Новгорода в древнескандинавской письменности: о возникновении топонимов Garðar и Holmgarðr // Ск. Сб. Вып. 30. 1986.

Джаксон, 1991 — Джаксон Т. Н. Исландские королевские саги как источник по истории Древней Руси и ее соседей: X–XIII вв. // ДГ, 1988—1989 годы. М., 1991.

Джаксон, 1993 — Джаксон Т. Н. Исландские королевские саги о Восточной Европе (с древнейших времен до 1000 г.): тексты, перевод, комментарий. М., 1993. (ДИ).

Джаксон, 1994 — Джаксон Т. Н. Исландские королевские саги о Восточной Европе (первая треть XI в.): тексты, перевод, комментарий. М., 1994. (ДИ).

ДИ — Древнейшие источники по истории народов СССР (с 1991 г.: Древнейшие источники по истории Восточной Европы). М.

ДКУ — Древнерусские княжеские уставы XI–XV вв. / изд. подгот. Я. Н. Щапов. М., 1976.

Дмитриев, 1973 — Дмитриев Л. А. Житийные повести русского Севера как памятники литературы XIII–XVII вв.: эволюция жанра легендарно-биографических сказаний. Л., 1973.

Дмитриев, 1987 — Дмитриев Л. А. Сказание о Борисе и Глебе // СлККДР, 1.

Добродомов, 1994 — Добродомов И. Г. О названии «серебряные болгары» // ДГ, 1992—1994 годы. М., 1994.

ДПИ — Древнерусские письменные источники X–XIII вв. / под ред. Я. Н. Щапова. М., 1991.

ДРГ — Древнерусская грамматика XII–XIII вв. М., 1995.

ДРЗИ — Древняя Русь в свете зарубежных источников. М., 1999.

Дригалкiн, 1970 — Дригалкiн В. I. До бiографii князя Ярослава Мудрого // УIЖ. 1970. №2.

Дробинский, 1948 — Дробинский А. И. Русь и Восточная Европа во французском средневековом эпосе // ИЗ. Т. 26. 1948.

Дубов, 1985 — Дубов И. В. Города, величеством сияющие. Л., 1985.

Дубов, 1989 —Дубов И. В. Великий Волжский путь. Л., 1989.

Дуйчев—Кирмагова—Паунова, 1983 — Дуйчев И., Кирмагова А., Паунова А. Кирилометодиевска библиография, 1940—1980. София, 1983.

Дурново, 1907 — Дурново Η. Н. Легенда о заключенном бесе в византийской и старинной русской литературе // Древности. Труды Славянской комиссии Московского Археологического общества. Μ. Т. 4. 1907. Вып. 1.

Дурново, 1969 — Дурново Η. Н. Введение в историю русского языка. М., 1969.

Дьяченко, 1900 — Дьяченко Г. Полный церковно-славянский словарь. М., 1900.

Евгений, 1792 — Евгений Булгар, архиепископ славенский и херсонский. Историческое разыскание о времени крещения Ольги. СПб., 1792.

Ершевский, 1991 — Ершевский Б. Д. Характеристика свинцовых пломб из собрания Новгородского музея-заповедника // 125 лет Новгородскому музею. Новгород, 1991.

Ершевский—Конецкий, 1985 — Ершевский Б. Д., Конецкий В. Я. Об одном из транзитных пунктов на древнем торговом пути // Новое в археологии Северо-Запада СССР. Л., 1985.

Жданов, 1939 — Жданов Р. В. Крещение Руси и Начальная летопись // ИЗ. Т. 5. 1939.

Железняк, 1987 — Железняк I. М. Рось i этнолiнгвiстичнi процеси Середньо-Надднiпрянського Правобережжя. Київ, 1987.

Жит. Конст. — Житие и жизнь, и подвизи, иже во святых отца нашего Константина Философа / изд. П. А. Лавров // Лавров, 1930.

Жит. Меф. — Память и житие отца нашего и учителя Мефодия, архиепископа моравьска / изд. П. А. Лавров // Лавров, 1930.

Жит. Наума — Житие св. Наума / изд. П. А. Лавров // Лавров, 1930.

Жуковская, 1981 — Жуковська Л. П. Гiпотези й факти про давньоруську писемнiсть до XII ст. // Лiтературна спадщина Київської Pyci i українська лiтература XVI–XVIII ст. Київ, 1981.

Жуковская, 1987 — Жуковская Л. П. Двести списков XIV–XVII вв. небольшой статьи как лингвистический и исторический источник:(статья Пролога о построении церкви во имя Георгия Ярославом Мудрым) // Исторические традиции духовной культуры народов СССР и современность: сб. науч. тр. Киев, 1987.

Заборов, 1971 — Заборов М. А. Известия русских современников о крестовых походах // ВВ. Т. 31. 1971.

Заїкин, 1928 — Заїкин В. Хрiстiянство на Українi за часiв князя Ярополка I (969— 979) // Зап. Чина св. Василия Великого. Жовква. Т. 3. 1928. Ч. 1/2, 3/4.

Зализняк, 1995 — Зализняк А. А. Древненовгородский диалект. М., 1995.

Заходер, 1-2 — Заходер Б. Н. Каспийский свод сведений о Восточной Европе. Т. 1-2. М., 1962—1967.

Зверуго, 1975 — Зверуго Я. Г. Древний Волковыск X–XIV вв. Минск, 1975.

Зиборов, 1988 — Зиборов В. К. Киевские граффити и дата смерти Ярослава Мудрого: источниковедческий анализ // Генезис и развитие феодализма в России: проблемы истории города. Л., 1988. (Проблемы отечественной и всеобщей истории. Вып. 11).

Зимин, 1952 — Зимин А. А. [Введение и комментарий] // Памятники русского права / под ред. С. В. Юшкова. Вып. 1: Памятники права Киевского государства / сост. А. А. Зимин. М., 1952.

Зимин, 1954 — Зимин А. А. К истории текста Краткой редакции Русской Правды // Тр. Моск. гос. ист.-архив. ин-та. Μ. Т. 7. 1954.

Зимин, 1963 — Зимин А. А. «Память и похвала Иакова Мниха» и Житие князя Владимира по древнейшему списку // КСИС. Вып. 37. 1963.

Зимин, 1999 — Зимин А. А. Правда Русская / подгот. к печ. В. Г. Зиминой и А. Л. Хорошкевич при участи А. С. Орешникова. М., 1999.

Зотов, 1892 — Зотов Р. В. О черниговских князьях по Любецкому синодику и о Черниговском княжестве в татарское время. СПб., 1892.

Ибн Хорд. — Ибн Хордадбех. Книга путей и стран / перев., коммент. и исслед. Н. Велихановой. Баку, 1986.

Ивакин, 1901 — Ивакин И. М. Князь Владимир Мономах и его Поучение. Ч. 1: Поучение детям; письмо к Олегу и отрывки. М., 1901. (издание продолжения не имело).

Иванов, 1981 — Иванов С. А. Византийско-болгарские отношения в 966—969 гг. // ВВ. Т. 42. 1981.

Иванов—Топоров, 1976 — Иванов В. В., Топоров В. Н. Мифологические названия как источник для реконструкции этногенеза и древнейшей истории славян // Вопросы этногенеза и этнической истории славян и восточных романцев. М., 1976.

Изб. 1073 — Изборник Святослава 1073 г. / факс. изд. под ред. Л. П. Жуковской. М., 1983.

Изб. 1076 — Изборник 1076 г. / изд. подгот. В. С. Голышенко, В. Ф. Дубровина, В. Г. Демьянов, Г. Ф. Нефедов. М., 1965.

ИИСБН — Исследования по истории славянских и балканских народов: Киевская Русь и ее соседи. М., 1972.

Иловайский, 1882 — Иловайский Д. И. Разыскания о начале Руси. 2-е изд. М., 1882.

Ильин А. А., 1921 — Ильин А. А. Топография кладов серебряных и золотых слитков. Пг., 1921. (Труды Нумизматической комиссии ГАИМК. Вып. 1).

Ильин Η. Н., 1957 — Ильин Η. Н. Летописная статья 6523 года и ее источник. М.; Л., 1957.

Ильинский, 1915 — Ильинский Г. [А.] Славянские этимологии, LI: Праслав. skotъ «pecus» // Русский филологический вестник. Варшава. Т. 73/2. 1915.

Ильинский, 1934 — Ильинский Г. А. Опыт систематической Кирилло-Мефодьевской библиографии. София, 1934.

ИРЛ — История русской литературы в трех томах. Т. 1: Литература X–XVIII веков. М.; Л., 1958.

Исаевич, 1972— Исаевич Я. Д. «Грады Червенские» и Перемышльская земля в политических взаимоотношениях между восточными и западными славянами (конец IX — начало XI вв.) // ИИСБН.

Истрин, 1920 — Истрин В. М. Книги временьныя и образныя Георгия Мниха: Хроника Георгия Амартола в древнем славянском переводе (текст, исследование, словарь). Т. 1: Текст. Пг., 1920.

Истрин, 1931 — Истрин В. М. Моравская история славян и история поляно-руси как предполагаемые источники начальной русской летописи // BSl. Т. 3. 1931.

Каждан, 1961— Каждан А. П. Из истории византийской хронографии Х в., 2: Источники Льва Диакона и Скилицы для истории третьей четверти X столетия // ВВ. Т. 20. 1961.

Казанский, 1851 — Казанский П. С. Исследования о древней русской монетной системе в XI, XII и XIII веке // Зап. имп. Археолог. о-ва. Т. 3. СПб., 1851.

Калинина, 1986 — Калинина Т. М. Торговые пути Восточной Европы IX в. (по данным Ибн Хордадбеха и Ибн ал-Факиха) // ИСССР. 1986. №4.

Калинина, 1994 — Калинина Т. М. Арабские источники VIII–IX вв. о славянах // ДГ, 1991 год. М., 1994.

Каменцева—Устюгов, 1975 — Каменцева Е. И., Устюгов Н. В. Русская метрология. 2-е изд. М., 1975.

Карамзин, 1-2 — Карамзин Η. М. История государства Российского. Изд. 5-е (И. Эйнерлинга). Кн. I: Т. 1-4. СПб., 1842.

Каргер, 1961 — Каргер М. К. Древний Киев: очерки по истории материальной культуры древнерусского города. Т. 2: Памятники киевского зодчества X— XIII вв. М.; Л., 1961.

Карский, 1928 — Карский Е. Ф. Славяно-кирилловская палеография. Л., 1928.

Карташев, 1959 — Карташев А. В. Очерки по истории Русской церкви. Т. 1. Париж, 1959.

Карышковский, 1952 — Карышковский П. О. К вопросу о первоисточниках по истории походов Святослава // КСИС. Вып. 9. 1952.

Карышковский, 1953а — Карышковский П. О. Балканские войны Святослава в византийской исторической литературе // ВВ. Т. 6. 1953.

Карышковский, 1953б — Карышковский П. О. К истории балканских войн Святослава // ВВ. Т. 7. 1953.

Кат. НИАМЗ — Новгородский историко-архитектурный музей-заповедник: каталог. Л., 1963.

Кауфман, 1906 — Кауфман И. Русский вес, его развитие и происхождение в связи с историею русских денежных систем с древнейших времен // Зап. Нумизмат. отд-ния имп. Рус. Археолог. о-ва. Т. 1. Вып. 1. СПб., 1906.

Кирпичников, 1995 — Кирпичников А. Н. Ладога VIII–X вв. и ее международные связи // Славяно-русские древности. [Вып.] 3. СПб., 1995.

Кирпичников—Дубов—Лебедев, 1986 — Кирпичников А. Н., Дубов И. В., Лебедев Г. С. Русь и варяги (русско-скандинавские отношения домонгольского времени) // Славяне и скандинавы / [доп.] пер. с нем. Г. С. Лебедева; под общ. ред. Е. А. Мельниковой. М., 1986.

Кистерев, 1997 — Кистерев С. Н. Спорные вопросы начальной истории русского денежного обращения // Очерки феодальной России. [Вып.] 1. М., 1997.

Клосс, 1974 — Клосс Б. М. Митрополит Даниил и Никоновская летопись // ТОДРЛ. Т. 28. 1974.

Клосс, 1980 — Клосс Б. М. Никоновский свод и русские летописи XVI–XVII веков. М., 1980.

Ключевский, 1 — Ключевский В. О. Курс русской истории. Ч. 1. М., 1987.

КМЕ, 1-2 — Кирило-Методиевска енциклопедия. Т. 1-2. София, 1985—1995. (издание продолжается).

Кн. эпарха — Византийская книга эпарха / вступ. ст., пер., коммент. М. Я. Сюзюмова. М., 1962.

Князевская, 1985 — Князевская О. А. Отрывок древнерусской рукописи конца XII — начала XIII в. // Litterae slavicae medii aevi Francisco Venceslao Mareš sexagenario oblatae. München, 1985.

Кобрин—Леонтьева—Шорин, 1984 — Кобрин В. Б., Леонтьева Г. А., Шорин П. А. Вспомогательные исторические дисциплины. М., 1984.

Ковалевский, 1956— Ковалевский А. П. Книга Ахмеда ибн Фадлана о его путешествии на Волгу в 921—922 гг. Харьков, 1956.

Ковалевский, 1973 — Ковалевский А. П. Славяне и их соседи в первой половине X в. по данным аль-Масуди // Вопросы историографии и источниковедения славяно-германских отношений. М., 1973.

Коковцов, 1932 — Коковцов П. К. Еврейско-хазарская переписка в X веке. Л., 1932.

Колчин—Янин, 1982 — Колчин Б. А., Янин В. Л. Археологии Новгорода 50 лет // Новгородский сборник: 50 лет раскопок Новгорода / под общ. ред. Б. А. Колчина, В. Л. Янина. М., 1982.

Кондаков, 1888 — Кондаков Η. П. О фресках лестниц Киево-Софийского собора // Зап. РАО. Т. 3. Вып. 3/4. 1888.

Кондаков, 1906 — Кондаков Η. П. Изображение русской княжеской семьи в миниатюрах XI в. СПб., 1906.

Корецкий, 1955 — Корецкий В. И. Новый список грамоты великого князя Изяслава Мстиславича новгородскому Пантелеймонову монастырю // Исторический архив. М., 1955. №5.

Корзухина, 1954 — Корзухина Г. Ф. Русские клады IX–XIII вв. М.; Л. 1954.

Королюк, 1952 — Королюк В. Д. К вопросу об отношениях Руси и Польши в X в. // КСИС. Вып. 9. 1952.

Королюк, 1964 — Королюк В. Д. Западные славяне и Киевская Русь в X–XI вв. М., 1964.

Котляр, 1989 — Котляр Μ. Ф. Чи Святополк убив Бориса i Глiба? // УIЖ. 1989. №12.

Котляр, 1996 — Котляр Η. Ф. Северорусские («черниговские») монетные слитки // ДГ, 1994 год: Новое в нумизматике. М., 1996.

Котляр, 1997 — Котляр Η. Ф. Галицко-Волынская летопись (источники, структура, жанровые и идейные особенности) // ДГ, 1995 год. М., 1997.

Кропоткин, 1958 — Кропоткин В. В. Из истории денежного обращения в Восточной Европе в I тыс. н. э. // СА. 1958. №2.

Кропоткин, 1961 — Кропоткин В. В. Клады римских монет на территории СССР. М., 1961. (САИ. [Вып.] Г4—4).

Кропоткин, 1967 — Кропоткин В. В. Экономические связи Восточной Европы в I тыс. н. э. М., 1967.

Кропоткин, 1972 — Кропоткин В. В. Время и пути проникновения куфических монет в Среднее Подунавье // Проблемы археологии и древней истории угров. М., 1972.

Кузьмин, 1965 — Кузьмин А. Г. Рязанское летописание: сведения летописей о Рязани и Муроме до середины XVI века. М., 1965.

Кузьмин, 1970 — Кузьмин А. Г. «Варяги» и «Русь» на Балтийском море // ВИ. 1970. №10.

Кузьмин, 1977 — Кузьмин А. Г. Начальные этапы древнерусского летописания. М., 1977.

Куник—Розен, 1878 — Куник А., Розен В. Известия ал-Бекри и других авторов о Руси и славянах. Ч. 1. СПб., 1878. (Зап. АН. Т. 32. Кн. 2. Прилож. №2).

Кучкин, 1971 — Кучкин В. А. «Поучение» Владимира Мономаха и русско-польско-немецкие отношения 60—70-х годов XI века // СС. 1971. №2.

Кучкин, 1984 — Кучкин В. А. Формирование государственной территории Северо-Восточной Руси в X–XIV вв. М., 1984.

Кучкин, 1985 — Кучкин В. А. «Слово о полку Игореве» и междукняжеские отношения 60-х годов XI века // ВИ. 1985. №11.

Кучкин, 1995 — Кучкин В. А. «Съ тоя же Каялы Святоплъкъ...» // RM. Т. VIII, 1. 1995.

Кучкин, 1999 — Кучкин В. А. Чудо св. Пантелеймона и семейные дела Владимира Мономаха // Россия в средние века и новое время: сб. ст. к 70-летию чл.-корр. РАН Л. В. Милова. М., 1999.

Лавров, 1930 — Лавров П. А. Материалы по истории возникновения древнейшей славянской письменности. Л., 1930. (Труды Славянской комиссии. Т. 1).

Лазарев, 1954 — Лазарев В. Н. Новгород Великий // История русского искусства. Т. 2. М., 1954.

Ламанский, 1875 — Ламанский В. И. Видные деятели западнославянской образованности в XV, XVI и XVII вв. (историко-литературные и культурные очерки) // Славянский сборник. Т. 1. СПб., 1875.

Ламанский, 1903, 1904 — Ламанский В. И. Славянское Житие св. Кирилла как религиозно-эпическое произведение и как исторический источник (критические заметки) // ЖМНП. 1903, апрель-июнь, декабрь; 1904, январь.

Лебедев А., 1877 — Лебедев А. Храмы Васильевского прихода г. Ярославля. Ярославль, 1877.

Лебедев Г. С., 1975 — Лебедев Г. С. Путь из варяг в греки // Вест. ЛУ. 1975. №20.

Лебедев Г. С., 1985 — Лебедев Г. С. Эпоха викингов в Северной Европе: историко-археологические очерки. Л., 1985.

Лебединцев, 1877 — [Лебединцев П. Г.] Дмитриевский монастырь, устроенный в Киеве вел. кн. Изяславом Ярославичем, его судьба и местность // Киевские епархиальные ведомости. Киев, 1877. №4, отд. 2.

Лев Диак. — Лев Диакон. История / пер. Μ. М. Копыленко, ст. М. Я. Сюзюмова, коммент. М. Я. Сюзюмова, С. А. Иванова под ред. Г. Г. Литаврина. М., 1988.

Левченко, 1956 — Левченко М. В. Очерки по истории русско-византийских отношений. М., 1956.

Леонид, 1888 — Леонид (Кавелин), архимандрит. Посмертные чудеса святителя Николая, архиепископа Мир-Ликийского, чудотворца. СПб., 1888. (ПДПИ. №72).

Леонтьев, 1986 — Леонтьев А. Е. Волжско-балтийский торговый путь в IX в. // КСИА. Вып. 183. 1986.

Лесников, 1951 — Лесников Μ. П. Нидерланды и Восточная Прибалтика в начале XV в. // Изв. АН: Сер. истории и философии. Т. 8. 1951. №5.

Лимонов, 1987 — Лимонов Ю. А. Владимиро-Суздальская Русь: очерки социально-политической истории. Л., 1987.

Линниченко, 1884 — Линниченко И. А. Взаимные отношения Руси и Польши до половины XIV столетия. Ч. 1: До конца XII в. Киев, 1884. (издание продолжения не имело).

Линниченко, 1886 — Линниченко И. А. Современное состояние вопроса об обстоятельствах крещения Руси // Тр. КДУ. Т. 12. 1886.

Линниченко, 1894 — Линниченко И. А. Новооткрытое свидетельство о времени вел. кн. Изяслава Ярославича // Археологические известия и заметки, издаваемые имп. Археологическим обществом. М., 1894. №11.

Литаврин, 1971 — Литаврин Г. Г. [Введение и комментарии] // Cecaum., 1971.

Литаврин, 1981а — Литаврин Г. Г. О датировке посольства княгини Ольги в Константинополь // ИСССР. 1981. №5.

Литаврин, 1981б — Литаврин Г. Г. Путешествие русской княгини Ольги в Константинополь: проблема источников // ВВ. Т. 42. 1981.

Литаврин, 1981в — Литаврин Г. Г. Христианство на Руси в правление княгини Ольги // Gesellschaft und Kultur Russlands im frühen Mittelalter. Halle, 1981. (Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg. Wissenschaftliche Beiträge, 1981/54).

Литаврин, 1982 — Литаврин Г. Г. Состав посольства Ольги в Константинополь и «дары» императора // ВО. 1982.

Литаврин, 1983 — Литаврин Г. Г. Древняя Русь, Болгария и Византия в IX— X вв. // История, культура, этнография и фольклор славянских народов: IX междунар. съезд славистов, Киев, сентябрь 1983 г.: доклады советской делегации. М., 1983.

Литаврин, 1986а — Литаврин Г. Г. Русско-византийские связи в середине X в. // ВИ. 1986. №6.

Литаврин, 1986б — Литаврин Г. Г. К вопросу об обстоятельствах, месте и времени крещения княгини Ольги // ДГ, 1985 год. М., 1986.

Литаврин, 1989а —Литаврин Г. Г. Реплика к статье: Назаренко, 1989 // ВВ. Т. 50. 1989.

Литаврин, 1989б —Литаврин Г. Г. [Введение] // Const. DAI, 1989.

Литаврин, 1999 — Литаврин Г. Г. Русь и Византия в XII в. // Литаврин Г. Г. Византия и славяне: сб. ст. СПб., 1999. (первая публикация — в 1971 г.).

Литаврин, 2000 — Литаврин Г. Г. Византия, Болгария, Древняя Русь (IX — начало XII в.). СПб., 2000. (ВБ).

Лихачев Д. С., 1947 — Лихачев Д. С. Русские летописи и их культурно-историческое значение. М.; Л., 1947.

Лихачев Д. С., 1950 — Лихачев Д. С. [Введение и комментарий] // Сл. п. Иг., 1950.

Лихачев Д. С., 1962 — Лихачев Д. С. Текстология: на материале русской литературы X–XVII вв. М.; Л., 1962.

Лихачев Д. С., 1986 — Лихачев Д. С. «Устные летописи» в составе Повести временных лет // Лихачев Д. С. Исследования по древнерусской литературе. Л., 1986. (первая публикация в 1945 г.).

Лихачев Д. С., 1987 — Лихачев Д. С. Владимир Всеволодович Мономах // Сл. ККДР, 1.

Лихачев Д. С., 1996 — Лихачев Д. С. [Комментарии] // ПВЛ. 1996. (первая публикация в 1950 г.).

Лихачев Η. П., 1991 — Лихачев Η. П. Моливдовулы греческого Востока / сост. и автор коммент. В. С. Шандровская. М., 1991.

Ловмяньский, 1967 — Ловмяньский Г. Взаимные отношения Руси и Польши в средние века // СС. 1967. №3.

Ловмяньский, 1971 — Ловмяньский Г. Русы и руги // ВИ. 1971. №9.

Ловмяньский, 1985 — Ловмяньский X. Русь и норманны / пер. Μ. Е. Бычковой, под ред. В. Т. Пашуто, В. Л. Янина, Е. А. Мельниковой. М., 1985.

Ловягин, 1882 — Л[овяги]н Е. Две беседы святейшего патриарха константинопольского Фотия по случаю нашествия россов на Константинополь // Хр. Чт. 1882. №9-10.

Лопарев, 1899 — Лопарев X. М. Книга паломник: Сказание святых мест во Цареграде Антония, архиепископа Новгородского в 1200 году // ППС. Т. 17. 1899. Вып. 3 (51).

Лопарев, 1902 — Лопарев X. М. Брак Мстиславны (1122 г.) // ВВ. Т. 9. 1902.

ЛП — Литературные памятники.

Лукан — Лукан, Марк Анней. Фарсалия или Поэма о гражданской войне / пер. Л. Е. Остроумова. М.; Л., 1951. (ЛП).

Лурье, 1974 — Новгородская Карамзинская летопись // ТОДРЛ. Т. 29. 1974.

Лурье, 1976 — Лурье Я. С. Общерусские летописи XIV–XV вв. Л., 1976.

Лурье, 1977 — Лурье Я. С. Еще раз о своде 1448 г. и Новгородской Карамзинской летописи // ТОДРЛ. Т. 32. 1977.

Лурье, 1989а — Лурье Я. С. Летопись Новгородская Хронографическая // Сл. ККДР, 2/2.

Лурье, 1989б — Лурье Я. С. Летопись Новгородская Карамзинская // Сл. ККДР, 2/2.

Львов, 1968 — Львов А. С. Исследование речи философа // Памятники древнерусской письменности. М., 1968.

Львов, 1975 — Львов А. С. Лексика «Повести временных лет». М., 1975.

Любарский, 1965 — Любарский Я. Н. [Вступительная статья и комментарий] // Анна Комн.

Любарский, 1977 — Любарский Я. Н. Михаил Пселл: личность и творчество: к истории византийского предгуманизма. М., 1977.

Любарский, 1992 — Любарский Я. Н. Сочинение Продолжателя Феофана // Продолж. Феоф.

Лященко, 1926а — Лященко А. И. Сага про Олафа Трiггвасона i лiтописне сповiдання про Ольгу // Україна. Київ. 1926. Кн. 4.

Лященко, 1926б — Лященко А. И. «Eymundar Saga» и русские летописи // Изв. АН. 6 сер. Т. 20. 1926.

Макарий (Булгаков), 1-3 — Макарий (Булгаков), епископ Харьковский. История Русской церкви. Изд. 2-е. Т. 1-3. СПб., 1868.

Макарий (Булгаков), 1849 — Макарий (Булгаков), архимандрит. Три памятника русской духовной литературы XI века // Хр. Чт. 1849. №2.

Макарий (Булгаков), 1868 — Макарий (Булгаков), епископ Харьковский. История христианства в России до равноапостольного князя Владимира как введение в историю Русской церкви. 2-е изд. СПб., 1868.

Макарий (Булгаков), 1994 — Макарий (Булгаков), митрополит Московский и Коломенский. История Русской церкви. Кн. 1 / науч. ред. С. А. Беляева. М., 1994. (снабженное вступительной статьей переиздание книги: Макарий [Булгаков], 1868).

Макарий (Булгаков), 1995 — Макарий (Булгаков), митрополит Московский и Коломенский. История Русской церкви. Кн. 2: История Русской церкви в период совершенной ее зависимости от Константинопольского патриарха (988— 1240) / науч. ред. А. В. Назаренко. М., 1995. (комментированное переиздание 2-го изд. томов 1-3, вышедшего в 1868 г.).

Макарий (Миролюбов), 1860 — Макарий (Миролюбов), архимандрит. Археологическое описание церковных древностей. Ч. 1. М., 1860.

Макарий (Миролюбов), 1911 — Макарий (Миролюбов), архиепископ. Описание чудотворной иконы святителя Николая Мирликийского чудотворца, находящейся в новгородском Николаевском Дворищенском соборе. Новгород, 1911.

Максимович, 1877 — Максимович М. А. Обзор старого Киева // Максимович М. А. Собр. соч. Т. 2. Киев, 1877.

Малышевский, 1882 — Малышевский И. Когда и где впервые установлено празднование памяти св. Владимира 15 июля? // Тр. КДУ. Т. 1. 1882.

Марков, 1909 — Марков А. В. Как звали первых святых мучеников на Руси? // Сб. Харьков. ист.-филол. о-ва. Т. 18: Пошана, 1874—1909; изд. в честь Η. Ф. Сумцова. Харьков, 1909.

Марр, 1925 — Марр Н. Я. Книжные легенды об основании Кыара в Армении и Киева на Руси // Изв. ГАИМК. Т. 3. 1925.

Мартынов, 1987 — Мартынов В. В. Язык в пространстве и времени: к проблеме глоттогенеза славян. М., 1987.

Матузова, 1979 — Матузова В. И. Древнеанглийские источники IX–XIII вв.: тексты, перевод, комментарий. М., 1979. (ДИ).

Медведев, 1963 — Медведев А. Ф. О новгородских гривнах серебра // СА. 1963. №2.

Медынцева, 1995 — Медынцева А. А. Древнерусский крест-мощевик из Хильдсегейма (надо: Хильдесгейма. — А. Н.) // Церковная археология: материалы 1-й всерос. конф. (Псков, 20-24 ноября 1995). Ч. 2. СПб.; Псков, 1995.

Мельникова, 1977 — Мельникова Е. А. Скандинавские рунические надписи: тексты, перевод, комментарий. М., 1977.

Мельникова, 1984 — Мельникова Е. А. Историзация мифа или мифологизация истории? По поводу книги О. Прицака «Происхождение Руси» // ИСССР. 1984. №4.

Мельникова, 1989 — Мельникова Е. А. [Комментарий] // Const. DAI, 1989.

Мельникова, 1999 — Мельникова Е. А. [Введение и часть раздела «Скандинавские источники»] // ДРЗИ.

Мельникова—Петрухин, 1989 — Мельникова Е. А., Петрухин В. Я. Название «Русь» в этнокультурной истории Древнерусского государства // ВИ. 1989. №8.

Могытыч, 1982 — Могытыч И. Р. Результаты исследований церкви св. Пантелеймона близ Галича // КСИА. Вып. 172. 1982.

Молдован, 1984 — Молдован А. М. Слово о законе и благодати Илариона. Киев, 1984.

Монгайт, 1947 — Монгайт А. Л. Рязанские гирьки // КСИИМК. Вып. 14. 1947.

Монгайт, 1951 — Монгайт А. Л. Археологические заметки, III: Новгородские гирьки // КСИИМК. Вып. 41. 1951.

Монгайт, 1958 — Монгайт А. Л. [Рец.] Янин, 1956 // ВИ. 1958. №3.

Монгайт, 1959 — Монгайт А. Л. Абу Хамид ал-Гарнати и его путешествие в русские земли в 1150—1153 гг. // ИСССР. 1959. №1.

Монгайт, 1961 — Монгайт А. Л. Рязанская земля. М., 1961.

Монгайт, 1971 — Монгайт А. Л. [Исторический комментарий] // Гарнати.

Морозов, 1915 — Морозов Ф. Антиминс 1149 (6657) года // Зап. ОРСА. Т. 11. 1915.

Москаленко, 1965 — Москаленко А. Н. Городище Титчиха: из истории древнерусских поселений на Дону. Воронеж, 1965.

Мрочек-Дроздовский, 1881 — Мрочек-Дроздовский П. Исследования о Русской Правде. Вып. 1: Опыт исследования источников по вопросу о деньгах Русской Правды. М., 1881.

МС — Международные связи России до XVII века: сб. ст. М., 1961.

Мурьянов, 1972 — Мурьянов Μ. Ф. Русско-византийские церковные противоречия в конце XI в. // Феодальная Россия во всемирно-историческом процессе: сб. ст., посвящ. Л. В. Черепнину. М., 1972.

Мюллер, 1995 — Мюллер Л. О времени канонизации святых Бориса и Глеба // RM. Т. VIII, 1. 1995.

Мясоедов, 1918 — Мясоедов В. К. «Иерусалимский крест» в ризнице собора в Гильдесгейме // Зап. ОРСА. Т. 12. 1918.

Η. П., 1888 — Η. П. Чествование памяти св. Владимира на юге России, в частности в Киеве // Тр. КДУ. Т. 7. 1888.

Назаренко, 1978 — Назаренко А. В. О «Русской марке» в средневековой Венгрии // Восточная Европа в древности и средневековье: сб. ст. к 60-летию В. Т. Пашуто. М., 1978.

Назаренко, 1980 — Назаренко А. В. Об имени «Русь» в немецких источниках IX— XI вв. // ВЯ. 1980. №5.

Назаренко, 1982 — Назаренко А. В. События 1017 г. в немецкой хронике начала XI в. и в русской летописи // ДГ, 1980 год. М., 1982. (на титульном листе дата выхода —1981 г.).

Назаренко, 1984а — Назаренко А. В. Имя «Русь» и его производные в немецких средневековых актах (IX–XIV вв.): Бавария — Австрия // ДГ, 1982 год. М., 1984.

Назаренко, 1984б — Назаренко А. В. О датировке Любечской битвы // ЛХ, 1984 год. М., 1984.

Назаренко, 1987а — Назаренко А. В. Русь и Германия в 70-е годы X века // RM. Т. VI, 1. 1987.

Назаренко, 19876 — Назаренко А. В. По поводу одной гипотезы о происхождении названия Киев // ДГ, 1985 год. М., 1987.

Назаренко, 1989а — Назаренко А. В. Когда же княгиня Ольга ездила в Константинополь? // ВВ. Т. 50. 1989.

Назаренко, 1989б — Назаренко А. В. Житие Антония Печерского и датировка русско-польского союза при Казимире I и Ярославе Мудром // Славяне и их соседи: международные отношения в эпоху феодализма. М., 1989.

Назаренко, 1990а — Назаренко А. В. Попытка крещения Руси при княгине Ольге в контексте международных отношений 60-х годов X века // Церковь, общество и государство в феодальной России: сб. ст. / под ред. А. И. Клибанова. М., 1990.

Назаренко, 1990б — Назаренко А. В. Русь и Германия при Святославе Игоревиче // ИСССР. 1990. №2.

Назаренко, 1990в — Назаренко А. В. Южнонемецкие земли в европейских связях IX–X вв. // СВ. Вып. 53. 1990.

Назаренко, 1990г — Назаренко А. В. Русь или руги в «Раффельштеттенском таможенном уставе»? Об одном мнимом конфликте археологии и истории // Восточная Европа в древности и средневековье: проблемы источниковедения: (чтения памяти чл.-корр. АН СССР В. Т. Пашуто). М., 1990.

Назаренко, 1991 — Назаренко А. В. О русско-датском союзе в первой четверти XI в. // ДГ, 1990 год. М., 1991.

Назаренко, 1992 — Назаренко А. В. [Рец.:] Millennium // ОИ. 1992. №4.

Назаренко, 1993а — Назаренко А. В. Неизвестный эпизод из жизни Мстислава Великого // ОИ. 1993. №2.

Назаренко, 1993б — Назаренко А. В. Немецкие латиноязычные источники IX–XI веков: тексты, перевод, комментарий. М., 1993. (ДИ).

Назаренко, 1993в — Назаренко А. В. [Рец.:] Mühle, 1991 // ОИ. 1993. №3.

Назаренко, 1994а — Назаренко А. В. Русь и Германия в IX–X вв. // ДГ, 1991 год. М., 1994.

Назаренко, 1994б — Назаренко А. В. О династических связях сыновей Ярослава Мудрого // ОИ. 1994. №4/5.

Назаренко, 1995а — Назаренко А. В. Еще раз о дате поездки княгини Ольги в Константинополь: источниковедческие заметки // ДГ, 1992—1993 годы. М., 1995.

Назаренко, 1995б — Назаренко А. В. Русско-германские связи древнейшей поры (IX–XI вв.): состояние проблемы. М., 1995. (Доклады Научного центра славяно-германских исследований. Вып. 1).

Назаренко, 1995в — Назаренко А. В. Порядок престолонаследия на Руси XI— XII вв.: наследственные разделы и попытки десигнации // Римско-константинопольское наследие на Руси: идея власти и политическая практика. IX Междунар. семинар ист. исслед. «От Рима к Третьему Риму», Москва, 29-31 мая 1989 г. L’eredita Romano-Costantinopolitana nella Rossia medioevale: Idea del potere e pratica politica. IX Seminario internazionale di studi storici «Da Roma alla Terza Roma», Mosca, 29-31 maggio 1989. Москва, 1995.

Назаренко, 1996a — Назаренко А. В. Происхождение древнерусского денежновесового счета // ДГ, 1994 год: Новое в нумизматике. М., 1996.

Назаренко, 1996б — Назаренко А. В. [рец.:] Goehrke, 1992 // СР. [Вып.] 1. 1996.

Назаренко, 1996в — Назаренко А. В. Элементы житийной традиции о св. Владимире в западноевропейской литературе первой половины XI в. // Древняя Русь и Запад: Научная конференция, книга резюме. М., 1996.

Назаренко, 1996г — Назаренко А. В. Некоторые соображения о договоре Руси с греками 944 г. в связи с политической структурой Древнерусского государства // Восточная Европа в древности и средневековье: политическая структура Древнерусского государства: VIII Чтения памяти чл.-корр. АН СССР В. Т. Пашуто, Москва, 17-19 апреля 1996 г. М., 1996.

Назаренко, 1998 — Назаренко А. В. О языке восточноевропейских варягов (*RŌĐ(S)- (?) — РУСЬ — ΡΩΣ — RUZZI) // Восточная Европа в древности и средневековье: X Чтения к 80-летию чл.-корр. АН СССР В. Т. Пашуто, Москва, 15-17 апреля 1998 г. М., 1998.

Назаренко, 1999 — Назаренко А. В. Западноевропейские источники // ДРЗИ.

Назаренко, 2000а — Назаренко А. В. Городенское княжество и городенские князья в XII в. // ДГ, 1998 год. М. (в печати).

Назаренко, 2000б — Назаренко А. В. Правнучка Ярослава Мудрого — мать иконийского султана Килидж-Арслана II // Florilegium: к 60-летию Б. Н. Флори. М., 2000.

Назаренко, 2000в — Назаренко А. В. Русско-немецкие связи домонгольского времени (IX—середина XIII вв.): состояние проблемы и перспективы дальнейших исследований // Славяно-германские исследования. Т. 1-2. М., 2000.

Насонов, 1951 — Насонов А. Н «Русская земля» и образование территории Древнерусского государства: историко-географическое исследование. М., 1951.

Насонов, 1969 — Насонов А. Н. История русского летописания XI—начала XVIII вв.: очерки и исследования. М., 1969.

Нерознак, 1983 — Нерознак В. П. Названия древнерусских городов. М., 1983.

Никольский А., 1898 — Никольский А. Описание семи новгородских соборов по списку XVI в. С.-Петербургской библиотеки Св. Синода // ВАИ. Вып. 10. 1898.

Никольский Н. К., 1902 — Никольский Н. К. К вопросу об источниках летописного сказания о св. Владимире // Хр. Чт. 1902. Вып. 7: июль.

Никольский Н. К., 1906 — Никольский Н. К. Материалы для повременного списка русских писателей и их сочинений: X–XI вв. СПб., 1906.

Никольский Н. К., 1907 — Никольский Н. К. Материалы для истории древнерусской духовной письменности: №1 — XXIII. СПб., 1907. (Сб. ОРЯС. Т. 82. №4).

Никольский Н. К., 1930 — Никольский Н К. Повесть временных лет как источник для начального периода русской письменности и культуры: к вопросу о древнейшем русском летописании. Вып. 1. Л., 1930.

НЛ — Новгородские летописи. СПб., 1879.

Новосельцев, 1965 — Новосельцев А. П. Восточные источники о восточных славянах и Руси VI–IX вв. // Новосельцев и др., 1965.

Новосельцев, 1982 — Новосельцев А. П. Арабский географ IX в. Ибн Хордадбех о Восточной Европе // Исследования по истории и историографии феодализма: к 100-летию со дня рождения акад. Б. Д. Грекова. М., 1982.

Новосельцев и др., 1965 — Новосельцев А. П., Пашуто В. Т., Черепнин Л. В., Шушарин В. П., Щапов Я. Н. Древнерусское государство и его международное значение. М., 1965.

Новосельцев—Пашуто, 1967 — Новосельцев А. П., Пашуто В. Т. Внешняя торговля Древней Руси // ИСССР, 1967. №3.

Носов, 1976 — Носов Е. Н. Нумизматические данные о северной части балтийско-волжского пути конца VIII–IX в. // ВИД. Вып. 8. 1976.

НПЛ — Новгородская Первая летопись старшего и младшего изводов / под ред. А. Н. Насонова. М.; Л., 1950.

Оболенский, 1985 — Оболенский Д. К вопросу о путешествии русской княгини Ольги в Константинополь в 957 г. // Проблемы изучения культурного наследия. М., 1985.

Оболенский, 1998 — Оболенский Д. Византийское содружество наций — Шесть византийских портретов / пер. с англ. М., 1998. (английский оригинал «Византийского содружества» вышел в 1971 г., «Шести византийских портретов» — в 1988 г.).

Оглоблин, 1873 — Оглоблин Н. Письмо архиепископа Брунона к германскому императору Генриху II // Университетские известия. Киев. 1873. №8, II/IV.

Орел—Кулик, 1995 — Орел В., Кулик А. Заметки о древних киевских граффити // Арх. 1995. №1.

Орлов, 1946 — Орлов А. С. Владимир Мономах. М.; Л., 1946.

Орлов, 1952 — Орлов А. С. Библиография русских надписей XI–XV вв. / с доп. Μ. П. Сотниковой. М.; Л., 1952.

Остр. ев. — Остромирово евангелие 1056—1057 года: факсимильное воспроизведение рукописи. М., 1988.

Острогорский, 1967 — Острогорский Г. Византия и киевская княгиня Ольга // То Honor Roman Jakobson: essays on the Occasion of His Seventieth Birthday, 11 Oct. 1966. Vol. 2. The Hague; Paris, 1967. (Janua Linguarum. Series maior. Vol. 32).

Отчет ПБ, 1894 — Отчет имп. Публичной библиотеки за 1894 год. СПб., 1897.

Павлов, 1878 — Павлов А. С. Критические опыты по истории древнейшей грекорусской полемики против латинян. СПб., 1878.

Палея, 1-2 — Палея толковая по списку, сделанному в Коломне в 1406 г. / труд учеников Н. С. Тихонравова. Вып. 1-2. М., 1892—1896.

Пархоменко, 1911 — Пархоменко В. Древнерусская княгиня равноапостольная Ольга (вопрос о крещении ее). Киев, 1911. (первая публикация: Пархоменко В. О крещении св. княгини Ольги // Вера и разум. Харьков. 1910. №10).

Пархоменко, 1913 — Пархоменко В. Начало христианства на Руси: очерки из истории Руси IX–X вв. Полтава, 1913.

Пашуто, 1959 — Пашуто В. Т. Образование Литовского государства. М., 1959.

Пашуто, 1968 — Пашуто В. Т. Внешняя политика Древней Руси. М., 1968.

ПВГ, 1996 — Путь из варяг в греки и из грек... : каталог выставки. The Road from the Varangians to the Greeks and from the Greeks ... : catalogue of the Exhibition. M., 1996.

ПВЛ, 1978 — ПВЛ / подгот. О. В. Творогова, пер. Д. С. Лихачева // Начало русской литературы: XI—начало XII века. М., 1978. (Памятники литературы Древней Руси. [Т. 1]).

ПВЛ, 1996 — ПВЛ / подгот. текста, пер., ст. и коммент. Д. С. Лихачева, под ред. В. П. Адриановой-Перетц; подгот. М. Б. Свердлов. 2-е изд., испр. и доп. СПб., 1996. (ЛП).

ПВЛ, 1997 — Повесть временных лет / подгот. текста, пер. и коммент. О. В. Творогова // БЛДР, 1.

ПДПИ — Памятники древней письменности и искусства.

ПДРКП — Памятники древнерусского канонического права. Ч. 1: Памятники XI— XV вв. / [изд. А. С. Павлов]. 2-е изд. СПб., 1908. (РИБ. Т. 6).

Перхавко, 1983 — Перхавко В. Б. Опыт комплексного использования письменных и материальных источников для реконструкции истории Припятско-Бугского пути в IX–XIII вв. // Проблемы исторической географии России. Вып. 4. М., 1983.

Перхавко, 1996 — Перхавко В. Б. Распространение пломб дрогичинского типа // ДГ, 1994 год: Новое в нумизматике. М., 1996.

Перхавко, 1999 — Перхавко В. Б. Древнерусские купцы в Подунавье (по археологическим данным) // Восточная Европа в исторической ретроспективе: к 80-летию В. Т. Пашуто. М., 1999.

Петрухин, 1995 — Петрухин В. Я. Начало этнокультурной истории Руси IX–XI веков. Смоленск; М., 1995.

Петрухин—Раевский, 1998 — Петрухин В. Я., Раевский Д. С. Очерки истории народов России в древности и раннем средневековье. М., 1998.

Петухов, 1916 — Петухов Е. В. Русская литература: исторический обзор главнейших литературных явлений древнего и нового периода. [Т. 1]: Древний период. 3-е изд. Пг., 1916.

Пиотровская, 1998 — Пиотровская Е. К. Византийские хроники IX века и их отражение в памятниках славяно-русской письменности («Летописец вскоре» константинопольского патриарха Никифора). СПб., 1998. (ППС. Вып. 97).

Пичета, 1947 — Пичета В. И. Образование Польского государства. М., 1947.

Платонов, 1906 — Платонов А. И. Древнерусские паломники из среды духовенства и мирян // Сообщ. ППО. Т. 17. 1906. Вып. 4.

Пов. Евфр. Пол. — Повесть о Евфросинии Полоцкой // Памятники старинной русской литературы, издаваемые гр. Г. Кушелевым-Безбородко. Вып. 4: Повести религиозного содержания, древние поучения и послания / извлеч. из рукоп. Н. Костомаровым. СПб., 1862.

Подскальски, 1996 — Подскальски Г. Христианство и богословская литература в Киевской Руси (988—1237 гг.) / пер. А. В. Назаренко под ред. К. К. Акентьева. Изд. 2-е, испр. и доп. СПб., 1996 (Subsidia Byzantinorossica. Т. 1).

Полонская, 1917 — Полонская Н. К вопросу о христианстве на Руси до Владимира // ЖМНП. 1917. Сентябрь.

Понырко, 1992 — Понырко Н. В. Эпистолярное наследие Древней Руси, XI— XIII вв.: исследования, тексты, комментарии. СПб., 1992. (ЛП).

Попова, 1961 — Попова Л. М. [Введение и примечания] // Галл.

Поппэ, 1965 — Поппэ А. Заснування Софiї Київської // УIЖ. 1965. №9.

Поппэ, 1968, 1969 — Поппэ А. Русские митрополии Константинопольской патриархии // ВВ. Т. 28. 1968; Т. 29. 1969.

Поппэ, 1974 — Поппэ А. Родословие Мстиши Свенельдича // ЛХ, 1973 год: посвящ. памяти А. Н. Насонова. М., 1974.

Поппэ, 1995 — Поппэ А. О зарождении культа свв. Бориса и Глеба и о посвященных им произведениях // RM. Т. VIII, 1. 1995.

Поппэ, 1996 — Поппэ А. Митрополиты и князья Киевской Руси // Подскальски, 1996.

Поппэ, 1997 — Поппэ А. Феофана Новгородская // НИС. [Вып.] 6 (16). 1997.

Попруженко—Романски, 1942 — Попруженко М., Романски С. Кирилометодиевска библиография за 1934—1940 год. София, 1942.

Поссевино — Поссевино А. Исторические сочинения о России / пер., вступ. ст. и коммент. Л. Н. Годовиковой. М., 1983.

Потин, 1968 — Потин В. М. Древняя Русь и европейские государства в X–XIII вв.: историко-нумизматический очерк. Л., 1968.

Преображенский, 1914 — Преображенский А. Этимологический словарь русского языка. [Т. 2], вып. 10. М., 1914.

Приселков, 1913 — Приселков М. Д. Очерки церковно-политической истории Киевской Руси X–XII вв. СПб., 1913. (Зап. ИФФ. Ч. 116).

Приселков, 1950 — Троицкая летопись / реконстр. текста М. Д. Приселкова. М., 1950.

Прицак, 1991 — Прицак О. Происхождение имени Rūs/Rūs’ // ВЯ. 1991. №6.

Продолж. Феоф. — Продолжатель Феофана. Жизнеописания византийских царей / изд. подгот. Я. Н. Любарский. СПб., 1992.

Прозоровский, 1864 — Прозоровский Д. И. О родстве св. Владимира по матери // Зап. АН. Т. 5. 1864.

Прозоровский, 1865 — Прозоровский Д. И. Монета и вес в России до конца XVIII столетия. СПб., 1865.

Прохоров, 1977 — Прохоров Г. М. Летописные подборки рукописи ГПБ, F. IV. 603 и проблема сводного общерусского летописания // ТОДРЛ. Т. 32. 1977.

Пселл — Михаил Пселл. Хронография / пер., ст. и примеч. Я. Н. Любарского. М., 1978.

ПСИ — Памятники средневековой истории народов Центральной и Восточной Европы.

ПСРЛ, 2, 1-е изд.; 1-2, 4-7, 9, 15, 22, 27, 31, 37-39 — Полное собрание русских летописей. Т. 2, 1-е изд.: Густынская летопись. СПб., 1846; Т. 1, 2-е изд.: Лаврентьевская летопись. Л., 1927; Т. 2, 2-е изд.: Ипатьевская летопись. СПб., 1908; Τ. 4, 2-е изд.: Новгородские и псковские летописи. Ч. 1: Новгородская Четвертая летопись. Вып. 1. Пг., 1915; Т. 5, 2-е изд.: Софийская Первая летопись. Вып. 1. Л., 1925; Т. 6: Софийские летописи. СПб., 1853; Т. 6, 2-е изд. Вып. 1: Софийская Первая летопись старшего извода. М., 2000; Т. 7: Летопись по Воскресенскому списку. СПб., 1856; Т. 9: Летописный сборник, именуемый Патриаршею или Никоновскою летописью. СПб., 1862; Т. 15: Летописный сборник, именуемый Тверскою летописью. СПб., 1863; Т. 22: Русский хронограф. Ч. 1: Хронограф редакции 1512 г. СПб., 1911; Т. 27: Никаноровская летопись; сокращенные летописные своды конца XV века. М., 1962; Т. 31: Летописцы последней четверти XVII в. М., 1968; Т. 37: Устюжские и Вологодские летописи XVI–XVIII вв. Л., 1982; Т. 38: Радзивиловская летопись. Л., 1989; Т. 39: Софийская Первая летопись по списку И. Н. Царского. М., 1994.

Пушкина, 1991 — Пушкина Т. А. Торговый инвентарь из курганов Смоленского Поднепровья // Смоленск и Гнездово: к истории древнерусского города / под ред. Д. А. Авдусина. М., 1991.

Пушкина, 1996 — Пушкина Т. А. Новый гнездовский клад // ДГ, 1994 год: Новое в нумизматике. М., 1996.

Пыпин, 1896 — Пыпин А. Н. Древнерусское паломничество. [Вып.] 1. СПб., 1896. (Чтения о Святой Земле, издание имп. Православного Палестинского общества. 36-е чтение).

Рамм, 1959 — Рамм Б. Я. Папство и Русь в X–XV вв. М.; Л., 1959.

Рапов, 1977 — Рапов О. М. Княжеские владения на Руси в X—первой половине XIII в. М., 1977.

Рапов, 1987 — Рапов О. М. Официальное крещение Руси в конце X в. // Введение христианства на Руси. М., 1987.

Рапов, 1998 — Рапов О. М, Русская церковь в IX—первой трети XII в.: принятие христианства. 2-е изд. М., 1998.

Рапов—Ткаченко, 1980 — Рапов О. М., Ткаченко Н. Г. Русские известия Титмара Мерзебургского // Вестник Московского Университета. М. Сер. 8: История. 1980. №3.

Раппопорт, 1982 — Раппопорт П. А. Русская архитектура X–XIII вв.: каталог памятников. Л., 1982. (САИ. [Вып.] Е1—47).

Раткош, 1985 — Раткош П. Великая Моравия — территория и общество // Великая Моравия: ее историческое и культурное значение. М., 1985.

РЗ — Российское законодательство X–XX вв.

РИБ, 4, 6 — Русская историческая библиотека. Т. 4. СПб., 1878; Т. 6. (см. ПДРКП).

Рождественская, 1992 — Рождественская Т. В. Древнерусские надписи на стенах храмов: новые источники XI–XIV вв. СПб., 1992.

Рожнецкий — Рожнецкий С. Как назывался первый русский святой мученик? // ИОРЯС. Т. 19. 1914. Вып. 4.

Розанов, 1929 — Розанов С. П Евпраксия-Адельгейда Всеволодовна // Изв. АН, 7 сер.; отд-е обществ. наук. 1929. №8.

Розанов, 1930 — Розанов С. П. Евфимия Владимировна и Борис Коломанович: из европейской политики XII в. // Изв. АН, 7 сер.; отд-е обществ. наук. 1930. №8-9.

Розен, 1883 — Розен В. Р. Император Василий Болгаробойца: извлечение из летописи Яхъи Антиохийского. СПб., 1883. (Зап. АН. Т. 44. Прилож. №1).

Роспонд, 1968 — Роспонд С. Значение древнерусской ономастики для истории: к этимологии топонима Киев // ВЯ. 1968. №1.

Роспонд, 1979 — Роспонд С. Miscellanea onomastica Rossica, II: еще раз о Киеве // Восточнославянская ономастика: материалы и исследования. М., 1979.

Россейкин, 1915 — Россейкин Ф. М. Первое правление Фотия, патриарха Константинопольского. Сергиев Посад, 1915.

РП — Правда Русская / под ред. Б. Д. Грекова. Т. 1. М., 1940.

Рыбаков, 1950 — Рыбаков Б. А. Уличи: историко-географические заметки // КСИИМК. Вып. 27. 1950.

Рыбаков, 1958 — Рыбаков Б. А. Предпосылки образования Древнерусского государства // Очерки истории СССР. Т. 1: Кризис рабовладельческой системы и зарождение феодализма на территории СССР (III–IX вв.) / отв. ред. Б. А. Рыбаков. М., 1958.

Рыбаков, 1963 — Рыбаков Б. А. Древняя Русь: сказания, былины, летописи. М., 1963.

Рыбаков, 1964 — Рыбаков Б. А. Русские датированные надписи XI–XIV веков. М., 1964. (САИ. [Вып.] Е1—44).

Рыбаков, 1966 — Рыбаков Б. А. Славяне в VI в. н. э.: предпосылки образования Русского государства // История СССР с древнейших времен до наших дней. Т. 1. М., 1966.

Рыбаков, 1984а — Рыбаков Б. А. Из истории культуры Древней Руси: исследования и заметки. М., 1984.

Рыбаков, 1984б — Рыбаков Б. А. Запись о смерти Ярослава Мудрого // Рыбаков, 1984а. (первая публикация в 1959 г.).

Рыбаков, 1984в — Рыбаков Б. А. «Остромирова летопись» // Рыбаков, 1984а. (первая публикация в 1956 г.).

Рыбаков, 1993 — Рыбаков Б. А. Киевская Русь и русские княжества XII–XIII вв. Изд. 2-е, доп. М., 1993.

Рыбина, 1986 — Рыбина Е. А. Иноземные дворы в Новгороде XII–XVII вв. М., 1986.

Рыбина, 1989 — Рыбина Е. А. О двух древнейших торговых договорах Новгорода // НИС. [Вып.] 3 (13). 1989.

Рыдзевская, 1940 — Рыдзевская Е. А. Ярослав Мудрый в древнесеверной литературе // КСИИМК. Вып. 7. 1940.

Рыдзевская, 1946 — Рыдзевская Е. А. Сведения о Старой Ладоге в древнесеверной литературе // КСИИМК. Вып. 11. 1946.

Рыдзевская, 1978а — Рыдзевская Е. А. Древняя Русь и Скандинавия в IX–XIV вв.: материалы и исследования / сост. и подгот. к изд. М. Б. Свердлов. М., 1978. (ДГ, 1978 год).

Рыдзевская, 19786 — Рыдзевская Е. А. К вопросу об устных преданиях в составе древнейшей русской летописи // Рыдзевская, 1978а.

Рыдзевская, 1978в — Рыдзевская Е. А. «Россика» в скандинавских сагах // Рыдзевская, 1978а.

Рябцевич, 1965 — Рябцевич В. Н. Два монетно-вещевых клада IX в. из Витебской области // НЭ. Т. 5. 1965.

Савва, 1890 — Савва В. О времени и месте крещения русской в. кн. Ольги: опыт историко-критического разбора // Сб. Харьков. ист.-филолог. об-ва. Вып. 3. Харьков, 1890.

САИ — Археология СССР: Свод археологических источников.

Сахаров, 1979 — Сахаров А. Н. Дипломатия княгини Ольги // ВИ. 1979. №10.

Сахаров, 1980 — Сахаров А. Н. Дипломатия Древней Руси: IX—первая половина Х в. М., 1980.

Сахаров, 1991 — Сахаров А. Н. Дипломатия Святослава. Изд. 2-е, доп. М., 1991.

Сб. ЮЗР — Сборник статей и материалов по истории Юго-Западной России, изданный Комиссией для разбора древних актов, состоящей при Киевском, Подольском и Волынском генерал-губернаторе. Вып. 2. Киев, 1916.

Св. каталог — Сводный каталог славяно-русских рукописных книг, хранящихся в СССР, XI–XIII вв. / отв. ред. Л. П. Жуковская. М., 1984.

Свердлов, 1-3 — Латиноязычные источники по истории Древней Руси: Германия / сост., пер., коммент. М. Б. Свердлова. [Вып. 1]: IX—первая половина XII в.; [Вып. 2]: Середина XII—середина XIII в.; [Вып. 3]: Библиография и указатели. М.; Л., 1989—1990.

Свердлов, 1965 — Свердлов М. Б. К вопросу о денежном обращении у восточных славян в X–XII вв. (по мусульманским источникам) // Вест. ЛУ. 1965. №5.

Свердлов, 1967 — Свердлов М. Б. Известия о русско-скандинавских связях в хронике Адама Бременского // Ск. Сб. Вып. 12. 1967.

Свердлов, 1969 — Свердлов М. Б. Транзитные пути в Восточной Европе IX— XI вв. // Изв. Всесоюз. Географ. о-ва. Вып. 101. 1969.

Свердлов, 1970 — Свердлов М. Б. Дания и Русь в XI в. // Исторические связи Скандинавии и России IX–XX вв. Л., 1970.

Свердлов, 1972а — Свердлов М. Б. Известия немецких источников о русско-польских отношениях конца X—начала XII вв. // ИИСБН.

Свердлов, 1972б — Свердлов М. Б. Политические отношения Руси и Германии X— первой половины XI в. // Проблемы истории международных отношений: сб. ст. памяти акад. Е. В. Тарле. Л., 1972.

Свердлов, 1974 — Свердлов М. Б. Скандинавы на Руси в XI в. // Ск. Сб. Вып. 19. 1974.

Свердлов, 1976 — Свердлов М. Б. Известия о Руси в хронике Титмара Мерзебургского // ДГ, 1975 год. М., 1976.

Свердлов, 1978 — Свердлов М. Б. Деньги и денежное обращение // Советская историография Киевской Руси. Л., 1978.

Свердлов, 1982 — Свердлов М. Б. Генезис и структура феодального общества в Древней Руси. Л., 1982.

Свердлов, 1988 — Свердлов М. Б. От Закона Русского к Русской Правде. М., 1988.

СДРЯ, 1-4 — Словарь древнерусского языка (XI–XIV вв.) / гл. ред. Р. И. Аванесов. Т. 1-4. М., 1988—1991. (издание продолжается).

Северьянов, 1922 — Северьянов С. Н. Codex Gertrudianus. Пг., 1922. (Сб. ОРЯС. Т. 99. №4).

Седов, 1982 — Седов В. В. Восточные славяне в VI–XIII вв. М., 1982. (Археология СССР).

Седов, 1994 — Седов В. В. Славяне в древности. М., 1994.

Седов, 1995 — Седов В. В. Славяне в раннем средневековье. М., 1995.

Семенов, 1959 — Семенов А. И. Неизвестный новгородский список грамоты князя Изяслава, данной Пантелеймонову монастырю // НИС. Вып. 9. 1959.

Семенченко, 1994 — Семенченко Г. В. Несколько дополнительных замечаний о денежном счете домонгольской Руси // ДГ, 1991 год. М., 1994.

Сендерович, 1996 — Сендерович С. Св. Владимир: к мифопоэзису // ТОДРЛ. Т. 49. 1996.

Сергеевич, 1910 — Сергеевич В. И. Лекции и исследования по древней истории русского права. 4-е изд. СПб., 1910.

Сергий, I-II/1-2 — Сергий (Спасский), архиепископ. Полный месяцеслов Востока. Т. I-II/1-2. 2-е изд. Владимир, 1901/ (репринт в 3-х томах: М., 1997).

Серебрянский, 1915 — Серебрянский Н. Древнерусские княжеские жития: обзор редакций и тексты. М., 1915.

Серегина, 1994 — Серегина Н. С. Песнопения русским святым: по материалам рукописной певческой книги XI–XIX вв. «Стихирарь месячный». СПб., 1994.

Син. — Новгородская летопись по Синодальному харатейному списку. СПб.: Изд. Археографической комиссии, 1875.

Синицына, 1998 — Синицына Н. В. Третий Рим: истоки и эволюция русской средневековой концепции (XV–XVI вв.). М., 1998.

Сказ. Евст. Плак. — Сказание об Евстафии Плакиде / подгот. текста, пер. и коммент. О. П. Лихачевой // БЛДР, 3.

Скобельский, 1881 — Скобельский П. Згадки о Руси в жерелах нiмецьких. Львiв, 1881. (Справоздане дирекцiе гимназiе академичної во Львiве на рiк школьної 1880/1881).

Сл. ККДР, 1-2/1-2 — Словарь книжников и книжности Древней Руси. Вып. 1: XI—первая половина XIV в. Л., 1987; Вып. 2/1-2: Вторая половина XIV— XVI в. Л., 1988—1989.

Сл. п. Иг., 1950 — Слово о полку Игореве / под ред. В. П. Адриановой-Перетц. М.; Л., 1950. (ЛП).

Сл. п. Иг., 1997 — Слово о полку Игореве / подгот. текста, пер. и коммент. О. В. Творогова // БЛДР, 4.

Славнитский, 1888 — Славнитский М. Канонизация св. князя Владимира и службы ему по памятникам XIII–XVII веков // Странник: Духовный журнал. СПб. 1888. Т. 2: май-август.

Смирнова, 1998 — Смирнова Э. С. Миниатюры XI в. в Кодексе Гертруды (псалтири архиепископа Эгберта из Трира), Чивидале, Национальный Археологический музей, cod. CXXXVI // Искусство рукописной книги: Византия, Древняя Русь: (тез. докл. междунар. конф., Москва, 17-19 нояб. 1998 г.). СПб., 1998.

Смол. грам. — Смоленские грамоты XIII–XIV веков / подгот. к печ. Т. А. Сумникова, В. В. Лопатин; под ред. Р. И. Аванесова. М., 1963.

Снорри Стурл. — Снорри Стурлусон. Круг земной / изд. подгот. А. Я. Гуревич, Ю. К. Кузьменко, О. А. Смирницкая, М. И. Стеблин-Каменский. М., 1980. (ЛП).

Соболевский, 1888 — Соболевский А. И. Памятники древнерусской литературы, посвященные Владимиру Св. // ЧОНЛ. Кн. 2, 1888. Отд. 2: В память исполнившегося 900-летия со времени крещения Руси.

Соболевский, 1910 — Соболевский А. И. Материал двух древних памятников чешского происхождения // Соболевский А. И. Материалы и исследования в области славянской филологии и археологии. (Сб. ОРЯС. Т. 88. 1910. №3).

Соколов Б. М., 1923 — Соколов Б. М. Эпические сказания о женитьбе князя Владимира: германо-русские отношения в области эпоса // Уч. зап. Саратов. ун-та. Саратов. Т. 1. Вып. 3. 1923.

Соколов П., 1913 — Соколов П. Русский архиерей из Византии и право его назначения до XV века. Киев, 1913.

Соколова, 1993 — Соколова И. В. Монеты Перещепинского клада // ВВ. Т. 54. 1993.

Соловьев А. В., 1957 — Соловьев А. В. Византийское имя России // ВВ. Т. 12. 1957.

Соловьев С. Μ., 1-2 — Соловьев С. М. История России с древнейших времен // Соловьев С. М. Сочинения. Кн. 1: История России с древнейших времен. Т. 1-2. М., 1988.

Сотникова, 1995 — Сотникова Μ. П. Древнейшие русские монеты X–XI веков: каталог и исследование. М., 1995.

Сотникова—Спасский, 1983 — Сотникова Μ. П., Спасский И. Г. Тысячелетие древнейших монет России: сводный каталог русских монет X–XI вв. Л., 1983.

Сперанский, 1934 — Сперанский Μ. Н. Из старой новгородской литературы XIV в. Л., 1934.

Срезневский, 1-3 — Срезневский И. И. Материалы для словаря древнерусского языка по письменным памятникам. Т. 1-3. СПб., 1893—1903.

Срезневский, 1862 — Срезневский И. И. Русские калики древнего времени // Зап. АН. Т. 1. 1862.

Срезневский, 1867 — Срезневский И. И. Древние изображения в. к. Владимира и в. к. Ольги // Древности: археологический вестник, издаваемый Московским археологическим институтом. Т. 1. Μ., 1867.

Срезневский, 1893 — Срезневский И. И. Мусин-Пушкинский сборник 1414 года в копии начала XIX века. СПб., 1893.

СРЯ, 1-24 — Словарь русского языка XI–XVII вв. Вып. 1-24. М., 1975—1999. (издание продолжается).

ССС — Старославянский словарь (по рукописям X–XI веков) / под ред. Р. М. Цейтлин, Р. Вечерки, Э. Благовой. М., 1994.

Степ. Тарон. — Всеобщая история Степаноса Таронского, Асохика по прозванию / пер. Н. Эмин. М., 1864.

Столярова, 1998 — Столярова Л. В. Древнерусские надписи XI–XIV веков на пергаменных кодексах. М., 1998.

Сухотин, 1938 — Сухотин Л. М. Брачные союзы ближайших потомков св. князя Владимира // Владимирский сборник в память 950-летия Крещения Руси. Белград, 1938.

Сычев, 1977 — Сычев Η. П. Забытые фрагменты новгородских фресок XII в. // Сычев Η. П. Избранные труды. М., 1977. (первая публикация в 1918 г.).

Сюзюмов—Иванов, 1988 — Сюзюмов М. Я., Иванов С. А. [Комментарий] // Лев Диак.

Т. Б., 1928 — Т. Б. [Заикин В.] Князь Ярополк Святославич, католический государь Руси (по случаю 950-летия мученической смерти кн. Ярополка, † 11 июля 978 г.) // Китеж: Русский католический вестник. Варшава, 1928. Год 2. №5/6.

Татищев, 1-4 — Татищев В. Н. История Российская / подгот. к печ. Μ. П. Ирошникова, 3. Н. Савельевой; под ред. А. И. Андреева, С. Н. Валка, Μ. Н. Тихомирова. Т. 1-4. М.; Л., 1962—1964. (репринт: М., 1994—1995).

Творогов, 1974 — Творогов О. В. Повесть временных лет и Хронограф по великому изложению // ТОДРЛ. Т. 28. 1974.

Творогов, 1975 — Творогов О. В. Древнерусские хронографы. Л., 1975.

Творогов, 1987а — Творогов О. В. Даниил // Сл. ККДР, 1.

Творогов, 1987б — Творогов О. В. Палея Толковая // Сл. ККДР, 1.

Тимирязев, 1894 — Тимирязев В. Французская королева Анна Ярославна // Исторический вестник. СПб. Т. 55. 1894.

Тихомиров, 1941 — Тихомиров Μ. Н. Исследование о Русской Правде: происхождение текстов. М.; Л., 1941.

Тихомиров, 1956 — Тихомиров Μ. Н. Древнерусские города. М., 1956.

Тихомиров, 1962 — Тихомиров Μ. Н. Источниковедение истории СССР. Вып. 1. М., 1962.

Тихомиров, 1979 — Тихомиров Μ. Н. Новгородский хронограф XVII в. // Тихомиров Μ. Н. Русское летописание. М., 1979. (первая публикация в 1940 г.).

Толочко, 1969 — Толочко Π. П. До iсторiї будiвництва города Ярослава та Софiї Київської // Арх. Вып. 22. 1969.

Толочко, 1987 — Толочко Π. П. Древняя Русь: очерки социально-политической истории. Киев, 1987.

Томсен, 1891 — Томсен В. Начало русского государства / пер. Н. Аммона с просмотренной автором нем. переработки Л. Борнеманна. М., 1891. (ЧОИДР. 1891. Кн.1 [156]).

Топоров, 1-5 — Топоров В. Н. Прусский язык: словарь. Т. [1]-[5]. М., 1975— 1990. (издание продолжается).

Топоров, 1988 — Топоров В. Н. Язык и культура: об одном слове-символе // Балтославянские исследования, 1986 [год]. М., 1988.

Трубачев, 1968 — Трубачев О. Н. Названия рек правобережной Украины. М., 1968.

Трубачев, 1978 — Трубачев О. Н. Лингвистическая периферия древнейшего славянства: индоарийцы в Северном Причерноморье // Славянское языкознание: VIII Междунар. съезд славистов (докл. сов. делегации). М., 1978.

Трубачев, 1985 — Трубачев О. Н. Праславянская лексикография // Этимология, 1983 г. М., 1985.

Трубачев, 1993 — Трубачев О. Н. К истокам Руси (наблюдения лингвиста). М., 1993.

Трубачев, 1997 — Трубачев О. Н. В поисках единства: взгляд филолога на проблему истоков Руси. Изд. 2-е, доп. М., 1997.

Трухачев, 1980 — Трухачев Н. С. Попытка локализации Прибалтийской Руси на основании сообщений современников в западноевропейских и арабских источниках X–XIII вв. // ДГ, 1980 год. М., 1981.

Тургенев, 1841 — Акты исторические, относящиеся к России, извлеченные из иностранных архивов и библиотек А. И. Тургеневым. Т. 1: Выписки из Ватиканского тайного архива и из других римских библиотек и архивов. СПб., 1841.

Турилов, 1986 — Турилов А. А. Древнейшие отрывки пространного жития Константина-Кирилла Философа // Балканы в контексте Средиземноморья: проблемы реконструкции языка и культуры. М., 1986.

Турилов, 1999 — Турилов А. А. Две забытые даты болгарской церковно-политической истории IX в.: к вопросу формирования болгарского варианта церковного месяцеслова в эпоху Первого болгарского царства // Palaeobulgarica / Старобългаристика. Т. 23/1. София, 1999.

Усп. сб. — Успенский сборник XII–XIII вв. / изд. подгот. О. А. Князевская, В. Г. Демьянов, М. В. Ляпон, под ред. С. И. Коткова. М., 1971.

Успенская, 1976 — Успенская А. В. Погребение купца на Селигерском пути // Средневековая Русь: [сб. памяти Η. Н. Воронина]. М., 1976.

Успенская, 1993 — Успенская А. В. Березовецкий могильник X–XII вв. // Средневековые древности Восточной Европы. М., 1993. (Тр. ГИМ. Вып. 82).

Успенский Б. А., 1998 — Успенский Б. А. Царь и патриарх: харизма власти в России (византийская модель и ее русское переосмысление). М., 1998.

Успенский Ф. И., 1884 — Успенский Ф. И. [Рец.:] Розен, 1883 // ЖМНП. 1884. Апрель.

Фасмер, 1-4 — Фасмер М. Этимологический словарь русского языка / пер. с нем. и доп. О. Н. Трубачева. 2-е изд. Т. 1-4. М., 1986—1987.

Фехнер, 1967 — Фехнер М. В. Шейные гривны // Очерки по истории русской деревни X–XIII вв. М., 1967. (Тр. ГИМ. Вып. 43).

Фехнер—Недошивина, 1987 — Фехнер М. В., Недошивина Н. Г. Этнокультурная характеристика Тимеревского могильника по материалам погребального инвентаря // СА. 1987. №2.

Фехнер—Янина, 1978 — Фехнер М. В., Янина С. А. Весы с арабской надписью из Тимерева // Вопросы древней и средневековой археологии Восточной Европы. М., 1978.

Филимонов, 1874 — Филимонов Г. Д. Древнейшие западные эмали в России, приписываемые св. Антонию Римлянину и Андрею Боголюбскому // Вестник Общества древнерусского искусства при Московском публичном музее. М., 1874.

Филин, 1962 — Филин Ф. П. Образование языка восточных славян. М.; Л., 1962.

Финно-угры, 1987 — Финно-угры и балты в эпоху средневековья. М., 1987. (Археология СССР).

Флоровский, 1935 — Флоровский А. В. Чехи и восточные славяне: очерки по истории чешско-русских отношений (X–XVIII вв.). Т. 1. Прага, 1935.

Флоровский, 1961 — Флоровский А. В. Чешско-русские торговые отношения X— XII вв. // МС.

Флоровский, 1974 — Флоровский А. В. Русское летописание и Я. А. Коменский // ЛХ, 1973 год: посв. памяти А. Н. Насонова. М., 1974.

Флоря, 1981 — Сказания о начале славянской письменности / вступ. ст., пер. и коммент. Б. Н. Флори. М., 1981. (ПСИ).

Флоря, 1985 — Флоря Б. Н. Сказание о преложении книг на славянский язык: источники, время и место написания // BS1. Т. 46. 1985.

Фома Сплит. — Фома Сплитский. История архиепископов Салоны и Сплита / вступ. ст., пер., коммент. О. А. Акимовой. М., 1997. (ПСИ).

Фомин, 1982а — Фомин А. В. Источниковедение кладов с куфическими монетами, IX–X вв.: автореф. дисс. ... канд. ист. наук. М., 1982.

Фомин, 19826 — Фомин А. В. Начало распространения куфических монет в районе Балтики // КСИА. Вып. 171. 1982.

Фомин, 1988 — Фомин А. В. Русь и Хазария в международной торговле монетным серебром // Внешняя политика Древней Руси: юбилейные чтения, посвященные 70-летию чл.-корр. АН СССР В. Т. Пашуто. М., 1988.

Фомин, 1993 — Фомин А. В. Топография восточноевропейских кладов с дирхемами конца IX—начала X в. // Восточная Европа в древности и средневековье: спорные проблемы истории: [V] Чтения памяти чл.-корр. АН СССР В. Т. Пашуто. М., 1993.

Фонкич, 1981 — Фонкич Б. Л. Палеографическая заметка о Мадридской рукописи Скилицы // ВВ. Т. 42. 1981.

Фортинский, 1872 — Фортинский Ф. Я. Титмар Мерзебургский и его хроника. СПб., 1872.

Фортинский, 1888 — Фортинский Ф. Я. Крещение князя Владимира и Руси по западным источникам // ЧОНЛ. Кн. 2. 1888.

Фроянов, 1992 — Фроянов И. Я. Мятежный Новгород: очерки истории государственности, социальной и политической борьбы конца IX—начала XIII столетия. СПб., 1992.

Хабургаев, 1979 — Хабургаев Г. А. Этнонимия «Повести временных лет» в связи с задачами реконструкции восточнославянского глоттогенеза. М., 1979.

Хвольсон, 1869 — Известия о хазарах, буртасах, болгарах, мадьярах, славянах и русах Абу-Али Ахмеда бен Омара Ибн Даста, неизвестного доселе арабского писателя X века / по рукоп. Брит. муз. в первый раз изд., пер. и объяснил Д. А. Хвольсон. СПб., 1869.

Херрман, 1986 — Херрман Й. Славяне и норманны в ранней истории Балтийского региона // Славяне и скандинавы / [доп.] пер. с нем. Г. С. Лебедева; под общ. ред. Е. А. Мельниковой. М., 1986.

Херрманн, 1988 — Херрманн И. Ruzzi. Forsderen liudi. Fresiti: к вопросу об исторических и этнографических основах «Баварского географа» // Древности славян и Руси: [сб. к 80-летию акад. Б. А. Рыбакова]. М., 1988.

Хинц, 1970 — Хинц В. Мусульманские меры и веса с переводом в метрическую систему / пер. с нем. Ю. Э. Брегеля. М., 1970.

Хл.-Пог. — The Old Rus’ Kievan and Galician-Volhynian Chronicles: The Ostroz’kyj (Xlebnikov) and Cetvertyns’kyj (Pogodin) Codices. Староруськi Київськi i Галицько-Волинськi лiтописи: Острозький список (Хлебниковський) i список Четвертинського (Погодинський). Harvard, 1990. (Harvard Library of Early Ukrainian Literature. Texts. Vol. 8).Хорошев, 1986 — Хорошев А. С. Политическая история русской канонизации (XI–XIV вв.). М., 1986.

Чекин, 1993 — Чекин Л. С. «Описание земель», анонимный географический трактат второй половины XIII в. // СВ. Вып. 56. 1993.

Чекин, 1999 — Чекин Л. С. Картография христианского средневековья VIII— XIII вв.: тексты, перевод, комментарий. М., 1999. (ДИ).

Черепнин, 1941 — Черепнин Л. В. Летописец Даниила Галицкого // ИЗ. Т. 12. 1941.

Черепнин, 1948 — Черепнин Л. В. «Повесть временных лет», ее редакции и предшествующие ей летописные своды // ИЗ. Т. 25. 1948.

Черепнин, 1956 — Черепнин Л. В. Русская палеография. М., 1956.

Черепнин, 1965 — Черепнин Л. В. Общественно-политические отношения в Древней Руси и Русская Правда // Новосельцев и др., 1965.

Черных, 1-2 — Черных П. Я. Историко-этимологический словарь современного русского языка. 2-е изд. Т. 1-2. М., 1994.

Черных, 1956 — Черных П. Я. Очерк русской исторической лексикологии: древнерусский период. М., 1956.

Чичуров, 1980 — Чичуров И. С. Византийские исторические сочинения: «Хронография» Феофана и «Бревиарий» Никифора: тексты, перевод, комментарии. М., 1980. (ДИ).

Шайтан, 1927 — Шайтан М. Э. Германия и Киев в XI веке // ЛЗАК. Т. 1 (34). 1927.

Шалина, 1996 — Шалина И. А. Богоматерь Эфесская-Полоцкая-Корсунская-Торопецкая: исторические имена и архетип чудотворной иконы // Чудотворная икона в Византии и Древней Руси. М., 1996.

Шанский—Боброва, 1994 — Шанский Η. М., Боброва Т. А. Этимологический словарь русского языка. М., 1994.

Шаскольский, 1965 — Шаскольский И. П. Норманская теория в современной буржуазной науке. М.; Л., 1965.

Шахматов, 1888 — Шахматов А. А. Житие Антония и Печерская летопись // ЖМНП. 1888. Март.

Шахматов, 1905 — Шахматов А. А. Один из источников летописного сказания о крещении Владимира. Харьков, 1905. (отд. оттиск из: Сб. статей по славяноведению, посвященных профессору М. С. Дринову).

Шахматов, 1907 — Шахматов А. А. Как назывался первый русский святой мученик? // Изв. АН, 6 сер. 1907. Май.

Шахматов, 1908а — Шахматов О. О. До питания про пiвнiчнi перекази за княгиню Ольгу // Зап. Українського наукового товарисьтва в Киевi. Кн. 2. 1908.

Шахматов, 19086 — Шахматов А. А. «Корсунская легенда» о крещении Владимира // Сб. статей, посвященных акад, и заслуженному проф. В. И. Ламанскому по случаю пятидесятилетия его научной деятельности. СПб., 1908. (отд. оттиск имеет выходные данные: СПб., 1906).

Шахматов, 1908в — Шахматов А. А. Разыскания о древнейших русских летописных сводах. СПб., 1908. (ЛЗАК. Т. 20).

Шахматов, 1915 — Шахматов А. А. Очерк древнейшего периода истории русского языка. Пг., 1915.

Шахматов, 1916 — Шахматов А. А. Повесть временных лет. Т. 1: Вводная часть, текст и примечания. Пг., 1916. (издание продолжения не имело).

Шахматов, 1938 — Шахматов А. А. Обозрение русских летописных сводов XIV— XVI в. М.; Л., 1938.

Шахматов, 1940 — Шахматов А. А. Повесть временных лет и ее источники // ТОДРЛ. Т. 4. 1940.

Шекера, 1967 — Шекера I. М. Київська Русь XI ст. у мiжнародних вiдносинах. Київ, 1967.

Шлецер, 1819 — Шлецер А. Л. Нестор: русские летописи на древлеславенском языке / пер. с нем. Д. Языков. Т. 3. СПб., 1819.

Шляков, 1900 — Шляков Н. В. О Поучении Владимира Мономаха // ЖМНП. 1900. Май.

Шляков, 1907 — Шляков Н. В. Восемьсот шестьдесят лет со дня кончины великого князя Ярослава I Мудрого // ЖМНП. 1907, июнь.

Шляпкин, 1881 — Шляпкин И. Русское поучение XI века о перенесении мощей Николая Чудотворца. СПб., 1881. (ПДПИ. №19).

Шляпкин, 1914 — Шляпкин И. А. Русский крест XII в. в г. Гильдесгейме // ВАИ. Т. 22. 1914.

Шрамм, 1997 — Шрамм Г. Реки Северного Причерноморья: историко-филологическое исследование их названий в ранних веках / пер. с полностью перераб. изд. А. В. Назаренко. М., 1997. (Взгляд издалека: немецкие историки о прошлом Восточной Европы. Т. 1).

Шушарин, 1961 — Шушарин В. П. Русско-венгерские отношения в IX в. // МС.

Шушарин, 1965 — Шушарин В. П. Древнерусское государство в западно- и восточноевропейских средневековых памятниках // Новосельцев и др., 1965.

Шушарин, 1997 — Шушарин В. П. Ранний этап этнической истории венгров: проблемы этнического самосознания. М., 1997.

Щавелева, 1989 — Щавелева Н. И. Польки — жены русских князей (XI—середина XIII в.) // ДГ, 1987 год. М., 1989.

Щавелева, 1990 — Щавелева Н. И. Польские латиноязычные средневековые источники: тексты, перевод, комментарий. М., 1990. (ДИ).

Щапов, 1971 — Щапов Я. Н. Устав князя Ярослава и вопрос об отношении к византийскому наследию на Руси в середине XI в. // ВВ. Т. 31. 1971.

Щапов, 1972 — Щапов Я. Н. Княжеские уставы и церковь в Древней Руси XI— XIV вв. М., 1972.

Щапов, 1978 — Щапов Я. Н. Византийское и южнославянское правовое наследие на Руси в XI–XIII вв. М., 1978.

Щапов, 1984 — Щапов Я. Н. [Введение и комментарий к изданию «Русской Правды»] // Законодательство Древней Руси / отв. ред. В. Л. Янин. М., 1984. (РЗ. Т. 1).

Щапов, 1989 — Щапов Я. Н. Государство и церковь Древней Руси: X–XIII вв. М., 1989.

ЭССЯ, 1-25 — Этимологический словарь славянских языков: Праславянский лексический фонд / под ред. О. Н. Трубачева. Вып. 1-25. М., 1974—1999. (издание продолжается).

Юшков, 1925 — Юшков С. В. Исследования по истории русского права. Вып. 1: Устав князя Владимира. Б. м., б. г. (видимо, Саратов, 1925).

Юшков, 1939 — Юшков С. В. Очерки по истории феодализма в Киевской Руси. М.; Л., 1939.

Янин, 1956 — Янин В. Л. Денежно-весовые системы русского средневековья: домонгольский период. М., 1956.

Янин, 1962 — Янин В. Л. Новгородские посадники. М., 1962.

Янин, 1963 — Янин В. Л. Русская княгиня Олисава-Гертруда и ее сын Ярополк // НЭ. Т. 4. 1963.

Янин, 1965 — Янин В. Л. Печати Феофано Музалон // Нумизматика и сфрагистика. Киев. Т. 2. 1965.

Янин, 1970а — Янин В. Л. Актовые печати Древней Руси X–XV вв. Т. 1: Печати X—начала XIII в. М., 1970.

Янин, 1970б — Янин В. Л. Берестяные грамоты и проблема происхождения новгородской денежной системы XV в. // ВИД. Вып. 3. 1970.

Янин, 1976 — Янин В. Л. «Семисоборная роспись» Новгорода // Средневековая Русь: [сб. памяти Η. Н. Воронина]. М., 1976.

Янин, 1977 — Янин В. Л. Очерки комплексного источниковедения: средневековый Новгород. М., 1977.

Янин, 1978 — Янин В. Л. Печать новгородского епископа Ивана Попьяна (1110— 1130 гг.) // ВИД. Вып. 9. 1978.

Янин, 1979 — Янин В. Л. К истории формирования новгородской денежной системы XV в. // ВИД. Вып. 11. 1979.

Янин, 1984а — Янин В. Л. Летописные рассказы о крещении новгородцев (о возможном источнике Иоакимовской летописи) // Русский город: исследования и материалы. М., 1984.

Янин, 1984б — Янин В. Л. [Введение и комментарий к «Уставу новгородского князя Святослава Ольговича о церковной десятине 1137 года»] // Законодательство Древней Руси / по ред. В. Л. Янина. М., 1984. (РЗ. Т. 1).

Янин, 1985а — Янин В. Л. Русские денежные системы IX–XV вв. // Древняя Русь: город, замок, село / отв. ред. Б. А. Колчин. М., 1985. (Археология СССР).

Янин, 1985б — Янин В. Л. Вислые актовые печати // Там же.

Янин, 1988 — Янин В. Л. Некрополь Новгородского Софийского собора: церковная традиция и историческая критика. М., 1988.

Янин, 1991 — Янин В. Л. Новгородские акты XII–XV вв.: Хронологический комментарий. М., 1991.

Янин, 1999 — Янин В. Л. Две древнерусские вислые печати начала XI в.// ГENNAДIОС: к 70-летию академика Г. Г. Литаврина. М., 1999.

Янин—Гайдуков, 1998 — Янин В. Л., Гайдуков П. Г. Актовые печати Древней Руси X–XV вв. Т. 3: Печати, зарегистрированные в 1970—1996 гг. М., 1998.

Янин—Зализняк, 1996 — Янин В. Л., Зализняк А. А. Берестяные грамоты из новгородских раскопок 1990—1995 гг. // СР. [Вып.] 1. 1996.

Янин—Зализняк, 1999 — Янин В. Л., Зализняк А. А. Берестяные грамоты из новгородских раскопок 1998 г. // ВЯ. 1999. №4.

Abraham, 1904 — Abraham W. Powstanie organizacyi koścola lacińskiego na Rusi. T. 1. Lwow, 1904.

Adriany, 1974/1975 — Adriany G. Der Eintritt Ungarns in die christlich-abendländische Völkergemeinschaft // UJb. Bd. 6. 1974/1975.

Adam — Adam von Bremen. Hamburgische Kirchengeschichte / hg. B. Schmeidler. Hannover; Leipzig, 1917. (MGH SS rer. Germ. [T. 2]).

Adam, 1961 — Adam Bremensis. Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum // Quellen des IX. und XI. Jahrhunderts zur Geschichte der Hamburgischen Kirche und des Reiches / neu übertr. von W. Trillmich. Darmstadt, 1961. (AQuDGM. Bd. 11).

Adam, 1984 — Adam av Bremen. Historien om Hamburgstiftet och dess biskopar / overs. av E. Svenberg, komm. av C. F. Hallencreutz, K. Johansson, T. Nyberg och A. Piltz. Stockholm, 1984.

Adem. — Ademar de Chabannes. Chronique / ed. J. Chavanon. Paris, 1897. (Collection des textes. T. 20).

Agrip — Agrip af Noregs konunga sögum / Utg. V. Dahlerup. København, 1880.

Alb. Aquen. — Alberti Aquensis. Historia Hierosolymitana / ed. P. Meyer // RHC, 4.

Albr. Tr. Font. — Albrici monachi Trium Fontium. Chronica / ed. P. Scheffer-Boichorst // MGH SS. T. 23. 1874.

Album, 1976 — Album S. Samanid oversize dirhams of the fourth century A. H. (tenth century A. D.) // The Numismatic Chronicle, 7th. ser. Vol. 16. 1976.

Althoff, 1978 — Althoff G. Das Necrolog von Borghorst: Edition und Untersuchung. Münster, 1978. (Westfälische Gedenkbücher und Nekrologien. Bd. 1; Veröffentlichungen der Historischen Kommission für Westfalen. Bd. 40).

Althoff, 1982 — Althoff G. Das Bett des Königs in Magdeburg: Zu Thietmar II, 28 // FS Schwineköper.

Althoff, 1984 — Althoff G. Adels- und Königsfamilien im Spiegel ihrer Memorialüberlieferung: Studien zum Totengedenken der Billunger und Ottonen. München, 1984.

Althoff, 1985 — Althoff G. Heinrich der Löwe und das Stader Erbe: Zum Problem der Beurteilung des «Annalista Saxo» // DA. Jg. 41. 1985.

Althoff, 1992 — Althoff G. Die Beurteilung der mittelalterlichen Ostpolitik als Paradigma für zeitgebundene Geschichtsbewertung // Die Deutschen und ihr Mittelalter / hg. G. Althoff. Darmstadt, 1992.

Althoff—Keller, 1994 — Althoff G., Keller H. Heinrich I. und Otto der Grosse: Neubeginn auf karolingischem Erbe. 2. verbess. Aufl. Göttingen; Zürich, 1994. (Persönlickeit und Geschichte. Bd. 122/125).

Ammann, 1954 — Ammann A. M. Ein wenig bekanntes byzantino-slavisches Enkolpion aus dem Domschatz in Hildesheim // Ellenica. Athenae. 1954.

Andersson, 1989 — Andersson L. Pilgrimsmärken och valfart: Medeltida pilgrimskultur i Skandinavien. Kumla, 1989.

Andr. Bergom. — Andreae Bergomatis. Historia / ed. G. Waitz // MGH SS Langob.

Angenendt, 1984 — Angenendt A. Kaiserherrschaft und Königstaufe: Kaiser, Könige und Päpste als geistliche Patrone in der abendländischen Missionsgeschichte. Berlin; New York, 1984. (Arbeiten zur Frühmittelalterforschung. Bd. 15).

Angenendt, 1985 — Angenendt A. Der Taufritus im frühen Mittelalter // Settimane. T. 33. 1985.

Angenendt, 1993 — Angenendt A. Mission zwischen Ost und West // Tausend Jahre.

Ann. Alt. — Annales Altahenses maiores / ed. E. L. B. Oefele. Hannover, 1891. (MGH SS rer. Germ. [T. 4]).

Ann. Aug. — Annales Augustani / ed. G. H. Pertz // MGH SS. T. 3. 1839.

Ann. Bar. — Annales Barenses / ed. G. H. Pertz // MGH SS. T. 5. 1844.

Ann. s. Ben. Div. — Annales s. Benigni Divionensis / ed. G. Waitz // MGH SS. T. 5. 1844.

Ann. Bert., 1883 — Annales Bertiniani / ed. G. Waitz. Hannover; Leipzig, 1883. (MGH SS rer. Germ. [T. 5]).

Ann. Bert., 1964 — Annales Bertiniani: Annales de Saint-Bertin / ed. F. Grat, J. Vieillard, P. Clemencet. Paris, 1964.

Ann. Brunsv. — Annalium s. Aegidii Brunsvicensium excerpta / ed. L. de Heinemann // MGH SS. T. 30/1. 1896.

Ann. Burt. — Annales de Burton (A. D. 1004—1263) / ed. H. R. Luard // RS. №36. Vol. 1. 1864.

Ann. Col. max. — Annales Colonienses maximi / ed. G. H. Pertz // MGH SS. T. 17. 1861.

Ann. Corb. — Annales Corbeienses / ed. G. H. Pertz // MGH SS. T. 3. 1839.

Ann. Disib. — Annales sancti Disibodi / ed. G. Waitz // MGH SS. T. 17. 1861.

Ann. Fuld. — Annales Fuldenses sive Annales regni Francorum orientalis / ed. F. Kurze. Hannover, 1891. (MGH SS rer. Germ. [T. 7])

Ann. Hild. — Annales Hildesheimenses / ed. G. Waitz. Hannover, 1878. (MGH SS rer. Germ. [T. 8]).

Ann. Island. — Annales Islandorum regii // Islandiske annaler undtil 1578 / udg. G. Storm. Christiania, 1888.

Ann. Magd. — Annales Magdeburgenses / ed. G. H. Pertz // MGH SS. T. 16. 1859.

Ann. Neresh. — Annales Neresheimenses / ed. O. Abel // MGH SS. T. 10. 1852.

Ann. Pegav. — Annales Pegavenses / ed. G. H. Pertz // MGH SS. T. 16. 1859.

Ann. Poson. — Annales Posonienses / praef. est, textum rec., annot. instruxit E. Madzsar // SRA, 1.

Ann. Quedl. — Annales Quedlinburgenses / ed. G. H. Pertz // MGH SS. T. 3. 1839.

Ann. reg. Franc. — Annales regni Francorum inde ab a. 741 usque ad a. 829, qui dicuntur Annales Laurissenses maiores et Einhardi / ed. F. Kurze. Hannover, 1895. (MGH SS rer. Germ. [T. 6]).

Ann. s. Rudp. Salisb. — Annales s. Rudperti Salisburgenses / ed. W. Wattenbach // MGH SS. T. 9. 1851.

Ann. Ryen. — Annales Ryenses / ed. E. Jørgensen // Annales Danici medii aevi. Hafniae, 1920.

Ann. Sangall. m. — Annales Sangallenses maiores / ed. I. von Arx // MGH SS. T. 1. 1826.

Ann. Saxo — Annalista Saxo / ed. G. Waitz // MGH SS. T. 6. 1844.

Ann. Scheftl. m. — Annales Scheftlarienses maiores / ed. Ph. Jaffe // MGH SS. T. 17. 1861.

Ann. Stad. — Annales Stadenses auctore Alberto / ed. I. M. Lappenberg // MGH SS. T. 16. 1859.

Ann. Weiss. — Annales Weissenburgenses // Lamperti monachi Hersfeldensis opera / ed. O. Holder-Egger. Hannover; Leipzig, 1894. (MGH SS rer. Germ. [T. 38]).

Anna Comn., 1-3 — Anna Comnena. Alexiade: Regne de 1’empereur Alexis I Comnene, 1081—1118 / texte etabli et traduit par B. Leib. T. 1-3. Paris, 1937—1945.

Annolied — Annolied / hg. M. Roediger // MGH Dt. Chron. T. 1/2. Hannover, 1895.

AQuDGM — Ausgewählte Quellen zur deutschen Geschichte des Mittelalters: Freiherr vom Stein-Gedächtnisausgabe.

Am. Lubec. — Arnoldi. Chronica Slavorum / e rec. I. M. Lappenbergii ed. G. H. Pertz. Hannoverae, 1868. (MGH SS rer. Germ. [T. 14]).

Arne 1914 — Arne T. J. La Suede et l'Orient. Uppsala, 1914. (AEO. T. 8).

Aronius, 1902 — Aronius J. Regesten zur Geschichte der Juden im fränkischen und deutschen Reiche bis zum Jahre 1273. Berlin, 1902.

AS — Acta sanctorum quotquot toto urbe coluntur. T. 1-67. Antwerpen; Bruxelles, 1643—1940.

A.-Sax. chron. — Two of the Saxon Chronicles / ed. Ch. Plummer. Vol. 1. Oxford, 1892.

Ashtor, 1977 — Ashtor E. Aperçus sur les Radhanites // SZG. Bd. 27. 1977.

Bach, 1/1-2/2 — Bach A. Deutsche Namenkunde. Bd. 1/1-2/2. 2. Aufl. Heidelberg, 1952—1954.

Backhaus, 1906 — Backhaus J. Die Corveyer Geschichtsfälschungen des 17. und 18. Jahrhunderts // Abhandlungen über die Corveyer Geschichtsschreibung. Münster. Bd. 1. 1906.

Baethgen, 1960 — Baethgen F. Die Kurie und der Osten im Mittelalter // Baethgen F. Mediaevalia. Bd. 1. Stuttgart, 1960.

Balzer, 1895 — Balzer O. Genealogia Piastow. Krakow, 1895.

Banaszat, 1968 — Banaszat M. Das Problem der kirchlichen Abhängigkeit Poznańs von Magdeburg in der polnischen Geschichtsschreibung // Beiträge zur Geschichte des Erzbistums Magdeburg. Leipzig, 1968.

Banaszkiewicz, 1990 — Banaszkiewicz J. Boleslaw i Peredslawa: Uwagi о uroczystości stanowienia wladcy w zwiazku z wejśiem Chrobrego do Kijowa // KH. R. 97/3-4. 1990.

Bartels, 1920 — Bartels K. Deutsche Krieger in polnischen Diensten von Misika I. bis Kasimir dem Grossen, c. 963—1370. Berlin, 1920. (HSt. H. 150).

Barth. Angl. — Bartholomaeus Anglicus. De proprietaries rerum / apud A. Koburger. Nurenbergi, 1492.

Barthold, 1839 — Barthold F. W. Geschichte von Rugen. Bd. 1. Hamburg, 1839.

Bartonkova, 1969 — Bartonkova D. [Введение и комментарий] Descriptio civitatum et regionum ad septentrionalem plagam Danubii — Popis měst a uzemi na severni straně Dunaje (tzv. Bavorsky geograf) // MMFH, 3.

Barzos, 1984 — ῾Η Βαρζος К. γενεαλογία των Κομνήνων. Τ. Α. Θεσσαλονίκη, 1984.

Bastian, 1929 — ῾Η Bastian F. Die Legende von Donauhandel im Frühmittelalter // VSWG. Bd. 22. 1929.

Bauer, 1929, 1931 — Bauer N. Die Silber- und Goldbarren des russischen Mittelalters // NZ. Bd. 62. 1929; Bd. 64. 1931.

Baumgarten, 1927 — Baumgarten N. Genealogies et manages occidentaux des Rurikides russes du Xe au XIIIe siecle // OCh. Vol. 9/1. 1927. №35.

Baumgarten, 1930 — Baumgarten N. Le dernier mariage de St. Vladimir // OCh. Vol. 17/2. 1930. №61.

Вautiers — Bautiers A. Anne de Kiev, reine de France, et la politique royale au XIe siecle //RESl. T. 57. 1985.

BBS — Burg—Burgstadt—Stadt: Zur Genese mittelalterlicher Zentren in Ostmitteleuropa / hg. H. Brachmann. Berlin, 1995.

Beaucamp et al., 1979 — Beaucamp J., Boudoux R., Lefort J., Rouan M. Fr., Sorlin I. Temps et histoire, I: Le Prologue de la Chronique Pascale // Travaux et Memoires. Paris. T. 7. 1979.

Benecke—Müller—Zarncke, 1-2/1 — Benecke G. F., Müller W., Zarncke F. Mittelhochdeutsches Wörterbuch. Bd. 1-2, Abt. 1. Leipzig, 1854—1863.

Berkov, 1976 — Berkov Ρ. N. Das «russische Thema» in der mittelhochdeutschen Literatur // ZS1. Bd. 21. 1976.

Bernold — Bernoldi chronicon / ed. G. H. Pertz // MGH SS. T. 5. 1844.

Bernhardi, 1883 — Bernhardi W. Konrad III. Leipzig, 1883. (JbbDR. [Bd. 18]).

Beumann, 1972 — Beumann H. Die Gründung des Bistums Oldenburg und die Missionspolitik Ottos des Grossen // Aus Reichsgeschichte und nordischer Geschichte: FS für K. Jordan. Stuttgart, 1972.

Beumann, 1974 — Beumann H. Laurentius und Mauritius: Zu den missionspolitischen Folgen des Ungamsieges Ottos des Grossen // FS für Walter Schlesinger. Bd. 2. Köln; Wien, 1974. (MDF. Bd. 74/2).

Beumann, 1991 — Beumann H. Die Ottonen. 2. Aufl. Stuttgart; Berlin; Köln; Mainz, 1991. (UTB. Bd. 384).

Beumann—Schlesinger, 1961 — Beumann H., Schlesinger W. Urkundenstudien zur deutschen Ostpolitik unter Otto III // Schlesinger W. Mitteldeutsche Beiträge zur deutschen Verfassungsgeschichte des Mittelalters. Göttingen, 1961. (первая публикация — в 1955 г.).

Beyerle, 1925 — Вeyerle К. Das Reichenauer Verbrüderungsbuch als Quelle der Klostergeschichte // Reichenau, 2.

BHG, 1-2 — Bibliotheca hagiographica graeca / ed. F. Halkin. T. 1-2. Bruxelles, 1957. (Subsidia hagiographica. T. 8a).

BHL, 1-2, Nov. suppl. — Bibliotheca hagiographica latina antiquae et mediae aetatis. T. 1-2. Bruxelles, 1898—1901; Novum supplementum. Bruxelles, 1986.

Bischoff, 1960 — Bischoff B. Die südostdeutschen Schreibschulen und Bibliotheken in der Karolingerzeit. Bd. 1. 2. Aufl. Wiesbaden, 1960.

Bjømbo, 1909 — Bjørnbo A. A. Adams af Bremens nordensopfattelse // Aarbøger for nordisk oldkyndighed og historie. København. Række 2, bd. 24. 1909. (отдельный оттиск: København, 1910).

Bloch, 1931 — Bloch R. Verwandtschaftliche Beziehungen des sächsischen Adels zum russischen Fürstenhause im XI. Jahrhundert // FS Albert Brackmann. Weimar, 1931. (перепечатано: Gorlin M., Bloch-Gorlina R. Etudes litteraires et historiques. Paris, 1957)

Boba, 1971 — Boba I. Moravia's History Reconsidered: A Reinterpretation of Medieval Sources. The Hague, 1971.

Bogyay, 1976 — Bogyay Th. Adalbert von Prag und die Ungarn // UJb. Bd. 7. 1976.

Böhmer, I-II/l-2, 5 — Böhmer J. Regesta Imperii / neu hg. von der Österreichischen Akademie der Wissenschaften. Bd. I: Die Regesten des Kaiserreiches unter den Karolingern, 715—918 / bearb. E. Mühlbacher, vollend. J. Lechner. Innsbruck, 1908; Bd. II: Die Regesten des Kaiserreiches unter den Herrschern aus dem sächsischen Hause. Abt. 1: Die Regesten des Kaiserreiches unter Heinrich I. und Otto I, 919— 973 / bearb. E. Ottenthal. Innsbruck, 1893; Bd. II: Sächsische Haus (919—1024). Abt. 2: Die Regesten des Kaiserreiches unter Otto II, 955 (973)—983 / neu bearb. H. L. Mikoletzky. Graz, 1950; Bd. II: Sächsische Zeit. Abt. 5: Papstregesten, 911—1024 / neu bearb. H. Zimmermann. Wien, 1969.

Bolin, 1949 — Bolin S. Zum Codex Havniensis kgl. 2296 // Classica et Mediaevalia. Copenhague. Vol. 10/1—2. 1949.

Bolin, 1953 — Bolin S. Muhammed, Charlemagne and Ruric // Scandinavian Economic History Review. Copenhagen. Vol. 1. 1953. (первая публикация по-шведски — в 1935 г.).

BOÖ — Baiemzeit in Oberösterreich: Das Land zwischen Inn und Enns vom Ausgang der Antike bis zum Ende des 8. Jahrhunderts. Linz, 1977.

Borawska, 1961 — Borawska D. Mieszko i Oda w gronie consanguineorum Ludolfingow // Spoleczeństwo Polski średniowiecznej. T. 1. Warszawa, 1961.

Borawska, 1979 — Borawska D. Markgrabia Miśni Ekkehard I i Liudolfingowie // KH. R. 86/4. 1979.

Boretius—Krause, 1897 — Boretius A., Krause V. [Введение и комментарий] // MGH LL Capp., 2.

Borgolte, 1991 — Borgolte M. Über Typologie und Chronologie des Königskanonikats im europäischen Mittelalter // DA. Jg. 47. 1991.

Borgolte, 1992 — Borgolte M. Die mittelalterliche Kirche. München, 1992. (EDG. Bd. 17).

Boshof, 1987 — Boshof E. Die Salier. Stuttgart, 1987. (UTB. Bd. 387).

Bosl, 1966 — Bosl K. Die Sozialstruktur der mittelalterlichen Residenz- und Fernhandelstadt Regensburg: Die Entwicklung ihres Bürgertums vom 9.—14. Jahrhundert. Munchen, 1966. (Veröffentlichungen der Bayerischen Akademie der Wissenschaften; phil.-histor. Klasse. NF. H. 63). (одновременно в сборнике: Untersuchungen zur gesellschaftlichen Struktur der mittelalterlichen Stadte in Europa. Konstanz; Stuttgart, 1966 [VuF. Bd. 11]).

Bosl, 1973 — Bosl K. Babenberger // Biographisches Wörterbuch zur deutschen Geschichte. Bd. 1. München, 2. Aufl., 1973.

Bosley, 1980 — Bosley R. D. A History of the Cults of SS. Theodosij and Antonij of the Kievan Caves Monastery. (Diss.) University of Yale, 1980. (машинопись).

Bosley, 1987 — Bosley R. D. A. A. Sachmatovs These einer verschollenen Vita des hl. Antonij // Sprache und Literatur Altrusslands. Münster, 1987. (Studia slavica et baltica. T. 8).

Bouchard, 1981 — Bouchard С. B. Consanguinity and Noble Marriages in the Tenth and Eleventh Centuries // Spec. Vol. 56/2. 1981.

Bouquet, 11 — Recueil des Historiens des Gaules et de la France — Rerum Gallicarum et Francicarum scriptores / ed. M. Bouquet et al. T. 11. Paris, 1767.

Bowlus, 1987 — Bowlus C. R. Die geographische Lage des mährischen Reiches anhand fränkischer Quellen // Bohemia. Praha. T. 28. 1987.

Brackmann, 1937 — Brackmann A. Magdeburg als Hauptstadt des deutschen Ostens im frühen Mittelalter. Leipzig, 1937.

Brackmann, 1941a — Brackmann A. Kaiser Otto III. und die staatliche Umgestaltung Polens und Ungarns // Brackmann, 1941c. (первая публикация — в 1939 г.).

Brackmann, 1941b — Brackmann A. Die Ostpolitik Ottos des Grossen // Brackmann. 1941c. (первая публикация — в 1926 г.).

Brackmann, 1941с — Brackmann A. Gesammelte Aufsätze. Weimar, 1941.

Braun, 1924 — Braun F. Das historische Russland im nordischen Schrifttum des X.— XIV. Jahrhunderts // FS E. Mogk zum 70. Geburtstag. Halle / S., 1924.

Braun, 1925 — Braun F. Russland und die Deutschen in alter Zeit // Germanica: FS für Eduard Sievers. Halle / S., 1925.

Braune, 1874 — Braune W. Die altslovenischen Freisinger Denkmäler in ihrem Verhältnis zur altdeutschen Orthographie // PBB. Bd. 1. 1874.

Braune, 1975 — Braune W. Althochdeutsche Grammatik. 13. Aufl. / bearb. H. Eggers. Tubingen, 1975. (Sammlung kurzer Grammatiken germanischer Dialekte. Hauptreihe A. №5).

Braunschw. Reimchron. — Braunschweigische Reimchronik / hg. L. Weiland // MGH Dt. Chron. T. 2. Hannover, 1877.

Breinbauer, 1991 — Breinbauer J. Otto von Lonsdorf, Bischof von Passau, 1254—1265. Köln; Weimar; Wien, 1991.

Bresslau, 1-2 — Bresslau H. Jahrbücher des deutschen Reiches unter Konrad II. Bd. 1-2. Leipzig, 1879—1884. (JbbDR. [Bd. 12/1-2]).

Bresslau, 1872 — Bresslau H. Diplomata centum in usum scholarum diplomaticarum. S. 1., 1872.

Bresslau, 1900 — Bresslau H. Zum Continuator Reginonis // NA. Bd. 25. 1900.

Bresslau, 1915 — Bresslau H. [Введение и комментарий] // Die Werke Wipos / hg. H. Bresslau. Hannover; Leipzig, 1915. (MGH SS rer. Germ. [T. 61]).

Brev. Halberst. — Breviarium Halberstadense // Kolberg, 1884.

BRG, 3,5 — Bibliotheca rerum Germanicarum / ed. Ph. Jaffe. T. 3, 5. Berlin, 1866, 1869.

von den Brincken, 1968 — von den Brincken A. D. Марра mundi und Chronographia: Studien zur imago mundi des abendländischen Mittelalters // DA. Jg. 24. 1968.

Browning, 1961 — Browning R. A New Source of Byzantine-Hungarian Relations in the XIIIth Century // Balcan Studies. Vol. 2. 1961. №2.

Brückner, 1896 — Brückner A. Geschichte Russlands. Bd. 1. Gotha, 1896.

Brückner, 1924/1925 — Brückner A. Wzory etymologji i krytyki źrodlowej // Slav. R. 3. 1924—1925.

Brühl, 1-2 — Brühl C. Fodrum, gistum, servitium regis: Studien zu den wirtschaftlichen Grundlagen des Königtums im Frankenreich und in den fränkischen Nachfolgestaaten Deutschland, Frankreich und Italien vom 6. bis zur Mitte des 14. Jahrhunderts. Bd. 1-2. Köln; Graz, 1968.

Brun. bell. Sax. — Brunos Buch vom Sachsenkrieg // Quellen zur Geschichte Kaiser Heinrichs IV / hg. F.-J. Schmale. Darmstadt, 1963. (AQuDGM. Bd. 12).

Brüske, 1955 — Brüske W. Untersuchungen zur Geschichte des Lutizenbundes: Deutschwendische Beziehungen des 10. bis 12. Jahrhunderts. Münster; Köln, 1955. (MDF. Bd. 3).

Brutzkus, 1931 — Brutzkus J. Der Handel der westeuropäischen Juden mit dem alten Kiev // Zeitschrift für die Geschichte der Juden in Deutschland. Jg. 3. 1931.

Brutzkus, 1943 — Brutzkus J. Trade with Eastern Europe, 800—1200 // EcHR. Vol. 13/1-2. 1943.

BSOÖ — Baiern und Slawen in Oberösterreich. Linz, 1980.

ВТ — Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana.

du Buat, 1772 — Le comte du Buat. Histoire ancienne des peuples de 1’Europe. T. 11. Paris, 1772.

Buczek, 1938 — Buczek K. Pierwsze biskupstwa polskie // KH. R. 52. 1938.

Buczek, 1939 — Buczek К. О dokumencie biskupstwa praskiego r. 1086 // RH. R. 15. 1939.

Buczek, 1959 — Buczek K. Polska Poludniowa w IX i X wieku // MPStH. T. 2. 1959.

Buczek, 1965 — Buczek K. Zagadnienie wiarogodności regestu Dagome iudex // StZr. T. 10. 1965.

Büdinger, 1858 — Büdinger M. Österreichische Geschichte. Bd. 1. Wien, 1858.

Buev. Hant. — Der festländische Bueve de Hantone / hg. A. Stimming. Dresden, 1911— 1920. (Gesellschaft für romanische Literatur. Bd. 25, 30, 34, 41, 42).

Bulin, 1961 — Bulin H. Polsky stat Měška I. a Čechy: Prispevek к dějinam vztahu česko-polskych v druhe polovině 10. stoleti // SHS. T. 4. 1961.

BuN — Die Baiem und ihre Nachbarn bis 907: Berichte des Symposions der Kommission für Frühmittelalterforschung, 25.-28. Oktober 1982, Stift Zwettl, Niederösterreich. T. 1. Wien, 1985. (Denkschriften der Österreichischen Akademie der Wissenschaften; philolog.-histor. Klasse. Bd. 179; Veröffentlichungen der Kommission für Frühmittelalterforschung. Bd. 8).

Bünd. UB — Bündner Urkundenbuch / ed. E. Meyer-Marthaler, F. Perret. Bd. 1. Chur, 1955.

Burch. Lib. decret. — Burchardi episcopi Wormatiensis Liber decretale // PL. T. 140. Paris, 1853.

Burr, 1964 — Burr V. Anmerkungen zum Konflikt zwischen Methodius und den bayerischen Bischöfen // Cyrillo-Methodiana: Zur Frühgeschichte des Christentums bei den Slaven, 862—1963 / hg. M. Hellmann, R. Olesch, B. Stasiewski, F. Zagiba. Köln; Graz, 1964. (Slavistische Forschungen. Bd. 6).

Bury, 1907 — Bury J. B. The Ceremonial Book of Constantine Porphyrogenitus // EHR. Vol. 22. 1907. №86.

BUS — Baiern, Ungam und Slawen im Donauraum. Linz, 1991. (Forschungen zur Geschichte der Städte und Märkte Oberösterreichs. Bd. 4).

Büttner, 1965 — Büttner H. Erzbischof Willigis von Mainz und das Papsttum bei der Bistumserrichtung in Böhmen und Mähren im 10. Jahrhundert // RhVBll. Bd. 30. 1965.

Caes. bell. Gall. — C. Iulii Caesaris. Commentarii de bello Gallico / ed. O. Seel. Leipzig, 1961. (ВТ) (или любое другое издание).

Cahen, 1964 — Cahen С. Y a-t-il des Radhanites? // Revue des etudes juives. Paris. T. 123. 1964.

de Caix de Saint-Aymour, 1896 — de Caix de Saint-Aymour A. Anne de Russie, reine de France et comtesse de Valois au XIе siecle. 2е ed. Paris, 1896.

Callmer, 1984 — Callmer J. Sceatta Problems in the Light of the Finds from Arhus. Lund, 1984. (Scripta minora Regiae Societatis humanicarum litterarum Lundensis. Ann. 1983—1984. №22).

Campbell A., 1949 — Campbell A. Appendix III, C // Encomium Emmae reginae / ed. A. Campbell. London, 1949.

Campbell M. W., 1971 — Campbell M. W. Queen Emma and Ælfgifu of Northampton: Canute the Great’s Women // Medieval Scandinavia. Odense. Vol. 4. 1971.

Canon. Wissegr. cont. — Canonici Wissegradensis continuatio Cosmae / ed. R. Кöрке // MGH SS. T. 9. 1851.

Cap. Theod. — Capitulare missorum in Theodonis villa datum secundum // MGH LL Capp., 1, №44.

Caro, 1920 — Caro G. Sozial- und Wirtschaftsgeschichte der Juden im Mittelalter. Leipzig, 1920.

Cat. Monac. — Catalogus codicum latinorum Bibliothecae regiae Monacensis. 2 ed. T. I, pars I. Monachii, 1892. (Catalogus codicum manu scriptorum Bibliothecae regiae Monacensis. T. III, pars I).

CDB — Codex diplomaticus et epistolaris regni Bohemiae. T. 1 / ed. G. Friedrich. Pragae, 1907.

CDH, 1, 7 — Codex diplomaticus Hungariae ecclesiasticus ac civilis / ed. G. Fejer. T. 1. Budae, 1829; T. 7. Budapest, 1841.

CDR — Codex chronologico-diplomaticus episcopatus Ratisbonensis. T. 1 / ed. Th. Ried. Ratisbonae, 1816.

Cecaum., 1896 — Cecaumeni. Strategicon et incerti scriptoris de officiis regis libellus / ed. B. Wassiliewsky, V. Jemstedt. Petropoli, 1896. (Зап. ИФФ. 4. 38).

Cecaum., 1972 — Советы и рассказы Кекавмена: Сочинение византийского полководца XI в. / подгот. текста, введ., пер. и коммент. Г. Г. Литаврина. М., 1972. (ПСИ).

Censor. — Censorini. De die natali liber / rec. F. Hultsch. Leipzig, 1867. (ВТ).

CFHB — Corpus Fontium Historiae Byzantinae.

Chans. Rol. — Das altfranzösische Rolandslied / hg. E. Stengel. T. 1. Leipzig, 1900.

Chantraine, 1961 — Chantraine H. Uncia // RE. 2. Reihe. Halbbd. 17. 1961.

Chavanon, 1897 — Chavanon J. Preface // Adem.

Chekin, 1990 — Chekin L. S. The Role of Jews in Early Russian Civilization in the Light of a New Discovery and New Controversies // Russian History — Histoire Russe. Irvine (Calif.). Vol. 17. 1990.

Chekin, 1991 — Chekin L. S. Lower Scythia in the Western European Geographical Tradition at the Time of the Crusades // HUS. Vol. 15. 1991.

Christensen, 1948 — Christensen C. A. Adami Bremensis Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum: Codex Havniensis. Copenhagen, 1948.

Chron. episc. Merseb. — Chronicon episcoporum Merseburgensium // MGH SS. T. 9. 1851.

Chron. imp. pont. Bav. — Chronicon imperatorum et pontificum Bavaricum / ed. G. Waitz // MGH SS. T. 24. 1879.

Chron. Hung. s. XIV — Chronici Hungarici compositio saeculi XIV / ed. A. Domanovszky // SRA, 1.

Chron. Pasch., 1-2 — Chronicon Paschale / rec. L. Dindorf. T. 1-2. Bonn, 1832. (CSHB).

Chron. Polon. m. — Kronika wielkopolska / wyd. B. Kürbis. Warszawa, 1970. (MPH NS, 8).

Chron. reg. Colon. — Chronica regia Coloniensis (Annales maximi Colonienses) / ed. G. Waitz. Hannover; Leipzig, 1880. (MGH SS rer. Germ. [T. 18]).

Chron. Rosenfeld. — Chronica ecclesiae Rosenfeldensis seu Hassefeldensis // Monumenta inedita rerum Germanicarum, precipue Bremensium / ed. J. Vogt. T. 1. Bremen, 1740.

Chron. Rosk. — Chronikon Roskildense / ed. M. Cl. Gertz // SMHD.

Chrysos, 1992 — Chrysos E. «Was Old Russia a Vassal State of Byzantium?» // Legacy.

Cinnam. — Ioannis Cinnami. Epitome rerum ab Ioanne et Alexio gestarum / rec. A. Meineke. Bonnae, 1836. (CSHB).

Cipolla, 1962 — Cipolla С. M. Sans Mahomet, Charlemagne est inconcevable // Annales: Economies, Societes, Civilisations. Paris. T. 17. 1962.

Clarius — Clarius. Chronicon s. Petri Vivi Senonensis / ed. L.-M. Duru // Bibliotheque historique de l'Yonne. T. 2. Auxerre, 1863.

Claude, 1972 — Claude D. Geschichte des Erzbistums Magdeburg bis in das 12. Jahrhundert. T. 1: Die Geschichte der Erzbischöfe bis auf Ruotger (1124). Köln; Wien, 1972. (MDF. Bd. 67/1).

Clavadetscher, 1953 — Clavadetscher О. P. Churrätisches Reichsgutsurbar als Quelle zur Geschichte des Vertrages von Verdun // ZSRG, Germ. Bd. 70. 1953.

Clavadetscher, 1955 — Clavadetscher О. P. Verkehrsorganisation in Rätien zur Karolingerzeit // SZG. Bd. 5. 1955.

Členov, 1971 — Členov A. M. Zur Frage der Schuld an der Ermordung des Fürsten Boris // JbbGOE. Bd. 19. 1971.

Cod. Barese, 1-3, 20 — Codice diplomatico Barese. Vol. 1: Le pergamene del Duomo di Bari (952—1264) / ed. G. B. Vitto di Rossi, F. Nutti di Vito. Bari, 1897; Vol. 2: Le pergamene di St. Nicola di Bari: Periodo greco (939—1071) / ed. F. Nutti di Vito. Bari, 1900; Vol. 3: Le pergamene della cattedrale di Terlizzi (971—1300) / ed. F. Carabellese. Bari, 1899; Vol. 20: Le pergamene di Conversano / ed. G. Coniglio. Bari, 1975. (в этом томе название серии: Codice diplomatico Pugliese).

Coens, 1937 — Coens M. Un sermon inconnu de Rupert, abbe de Deutz, sur S. Pantaleon // ABoll. T. 55. 1937.

Const. DAI, 1967 — Constantine Porphyrogenitus. De administrando imperio / ed. Gy. Moravcsik, R. J. H. Jenkins. 2 ed. T. 1. Washington, 1967. (CFHB. Vol. 1).

Const. DAI, 1989 — Константин Багрянородный. Об управлении империей: текст, перевод, комментарий / под ред. Г. Г. Литаврина, А. П. Новосельцева. М., 1989. (ДИ).

Const. De cerim. — Constantini Porphyrogenneti imperatoris. De cerimoniis aulae byzantinae libri duo / e rec I. I. Reiskii. T. 1. Bornae, 1829. (CSHB).

Constantelos, 1968 — Constantelos D. J. Byzantine Philanthropy and Social Welfare. New Brunswick; New York, 1968.

Cont. Claustr. II — Continuatio Claustroneoburgensis secunda / ed. W. Wattenbach // MGH SS. T. 9. 1851.

Cont. Garst. — Continuatio Garstensis / ed. W. Wattenbach // MGH SS. T. 9. 1851.

Cont. Lamb. — Continuatio Lambacensis / ed. W. Wattenbach // MGH SS. T. 9. 1851.

Cont. Magni — Continuatio chronici Magni presbyteri Reichersbergensis / ed. W. Wattenbach // MGH SS. T. 17. 1861.

Cont. Regin. — Reginonis abbatis Prumiensis. Chronicon cum continuatione Treverensi / ed. F. Kurze. Hannover, 1890. (MGH SS rer. Germ. [T. 50]).

Cont. Sancruc. I — Continuatio Sancrucensis prima / ed. W. Wattenbach // MGH SS. T. 9. 1851.

Cont. Sangall. — Herimanni Augiensis Continuatio Sangallensis (рукопись).

Cont. Theoph. — Theophanes Continuatus. Ioannes Cameniata, Symeon Magister, Georgius Monachus / rec. I. Bekkerus. Bonnae, 1838. (CSHB).

Cont. Wissegr. — Canonici Wissegradensis continuatio Cosmae / ed. R. Koepke // MGH SS. T. 9. 1851.

Conv. Bag. — Conversio Bagoariorum et Carantanorum / ed. M. Kos. Ljubljana, 1936. (Razprave Znanstvenega Društva v Ljubljani. T. 11; Histor. odsek, 3).

Cook, 1986 — Cook R. Russian History, Icelandic Story and Byzantine Strategy in Eymundar Pattr Hringssonar // Viator: Medieval and Renaissance Studies. Berkley (Calif.). Vol. 17. 1986.

Cosm. — Die Chronik der Böhmen des Cosmas von Prag / hg. B. Bretholz. Berlin, 1923. (MGH SS rer. Germ. NS, 2).

Cramer, 1841 — Cramer J. A. Anecdota Graeca, IV. Oxford, 1841.

Csendes, 1969 — Csendes P. Die Strassen Niederösterreichs im Früh- und Hochmittelalter. Wien, 1969.

CSHB — Corpus Scriptorum Historiae Byzantinae. Bonnae.

Cumont, 1894 — Cumont F. Anecdota Bruxellensia, I: Chroniques byzantines du manuscrit 11376. Gand, 1894.

Curschmann, 1906 — Curschmann F. Die Diözese Brandenburg. Leipzig, 1906. (Veröffentlichungen des Vereins für Geschichte der Mark Brandenburg. Bd. 4).

Curschmann, 1909 — Curschmann F. Die ältesten Papsturkunden des Erzbistums Hamburg. Leipzig, 1909.

Dag. iud. — Kürbisowna, 1962.

Dahlmann, 1840 — Dahlmann F. C. Geschichte von Dänemark. Bd. 1. Hamburg, 1840.

Darrouzes, 1981 — Darrouzes J. Notitiae episcopatuum ecclesiae Constantinopolitanae. Paris, 1981.

David, 1939 — David P. La Pologne dans 1’obituaire de Saint Gille en Languedoc au XIIеsiecle // RES1. T. 19. 1939.

Davidson, 1976 — Davidson H. R. E. The Viking Road to Byzantium. London, 1976.

DD Am. — MGH DD Kar. T. 3: Die Urkunden Arnulfs / hg. P. Kehr. Hannover, 1940.

DD Karlom. — MGH DD Kar. T. 1: Die Urkunden Ludwigs des Deutschen, Karlmanns und Ludwigs des Jungeren / hg. P. Kehr. Hannover, 1934.

DD Heinr. II — MGH DD Germ. T. 3: Die Urkunden Heinrichs II. und Arduins / hg. H. Bresslau, H. Bloch. Hannover, 1903.

DD Heinr. III — MGH DD Germ. T. 5: Die Urkunden Heinrichs III / hg. H. Bresslau. Hannover, 1926—1931.

DD Heinr. IV — MGH DD Germ. T. 6/2: Die Urkunden Heinrichs IV / hg. D. von Gladiss. Weimar, 1952.

DD Konr. II — MGH DD Germ. T. 4: Die Urkunden Konrads II / hg. H. Bresslau, unter Mitwirkung von H. Wibel, A. Hessel. Hannover, 1909.

DD Konr. III — MGH DD Germ. T. 9: Die Urkunden Konrads III. und seines Sohnes Heinrich / hg. F. Hausmann. Wien; Köln; Graz, 1969.

DD Lud. II — MGH DD Kar. T. 1: Die Urkunden Ludwigs des Deutschen, Karlmanns und Ludwigs des Jüngeren / hg. P. Kehr. Hannover, 1934.

DD maior. dom. — MGH DD. T. 1: Diplomata regum Francorum e stirpe Merowingica. Diplomata maiorum domus ex stirpe Amulforum / ed. K. A. F. Pertz. Hannover, 1872.

DD Ott. I — MGH DD Germ. T. 1: Die Urkunden Konrad I., Heinrich I. und Otto I / hg. Th. Sickel. Hannover, 1884.

DD Ott. II — MGH DD Germ. T. 2/1: Die Urkunden Otto II / ed. Th. Sickel. Hannover, 1888.

DD Ott. III — MGH DD Germ. T. 2/2: Die Urkunden Otto III / ed. Th. Sickel. Hannover, 1893.

De castram. — Traite de tactique connu sous le titre «Traite de Castrametation redige a ce qu’on croit» / ed. A. Marten. Paris, 1898.

De unit. eccl. — Liber de unitate ecclesiae conservanda // Quellen zum Investiturstreit. 2. Teil: Schriften über den Streit zwischen regnum und sacerdotium / Übers. von I. Schmale-Ott. Darmstadt, 1984. (AQuDGM. Bd. 12b).

Dehio, 1877 — Dehio G. Geschichte des Erzbistums Hamburg-Bremen bis zum Ausgang der Mission. Bd. 1. Berlin, 1877.

Despy, 1970 — Despy G. Pour un corpus des tarifs de tonlieux de l'Europe occidentale au moyen age (Vе—XIIIе siecle) // Acta Historica Bruxellensia. Bruxelles. T. 2. 1970.

Despy, 1976 — Despy G. Les tarifs de tonlieux. Turnhout, 1976. (Typologie des sources du moyen age occidental. Fasc. 19).

Deusd. contra invas. — Deusdedit presbyteri cardinalis. Libellus contra invasores et symoniacos et reliquos schismaticos / ed. E. Sackur // MGH LdL, 2.

DHA — Diplomata Hungariae antiquissima: Accedunt epistolae et acta ad historiam Hungariae pertinentia / ed. Gy. Györffy et al. Vol. 1. Budapest, 1992.

Diaconu, 1970 — Diaconu P. Les Petchenegues au Bas-Danube. Bukarest, 1970.

Dimitroukas, 1997 — Dimitroukas I. Ch. Reisen und Verkehr im Byzantinischen Reich vom Anfang des 6. Jahrhunderts bis zur Mitte des 11. Jahrhunderts. Athen, 1997.

Dipl. Dan. — Diplomatarium Danicum. 1. Række, bd. 1: Regester 789—1052 / udg. C. A. Christensen. København, 1975.

Dlug., 1-3 — Ioannis Dlugossii. Annales seu cronicae incliti regni Poloniae / rec. D. Turkowska. [T. 1:] Libb. 1-2; [T. 2:] Libb. 3-4; [T. 3:] Libb. 5-6. Warszawa, 1964, 1970, 1973.

Dobbertin, 1962 — Dobbertin H. Das Verwandtschaftsverhältnis der «schwäbischen» Edlen Ida von Elsdorf zum Kaiserbruder Ludolf IV. von Braunschweig († 1038) und zu Papst Leo IX († 1054) // BJb. Bd. 43. 1962.

Dobbertin, 1972 — Dobbertin H. Neues über Ida von Elsdorf // BJb. Bd. 53. 1972.

Dölger, 1924 — Dölger F. Regesten der Kaiserurkunden des oströmischen Reiches von 565—1453. Bd. 1. Berlin; München, 1924.

Dölger, 1949 — Dölger F. Das Kaiserjahr der Byzantiner. München, 1949. (SB der Bayerischen Akademie der Wissenschaften. Philosoph.-histor. Klasse. Lief. 1).

Dölger, 1953a — Dölger F. Die mittelalterliche Familie der Fürsten und Völker und der Bulgarenherrscher // Dölger F. Byzanz und die europäische Staatenwelt. Ettal, 1953.

Dölger, 1953b — Dölger F. Die «Familie der Könige» im Mittelalter // Ibid.

Dölger, 1954 — Dölger F. [Аннот.] Nordmann, 1953 // BZ. Bd. 47. 1954.

Dölger, 1956 — Dölger F. Die Entwicklung der byzantinischen Kaisertitulatur und die Datierung der Kaiserdarstellungen in der byzantinischen Kleinkunst // Dölger F. Byzantinische Diplomatik. Ettal, 1956. (первая публикация — в 1953 г.).

Dölger, 1961 — Dölger F. Die Ottonenkaiser und Byzanz // Dölger F. ΠΑΡΑΣΠΟΡΑ : 30 Aufsätze zur Geschichte, Kultur und Sprache des byzantinischen Reiches. Ettal, 1961. (первая публикация — в 1957 г.).

Dölger—Karayannopulos — Dölger F., Karayannopoulos J. Byzantinische Urkundenlehre. Abschnitt 1: Die Kaiserurkunden. München, 1968.

Dölger—Wirth, 1995 — Regesten des Oströmischen Reiches von 565—1453 / bearb. von F. Dölger. T. 2: Regesten von 1025—1204 / 2. erweit. und verbess. Aufl. von P. Wirth. München, 1995.

Donskoï, 1991 — Donskoï D. Genealogie des Rurikides: IX–XIVе s. Rennes, 1991.

Dopsch A., 1-2, 1921—1922 — Dopsch A. Die wirtschaftliche Entwicklung der Karolingerzeit vomehmlich in Deutschland. Bd. 1-2. 2. Aufl. Weimar, 1921—1922.

Dopsch A., 1-2, 1923—1924 — Dopsch A. Wirtschaftliche und soziale Grundlagen der europäischen Kulturentwicklung. Bd. 1-2. Wien, 1923—1924.

Dopsch H., 1985—1986 — Dopsch H. Passau als Zentrum der Slawenmission: Ein Beitrag zur Frage des Grossmährischen Reiches // Südostdeutsches Archiv. München. Bd. 28-29. 1985—1986.

Dörrie, 1956 — Dörrie H. Drei Texte zur Geschichte der Ungarn und Mongolen: Die Missionsreisen des fr. Julianus О. P. ins Uralgebiet (1234/5) und nach Russland (1237) und der Bericht des Erzbischofs Peter über die Tataren. (Nachrichten der Akademie der Wissenschaften in Gottingen, 1: phil.-hist. Klasse. Gottingen, 1956. №6).

Douglas, 1950 — Douglas D. C. Some Problems of Early Norman Chronology // EHR. Vol. 65. 1950.

Downey, 1959 — Downey G. The Tombs of the Byzantine Emperors at the Church of the Holy Apostles in Constantinople // Journal of Hellenic Studies. London. Vol. 79. 1959.

Dralle, 1981 — Dralle L. Slaven an Havel und Spree: Studien zur Geschichte des hevellisch-wilzischen Fürstentums (6. bis 10. Jahrhundert). Berlin, 1981. (GAAWEO. Bd. 108).

Dressler, 1954 — Dressler F. Petrus Damiani: Leben und Werk. Roma, 1954. (Studia Anselmiana. T. 34).

Du Cange, 1680 — Carolus du Fresne dominus Du Cange. Historia Byzantina duplici commentario illustrata. Prior familias ac stemmata imperatorum Constantinopolitanorum, cum eorundem Augustorum nomismatibus et aliquot iconibus, praeterea familias Dalmaticas et Turcicas complectitur. Lutetia Parisiorum, 1680.Dümmler, 1-3 — Dümmler E. Geschichte des Ostfränkischen Reiches. 2. Aufl. Bd. 1-3. Leipzig, 1887—1888.

Dvorník, 1926 — Dvorník F. Les Slaves, Byzance et Rome au IXе siecle. Paris, 1926.

Dvorník, 1974 — Dvorník F. The Making of Central and Eastern Europe. 2d ed. S. 1., 1974.

Dvorník et al., 1962 — Constantine Porphyrogenitus. De administrando imperio. Vol. 2: Commentary by F. Dvorník, R. J. Jenkius, B. Lewis, Gy. Moravcsik, D. Obolensky, S. Runciman. London, 1962.

Ebel, 1993 — Ebel E. Der Konkubinat nach altwestnordischen Quellen: Philologische Studien zur sogen. «Friedelehe». Berlin, 1993. (Ergänzungen zum Reallexikon der germanischen Altertumskunde. Bd. 8).

Eckhart, 1977 — Eckhart L. Das Nach- und Weiterleben der Römerzeit in Oberösterreich // BOÖ.

EDG — Enzyklopädie der deutschen Geschichte / hg. von L. Gall.

Ediger, 1911 — Ediger Th. Russlands älteste Beziehungen zu Deutschland, Frankreich und der römischen Kurie. Halle/S., 1911.

Eggers, 1996 — Eggers M. Das Erzbistum des Method: Lage, Wirkung und Nachleben der Kyrillomethodianischen Mission. München, 1996. (Slavistische Beiträge. Bd. 339).

Ehlers, 1997 — Ehlers J. Heinrich der Löwe: Europäisches Fürstentum im Hochmittelalter. Göttingen; Zürich, 1997.

Eickermann, 1976 — Eickermann N. Zwei Soester Fragmente aus Reginhards verlorener Vita Annonis // Soester Zeitschrift. Bd. 28. 1976.

Eickhoff, 1966 — Eickhoff E. Seekrieg und Seepolitik zwischen Islam und Abendland: Das Mittelmeer unter byzantinischer und arabischer Hegemonie 650—1040. Berlin, 1966.

Ekblom, 1915 — Ekblom R. Rus- et Varęg- dans les noms de lieux de la region de Novgorod. Stockholm, 1915. (AEO. T. 11).

Ekblom, 1958 — Ekblom R. Roslagen — Russland // ZSIPh. Bd. 26. 1958.

Ekbo, 1958 — Ekbo S. Om ortsnamnet Roden och darmed sammanhangande problem: En oversikt fran nordisk synpunkt // ANF. Årg. 73. 1958.

Ekbo, 1986 — Ekbo S. Die Etymologie des finnischen Ruotsi «Schweden» // JbbGOE. Bd. 34/3. 1986.

Ekkeh. Cas. Galli — Ekkehardi. Casus sancti Galli / ed. I. von Arx // MGH SS. T. 2. 1829.

Ekkeh. chron. — Ekkehardi chronica // Frutolfs und Ekkehards Chroniken und die anonyme Kaiserchronik / hg. F.-J. Schmale, I. Schmale-Ott. Darmstadt, 1972. (AQuDGM. Bd. 15).

Eparchenbuch — Das Eparchenbuch Leons des Weisen / Einführ., Edit., Übers, und Indices von J. Koder. Wien, 1991.

Epist. Brun. — List Brunona do krola Henryka / wyd. J. Karwasińska // MPH NS. T. 4/3. Warszawa, 1973.

Epist. Gerb. — Die Briefsammlung Gerberts von Reims / hg. F. Weigle // MGH Epistolae: Die Briefe der deutschen Kaiserzeit. Bd. 2. München, 1966.

Epist. Hadr. — Hadriani papae epistolae // MGH Epp. T. 6: Epistolae Karolini aevi, IV. Hannover, 1925.

Epist. Jul. — Epistola Juliani de bello Mongolorum // Dörrie, 1956.

Epist. Mogunt. — Epistolae Moguntinae // BRG, 3.

Erdmann—Zettler, 1974 — Erdmann W., Zettler A. Zur karolingischen und ottonischen Baugeschichte des Marienmünsters zu Reichenau-Mittellzell // Reichenau, 1974.

Erkens, 1980 — Erkens F.-R. Die Stellung des Bistums Passau im Kräftespiel zwischen Baiern, Böhmen und Habsburg beim Übergang der babenbergischen Länder an König Rudolf I. // Ostbairische Grenzmarken. Passau. Bd. 22. 1980.

Erkens, 1983 — Erkens F.-R. Die ältesten Passauer Bistumsurkunden // ZBLG. Bd. 47. 1983.

Ertl, 1971 — Ertl F. Topographia Norici. Bd. 1: Die römischen Siedlungen, Strassen und Kastelle im Ostalpenraum. 2. Aufl. Kremsmünster, 1971.

van Esbroeck, 1986 — van Esbroeck M. Le substrat hagiographique de la mission Khazare de Constantin-Cyrille // ABoll T. 104. 1986.

Est. Jerus. — Li Estoire de Jerusalem et d’Antioche // RHC, 5.

Falck, 1972 — Falck L. Mainz im frühen und hohen Mittelalter: Mitte des 5. Jahrhunderts bis 1244. Düsseldorf, 1972.

Fanta, 1885 — Fanta A. Die Verträge der Kaiser mit Venedig bis zum Jahr 983 // MIÖG. Erg. bd. 1. 1885.

Faussner, 1981 — Faussner H.-C. Kuno von Öhningen und seine Sippe in ottonischsalischer Zeit // DA. Jg. 37/1. 1981.

Featherstone, 1990 — Featherstone J. Ol’ga’s Visit to Constantinople // HUS. Vol. 14. 1990. (ADELPHOTES: A Tribute to O. Pritsak by His Students).

Feist, 1939 — Feist S. Vergleichendes Wörterbuch der gotischen Sprache mit Einschluss des Krimgotischen und sonstiger zerstreuter Überreste des Gotischen. 3. neubearb. und vermehrte Aufl. Leiden, 1939.

Fennell, 1988 — Fennell J. The Canonization of Saint Vladimir // Tausend Jahre.

Ferluga, 1987 — Ferluga J. Der byzantinische Handel nach dem Norden im 9. und 10. Jahrhundert // UHV, 4.

Fest, 1938 — Fest S. The Sons of Edmund Ironside, Anglo-Saxon King, at the Court of St. Stephen // Archivum Europae Centro-Oriental is. Budapest. T. 4. 1938.

Fiala, 1895 — Fiala E. Česke denary. Praha, 1895.

Fichtenau, 1971 — Fichtenau H. Das Urkundenwesen in Österreich vom 8. bis zum 13. Jahrhundert. Wien; Köln; Graz, 1971. (MIÖG. Erg. bd. 23).

Fleckenstein, 1966 — Fleckenstein J. Die Hofkapelle der deutschen Könige. Bd. 2: Die Hofkapelle im Rahmen der ottonisch-salischen Reichskirche. Stuttgart, 1966. (Schr. MGH. Bd. 16/2).

Fleckenstein—Bulst-Thiele, 1973 — Fleckenstein J., Bulst-Thiele M. L. Begründung und Aufstieg des deutschen Reiches. München, 1973. (Gebhardt Handbuch der deutschen Geschichte. 9. Aufl. Bd. 3).

Flor. Wigorn. — Florentii Wigornensis chronicon ex chronicis ab adventu Hengsti et Horsi in Britanniam usque ad annum MCXVII / ed. B. Thorpe. Vol. 1. London, 1848.

Folque Cand. — Foucon de Candie / ed. A. Tarbe. Reims, 1860.

Fomin—Kovacs, 1987 — Fomin A. V., Kovacs L. The tenth century Maramaros county («Huszt») dirham hoard. Budapest, 1987.

Fomasari, 1993 — Fornasari G. Petrus Damiani // LdMA. Bd. 6. 1993.

Forssman, 1970 — Forssman J. Die Beziehungen altrussischer Fürstengeschlechter zu Westeuropa: Ein Beitrag zur Geschichte Ost- und Nordeuropas im Mittelalter / hg. B. Forssman. Bern, 1970.

Forstemann, 1-2/1-2 — Förstemann E. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. 2. völlig umgearb. Aufl. Bonn, 1900; Bd. 2/1-2: Orts- und sonstige geographische Namen. 3. völlig neu bearb. und um 100 Jahre (1100—1200) vermehrte Aufl. / hg. H. Jellinghaus. Bonn, 1916.

Förstemann, 1863 — Förstemann E. Die deutschen Ortsnamen. Nordhausen, 1863.

Forsyth, 1977 — Forsyth J. H. The Byzantine-Arab Chronicle (938—1034) of Yahya ibn Said al-Antaki. (Diss.) University of Michigan, 1977.

Fournial, 1970 — Fournial E. Histoire monetaire de 1’Occident medievale. Paris, 1970.

FRA — Fontes rerum Austriacarum: Österreichische Geschichtsquellen / hg. von der Historischen Commission der Kaiserl. Akademie der Wissenschaften.

Franclin—Shepard, 1996 — Franclin S., Shepard J. The Emergence of Rus. 750—1200. London; New York, 1996. (Longman History of Russia. [Vol. 1]).

Freeman, 1-2 — Freeman E. A. The History of the Norman Conquest of England. Its Causes and Its Results. Vol. 1-2. 3d ed. Oxford, 1877.

Freisen, 1893 — Freisen J. Geschichte des kanonischen Eherechts: Bis zum Verfall der Glossenliteratur. 2. Aufl. Paderborn, 1893.

FRG, 1-4 — Fontes rerum Germanicarum / ed. J. F. Böhmer. T. 1-4. Stuttgart, 1843— 1868.

Fried, 1980 — Fried J. Formen päpstlichen Schutzes für Laienfürsten (9.-13. Jahrhundert) // Proceedings of the Fifth Congress of Medieval Canon Law, Salamanca 1976. Citta del Vaticano, 1980.

Fried, 1993 — Fried J. Die Formierung Europas: 840—1046. 2. Aufl. München, 1993. (OGG. Bd. 6).

Friedrich, 1907 — Friedrich G. [Введение и комментарий] // CDB.

Friesinger, 1-2 — Friesinger H. Studien zur Archäologie der Slawen in Niederösterreich. Bd. 1-2. Wien, 1974—1977. (Mitteilungen der Prähistorischen Kommission der Österreichischen Akademie der Wissenschaften. Bd. 15-16).

Friesinger, 1965 — Friesinger H. Beiträge zur Besiedlungsgeschichte des nördlichen Niederösterreichs im 9. Jahrhundert // Archaeologia Austriaca: Beiträge zur Paläoanthropologie, Ur- und Frühgeschichte Österreichs. Wien. Bd. 38. 1965.

Fritze, 1949-1950 — Fritze W. H. Ostrogard bei Adam von Bremen // BNF. Bd. 1. 1949—1950.

Fritze, 1952 — Fritze W. H. Die Datierung des Geographus Bavarus und die Stammesverfassung der Abodriten // ZSIPh. Bd. 21/2. 1952. (перепечатано: Fritze, 1982).

Fritze, 1960 — Fritze W. H. Probleme der abodritischen Stammes- und Reichsverfassung // Siedlung und Verfassung der Slawen zwischen Elbe, Saale und Oder / in Verbindung mit H. Jankuhn und a. hg. H. Ludat. Giessen, 1960.

Fritze, 1982 — Fritze W. H. Frühzeit zwischen Ostsee und Donau: Ausgewählte Beiträge zum geschichtlichen Werden im östlichen Mitteleuropa vom 6. bis zum 13. Jahrhundert. Berlin, 1982. (Berliner Historische Studien, Bd. 6: Germania Slavica, III).

Fritze, 1987 — Fritze W. H. Geographus Bavarus // LdMA. Bd. 4. 1987.

Frut. — Frutolfi chronica // Frutolfs und Ekkehards Chroniken und die anonyme Kaiserchronik / hg. F.-J. Schmale, I. Schmale-Ott. Darmstadt, 1972. (AQuDGM. Bd. 15).

FS Fleckenstein — Institutionen, Kultur und Gesellschaft im Mittelalter: FS Josef Fleckenstein. Sigmaringen, 1984.

FS Otto I. — FS zur Jahrtausendfeier der Kaiserkrönung Ottos des Grossen. T. 1. Graz; Köln, 1962. (MIÖG. Erg. bd. 20/1).

FS Rhode — Ostmitteleuropa: Berichte und Forschungen (FS Gotthold Rhode). Stuttgart, 1981.

FS Schwineköper — FS für Berent Schwineköper zu seinem 70. Geburtstag. Sigmaringen, 1982.

Fuhrmann, 1-3 — Fuhrmann H. Einfluss und Verbreitung der pseudoisidorischen Fälschungen: Von ihrem Auftauchen bis in die neuere Zeit. Bd. 1-3. Stuttgart, 1972—1974. (Schr. MGH. Bd. 24/1-3).

Fund. Brunw. — Fundatio monasterii Brunwilarensis / ed. G. Waitz // MGH SS. T. 14. 1883.

Gall. — Anonymi Galli. Chronicae et gesta ducum sive principum Polonorum / ed. K. Maleczyński. Krakow, 1952. (MPH NS, 2).

Gallee, 1910 — Gallee J. H. Altsächsische Grammatik. 2. Aufl. Halle; Leiden, 1910.

Gallen, 1976 — Gallen J. Vem var Valdemar den stores drottning Sofia? // Historisk Tidsskrift for Finland. Helsingfors. Arg. 31. 1976.

Ganshof, 1959 — Ganshof F. L. Het tolwezen in het Frankisch Rijk onder de Karolingen. Brüssel, 1959.

Ganshof, 1961 — Ganshof F. L. Was waren die Kapitularien? Weimar, 1961.

Ganshof, 1966 — Ganshof F. L. Note sur l’Inquisitio de theloneis Raffelstettensis // Le Moyen Age: Revue d’histoire et de philologie. Paris. Bruxelles. T. 72/2. 1966.

Gąsiorowski, 1975 — Gąsiorowski A. Spitigniew // SSS. T. 5. 1975.

Gebhardi, 1767 — Gebhardi J. L. Cunigund, Gräfin von Beichlingen // Historischgenealogische Abhandlungen. Braunschweig. Bd. 4. 1767.

Gebhart, 1955 — Gebhart H. Geld und Wirtschaft im frühmittelalterlichen Baiern // ZBLG. Bd. 18. 1955.

Geffr. Gaim. — Lestorie des Engles solum la translation maistre Geffrei Gaimar / ed. T. D. Hardly, С. T. Martin. Vol. 1-2. London, 1888—1889. (RS. №91). (новое издание Gaimar G. L’estoire des Engles / ed. A. Bell. Oxford, 1960 нам недоступно).

Geissler, 1974 — Geissler K. Die Juden in Deutschland und Bayern bis zur Mitte des 14. Jahrhunderts. München, 1976. (ZBLG. Reihe B. Beiheft 7).

Geneal. reg. Dan. — Series et genealogiae regum Danorum / ed. M. Cl. Gertz // SMHD.

Geneal. Welf., 1881 — Genealogia Welforum / ed. G. Waitz // MGH SS. T. 13. 1881.

Geneal. Welf., 1938 — Genealogia Welforum / hg. E. König // Hist. Welf., 1938.

Geneal. Wett. — Genealogia Wettinensis / ed. G. H. Pertz // MGH SS. T. 23. 1874.

Gerh. Comment. psalm. — Gerhohi Reichersbergensis. Commentarii in psalmos / ed. E. Sackur // MGH LdL, 3.

Gerh. invest. antichr. — Gerhohi Reichersbergensis. De investigatione antichristi / ed. E. Sackur // ibid.

Gerhardt, 1953 — Gerhardt D. Goten, Slaven oder Syrer im alten Cherson? // BNF. Bd. 4. 1953.

Gerv. Cantuar. Gesta — Gervasii monachi Cantuariensis. Gesta resum / ed. W. Stubbs. London, 1880. (RS. №73, vol. 2).

Gerv. Tilb. — Gervasii Tilberiensis. Otia imperialia // Leibniz, 1710.

Gesner, 1756 — Gesner J. M. Kleine deutsche Schriften. Göttingen, 1756.

Gesta ep. Camer. — Gesta, episcoporum Cameracensium / ed. L. Bethmann // MGH SS. T. 7. 1846.

Gesta archiep. Magd. — Gesta archiepiscoporum Magdeburgensium / ed. W. Schum // MGH SS. T. 14. 1883.

Gesta Hung. — P. magistri, qui Anonymus dicitur, Gesta Hungarorum / praef. est et textum rec. Ae. Jakubovich // SRA, 1.

Giese, 1979 — Giese W. Der Stamm der Sachsen und das Reich in ottonischer und salischer Zeit: Studien zum Einfluss des Sachsenstammes auf die politische Geschichte des deutschen Reiches im 10. und 11. Jahrhundert und zu seiner Stellung im Reichsgefüge mit einem Ausblick auf das 12. und 13. Jahrhundert. Wiesbaden, 1979.

Giesebrecht, 1-2, 1. Aufl., 5. Aufl. — Giesebrecht W. Geschichte der deutschen Kaiserzeit. Bd. 1-2. 1. Aufl. Braunschweig, 1858—1868; 5. Aufl. Leipzig, 1881—1885.

Gil, 1974 — Gil M. The Radhanite Merchants and the Land of Radhan // JESHO. Vol. 17. 1974.

Glaeske, 1962 — Glaeske G. Die Erzbischöfe von Hamburg-Bremen als Reichsfürsten: 937—1258. Hildesheim, 1962.

Goehrke, 1981a — Goehrke C. Die geographischen Gegebenheiten Russlands in ihrem historischen Beziehungsgeflecht // HGR.

Goehrke, 1981b — Goehrke C. Gross-Novgorod und Pskov/Pleskau // HGR.

Goehrke, 1984 — Goehrke C. Dnjepr // RLGA. 2. Aufl. Bd. 5. 1984.

Goehrke, 1992 — Goehrke C. Die Frühzeit des Ostslaventums / unter Mitwirk. von U. Kälin. Darmstadt, 1992. (Erträge der Forschung. Bd. 277).

Goehrke, 1995 — Goehrke C. Männer- und Frauenherrschaft im Kiever Fürstenhaus: Olga von Kiev als Regentin (945—960/61) // FOG. Bd. 50, 1995. (Beiträge zur 7. Internationalen Konferenz zur Geschichte des Kiever und des Moskauer Reiches).

Golb—Pritsak, 1982 — Golb N., Pritsak O. Khazarian Hebrew Documents of the Tenth Century. Ithaca; London, 1982.

Goldschmidt—Weitzmann, 1979— Goldschmidt A., Weitzmann K. Die byzantinischen Elfenbeinskulpturen des 10.—13. Jahrhunderts. Bd. 2. 2. Aufl. Berlin, 1979. (1-e издание вышло в 1938 г.).

Gotifr. Viterb. Mem.; Panth. — Gotifredi Viterbiensis. Memoria saeculorum et Pantheon / ed. G. Waitz // MGH SS. T. 22. 1872. (избранные фрагменты; полного издания пока нет).

Grabski, 1957 — Grabski A. F. Studia nad stosunkami polsko-ruskimi w początkach XI w. // Slavia Orientalis Warszawa. T. 6. 1957.

Grabski, 1966 — Grabski A. Boleslaw Chrobry. Warszawa, 1966.

Gransden, 1974 — Gransden A. Historical Writing in England, c. 550 to c. 1307. Ithaca, 1974.

Grat. decr. — Decretum magistri Gratiani. Graz, 1959. (Corpus iuris canonici / ed. Lipsiensis secunda post Ae. L. Richterum instr. Ae. Friedberg. Pars 1).

Graus, 1980 — Graus F. Die Nationenbildung der Westslawen im Mittelalter. Sigmaringen, 1980. (Nat. Bd. 3).

Grierson, 1954 — Grierson Ph. Carolingian Europe and the Arabs: The Myth of the Mancus // Revue belge de philologie et d’histoire. Bruxelles. T. 32. 1954. (перепечатано: Grierson, 1979).

Grierson, 1959 — Grierson Ph. Commerce in the Dark Ages: A Critik of the Evidence // Transactions of the Royal Historical Society. London. Vol. 9. 1959.

Grierson, 1960 — Grierson Ph. The Monetary Reforms of ’Abd al-Malik: Their Metrological Basis and Their Financial Repercussions // JESHO. Vol. 3. 1960. (перепечатано: Grierson, 1979).

Grierson, 1965 — Grierson Ph. Money and Coinage under Charlemagne // Karl d. Gr. (перепечатано: Grierson, 1979).

Grierson, 1967 — Grierson Ph. The Volume of Ando-Saxon Coinage // EcHR. Vol. 20. 1967.

Grierson, 1976 — Grierson Ph. Die Münzen des Mittelalters. München, 1976.

Grierson, 1979 — Grierson Ph. Dark Age Numismatics: Selected Studies. London, 1979.

Grimm, 1-16 — Deutsches Wörterbuch / Begründet von J. und W. Grimm. Bd. 1-16. Leipzig, 1854—1954.

Gröger, 1911 — Gröger O. Die ahd. und as. Kompositionsfuge. Zürich, 1911.

Grodecki, 1927 — Grodecki R. Zbigniew, ksiąze polski // Studia staropolske: Księga pamiątkowa ku czci A. Brücknera. Krakow, 1927.

Groten, 1983 — Groten M. Von der Gebetsverbrüderung zum Königskanonikat: Zu Vorgeschichte und Entwicklung der Königskanonikate an den Dom- und Stiftskirchcn des deutschen Reiches // HJb. Bd. 103. 1983.

Grumel, 1958 — Grumel V. La chronologie. Paris, 1958. (Bibliotheque byzantinc, [IV]: Traite d’etudes byzantines, 1).

Grunwald, 1973 — Grunwald K. The Early Jewish Settlements in Austria: A Chapter of Economic History // The Journal of European Economic History. Rome. Vol. 2/1, 1973.

GSDV — Geschichtsschreiber der deutschen Vorzeit.

Guer. sainte — L’Estoire de la Guerre sainte: Histoire en vers de la troisieme croisade (1190—1192), par Ambroise / ed. G. Paris. Paris, 1897.

Guilhiermoz, 1906 — Guilhiermoz P. Note sur les poids du moyen-âge // Bibliotheque de 1’Ecole des Chartes. Paris. T. 67. 1906.

Guillou, 1954 — Guillou A. Les sources documentaires grecques de 1’Italie Meridionale // Byz. T. 24. 1954.

Gumplowicz, 1906 — Gumplowicz M. Borys Kolomanowicz, krolewicz węgierski // PH. T. 2/1. 1906.

Györffy, 1959 — Györffy Gy. Das Guterverzeichnis des griechischen Klosters zu Szavaszentdemeter (Sremska Mitrovica) // Studia Slavica Academiae scientiarum Hungaricae. Budapest. T. 5/1-2. 1959.

Györffy, 1971 — Györffy Gy. Istvan kiraly es müve. Budapest, 1971.

Haacke, 1960 — Haacke R. Die Überlieferung der Schriften Ruperts von Deutz // DA. Jg. 16. 1960.

Hahn B., 1911 — Hahn B. Die wirtschaftliche Tätigkeit der Juden im Fränkischen und Deutschen Reich bis zum 2. Kreuzzug. Freiburg i. Br., 1911.

Hahn C., 1990 — Hahn C. Loca Sancta Souvenirs: Sealing the Pilgrim’s Experience // The Blessing of Pilgrimage. Urbana; Chicago, 1990. (Illinois Byzantine Studies. Vol. 1).

Hahn W., 1-3 — Hahn W. Moneta imperii Byzantini. Bd. 1-3. Wien, 1973—1981.

Hahn W., 1976 — Hahn W. Moneta Radasponensis: Bayems Münzpragung im 9., 10. und 11. Jahrhundert. Braunschweig, 1976.

Hahn W., 1987 — Hahn W. Fundmünzen des 5.—9. Jahrhunderts in Österreich und den unmittelbar angrenzenden Gebieten // Wolfram, 1987.

Haider, 1987 — Haider S. Geschichte Oberösterreichs. Wien, 1987.

Hallencreutz et al., 1984 — Hallencreutz C. F., Johansson K., Nyberg T., Piltz А. [Комментарий] // Adam, 1984.

Hamb. UB — Hamburgisches Urkundenbuch / hg. J. M. Lappenberg. Bd. 1. Hamburg, 1842.

Hannick, 1978 — Hannick Ch. Die byzantinischen Missionen // Kirchengeschichte als Missionsgeschichte. Bd. 2: Die Kirche des früheren Mittelalters. 1. Halbband. München, 1978.

Hannick, 1983 — Hannick Ch. Chronologie, D: Historische Chronologie: Byzanz und seine kulturellen Einflussbereiche // LdMA. Bd. 2. 1983.

Hans. UB — Hansisches Urkundenbuch / bearb. K. Hohlbaum. Bd. 1. Halle/S., 1876.

Hansel, 1940 — Reussische Genealogie: Ergänzungen und Berichtigungen zu B. Schmidt / hg. R. Hänsel. Jena, 1940.

Harder, 1978 — Harder H.-B. Zur Frühgeschichte des Namens der Russen und der Bezeichnung ihres Landes // Aspekte der Nationenbildung im Mittelalter: Ergebnisse der Marburger Rundgespräche 1972—1975. Sigmaringen, 1978. (Nat. Bd. 1).

Hartig, 1925 — Hartig M. Die Klosterschule und ihre Männer // Reichenau, 2.

Hartm. Erec — Hartmann von Aue. Erec / hg. A. Leitzmann. 3. Aufl. von L. Wolff. Halle/S., 1963. (ATB. №39).

Hartm. Iwein — Hartmann von Aue. Iwein, der riter mit dem lewen / hg. L. Wolff. 6. Aufl. Halle/S., 1964.

Hartmann, 1993 — Hartmann W. Der Investiturstreit. München, 1993. (EDG. Bd. 21).

Hatz, 1987 — Hatz G. Der Handel in der späten Wikingerzeit zwischen Nordeuropa (insbesondere Schweden) und dem Deutschen Reich nach numismatischen Quellen // UHV, 4.

Hauck A., 1-3 — Hauck A. Kirchengeschichte Deutschlands. Bd. 1. Leipzig, 1922; Bd. 2, 8. Aufl. Leipzig, 1954; Bd. 3, 4. Aufl. Leipzig, 1920.

Hauck K. 1974 — Hauck K. Erzbischof Adalbert von Magdeburg als Geschichtsschreiber // FS für W. Schlesinger. Bd. 2. Köln; Wien, 1974. (MDF. Bd. 74/2).

Haugh, 1974 — Haugh R. St. Vladimir and Olaf Truggvason: «The Russian Primary Chronicle» and Gunnlaug Leifssoh’s «Saga of Olaf Tryggvason» // Transactions of Russian-American Scholars. Vol. 7. 1974.

Haussig, 1987 — Haussig H.-W. Die ethnischen Verhältmisse der Spätantike und des frühen Mittelalters in Südrussland // UHV, 4.

Hävernick, 1954 — Hävernick W. Die karolingischen Münzreformen: Ende der antiken Zustände oder Beginn einer neuen Entwicklung? // VSWG. Bd. 41. 1954.

Havlik, 1959 — Havlik L. Moravane v udajich franko-bavorskeho Descriptia // Historicky Časopis. Bratislava. R. 7. 1959.

Havlik, 1960 — Havlik L. Uzemni rozsah Velkomoravske řiše w dobe poslednich let vlady krale Svatopluka / Svętopъlka // SHS. T. 3: Přispevky к medzislovanskym vztahom v československych dějinach, 1960.

Havlik, 1961 — Havlik L. Tři kapitoly z nejstaršich česko-polskych vztahů // SHS. T. 4. 1961.

Havlik, 1972 — Havlik L. Ruska Povest’ vremennych let a tzv. Moravskaja istorija slavjan // Slovansky Přehled: Sbornik pro poznavani politickeho, socialniho a kultumiho života slovanskych statů a narodů. Praha. R. 58. 1972.

HBG — Handbuch der bayerischen Geschichte. Bd. 1: Das Alte Bayern / hg. M. Spindler. München, 1967.

Heinz, 1989 — Heinz A. Die Feier der Firmung nach römischer Tradition // Liturgisches Jahrbuch. München. Bd. 39. 1989.

Heller, 1993 — Heller K. Die Normannen in Osteuropa. Berlin, 1993. (GAAWEO. Bd. 195).

Hellmann, 1956 — Hellmamm M. Die Ostpolitik Kaiser Ottos II // Syntagma Friburgense: Historische Studien H. Aubin dargebracht zum 70. Geburtstag. Lindau; Konstanz, 1956.

Hellmann, 1962 — Hellmann M. Die Heiratspolitik Jaroslavs des Weisen // FOG. Bd. 8. 1962. (перепечатано: Hellmann, 1988. №8).

Hellmann, 1965 — Hellmann M. Karl und die slawische Welt zwischen Ostsee und Böhmerwald // Karl d. Gr.

Hellmann, 1976 — Hellmann M. Die politisch-kirchliche Grundlegung der Osthälfte Europas // Handbuch der europaischen Geschichte. Bd. 1: Europa im Wandel von der Antike zum Mittelalter. Stuttgart, 1976.

Hellmann, 1988 — Hellmann M. Beiträge zur Geschichte des östlichen Europa im Mittelalter. Amsterdam, 1988.

Helm. — Helmolds Slavenchronik / hg. B. Schmeidler. Hannover, 1937. (MGH SS rer. Germ. [T. 32]).

Henr. Hunt. — Henrici archidiaconi Huntendunensis. Historia Anglorum / ed. Th. Arnold. London, 1879.

Herb. Vita Ott. — Herbord. Dialog о zyciu sw. Ottona biskupa Вamberskiego / wyd. J. Wikarjak. Warszawa, 1974. (MPH NS, 7/3).

Herber. Mosc. — von Herberstein S. Moscovia, der Hauptstat in Reissen. Wien, 1557.

Herim. Aug. — Herimanni Augiensis. Chronicon / ed. G. H. Pertz // MGH SS. T. 5. 1844.

Herrmann E., 1965— Herrmann E. Slawisch-germanische Beziehungen im südostdeutschen Raum von der Spätantike bis zum Ungamsturm: Ein Quellenbuch mit Erläuterungen. München, 1965.

Herrmann J., 1985 — Herrmann J. Slawen und Baiem im Donaugebiet // Die Slawen in Deutschland / hg. J. Herrmann. 2. Aufl. Berlin, 1985. (Veröffentlichungen des Zentralinstituts für Alte Geschichte und Archäologie der Akademie der Wissenschaften der DDR. Bd. 14).

Hertzberg—Bugge, 1/1, II/l — Hertzberg E., Bugge E. Noregs historie. Bd. 1/1, II/l. Christiania, 1914—1915.

Herzberg-Fränkel, 1928 — Herzberg-Fränkel H. Die Wirtschaftsgeschichte des Stiftes Nieder-Altaich // MIÖG. Erg. bd. 10. 1928.

Heyen, 1984 — Heyen F.-J. Simeon und Burchard-Poppo: Aus den Anfängen des Stiftes St. Simeon in Trier // FS Fleckenstein.

Heyer, 1984 — Heyer F. Kirchengeschichte des Heiligen Landes. Stuttgart, 1984. (UTB. Bd. 357).

HGR — Handbuch der Geschichte Russlands / hg. von M. Hellmann, K. Zernack, G. Schramm. Bd. 1: Von der Kiewer Reichsbildung bis zum Moskauer Zartum / hg. M. Hellmann. Stuttgart, 1981.

Hiestand, 1964 — Hiestand R. Byzanz und das Regnum Italicum im 10. Jahrhundert. Zürich, 1964. (Geist und Werk der Zeiten. H. 9).

Hildebrandt, 1974 — Hildebrandt R. Einleitung // Summ. Heinr.-l.

Hildebrandt, 1982 — Hildebrandt R. Einleitung // Summ. Heinr.-2.

Hilliger, 1900 — Hilliger B. Studien zu mittelalterlichen Massen und Gewichten // HVjS. Bd. 3. Jg. 1900.

Hilliger, 1902 — Hilliger В. [Археографическое введение] // Necr. s. Pantal.

Hilliger, 1927 — Hilliger B. Die Duursteder Karolingergewichte und der Ursprung des mittelalterlichen Pfundes // Blätter für Münzfreunde. Leipzig. Bd. 62. 1927.

Hilliger, 1932 — Hilliger B. Gold- und Silbergewicht im Mittelalter. Halle/S., 1932.

Hilpert, 1987 — Hilpert H.-E. Zum ersten Investiturverbot nach Arnulf von Mailand // DA. Jg. 43. 1987.

Hist. Langob. Goth. — Historia Langobardorum codicis Gothani / ed. G. Waitz // MGH SS Langob.

Hist. Norv. — Historia Norvegiae // MHN.

Hist. Welf., 1869 — Historia Welforum Weingartensis / ed. L. Weiland // MGH SS. T. 21. 1869.

Hist. Welf., 1938 — Historia Welforum / hg. E. König. Berlin; Stuttgart, 1938. (Schwab. Chron., 1).

Hlawitschka, 1980 — Hlawitschka E. Wer waren Kuno und Richlind von Öhningen? Kritische Überlegungen zu einem neuen Identifizierungsvorschlag // Zeitschrift für die Geschiche des Oberrheins. Stuttgart. Bd. 128 (89), 1980. (перепечатано: Hlawitschka, 1988).

Hlawitschka, 1986 — Hlawitschka E. Vom Frankenreich zur Formierung der europäischen Staaten- und Völkergemeinschaft, 846—1046: Ein Studienbuch zur Zeit der späten Karolinger, der Ottonen und der frühen Salier in der Geschichte Mitteleuropas. Darmstadt, 1986.

Hlawitschka, 1987 — Hlawitschka E. Untersuchungen zu den Thronwechseln der ersten Hälfte des 11. Jahrhunders und zur Adelsgeschichte Süddeutschlands: Zugleich klärende Forschungen um «Kuno von Öhningen». Sigmaringen, 1987. (VuF. Sonderband 35).

Hlawitschka, 1988 — Hlawitschka E. Stirps regia: Forschungen zu Königtum und Führungsschichten im frühen Mittelalter. Frankfurt/M., 1988.

Hoff, 1943 — Hoff E. Pavia und seine Bischöfe im Mittelalter: Beiträge zur Geschichte der Bischöfe von Pavia unter besonderer Berücksichtigung ihrer politischen Stellung. Pavia, 1943.

Hoffmann J., 1968 — Hoffmann J. Die östliche Adriaküste als Hauptnachschubbasis für den venezianischen Sklavenhandel bis zum Ausgang des elften Jahrhunderts // VSWG. Bd. 55. 1968.

Hoffmann E., 1986 — Hoffmann E. Sachsen, Abodriten und Dänen im westlichen Ostseeraum von der Mitte des 10. bis zur Mitte des 12. Jahrhunderts // Schiffe und Seefahrt in der südlichen Ostsee / hg. H. bei der Wieden. Köln; Wien, 1986.

Holder, 1918 — Holder A. Die Reichenauer Handschriften. Bd. 3. Leipzig, 1918.

Holder-Egger, 1893 — Holder-Egger O. Studien zu Lambert von Hersfeld // NA. Bd. 19. 1893.

Holder-Egger, 1894 — Holder-Egger О. [Введение и комментарий] // Lamp.

Holter, 1985 — Holter K. Grenzprobleme im oberösterreichischen Bereich zur Baiernzeit // BuN.

Holtzmann R., 1935a — Holtzmann R. Über die Chronik Thietmars von Merseburg // NA. Bd. 50. 1935.

Holtzmann R., 1935b — Holtzmann R. Einleitung // Thietm.

Holtzmann R., 1939 — Thietmar von Merseburg. Chronik / Übers. R. Holtzmann. Leipzig, 1939. (GSDV. 4. Aufl. [Bd. 39]).

Holtzmann R., 1941 — Holtzmann R. Geschichte der sächsischen Kaiserzeit (900—1024). München, 1941.

Holtzmann W., 1924/1925 — Holtzmann W. Studien zur Orientpolitik des Reformpapsttums und zur Entstehung des ersten Kreuzzuges // HVjS. Bd. 22. Jg. 1924/1925.

Holtzmann W., 1928 — Holtzmann W. Unionsverhandlungen zwischen Kaiser Alexios I. und Papst Urban II. im Jahre 1089 // BZ. Bd. 28. 1928.

Holzmair, 1952 — Holzmair E. Die Stellung Oberösterreichs im österreichischen Münzwesen // JbLinz. Jg. 1952. 1952.

Homan, 1940 — Homan B. Geschichte des ungarischen Mittelalters. Bd. 1. Berlin, 1940.

Honor. Imago — Honorii Augustodunensis. Imago mundi [отрывки] / ed. R. Wilmans // MGH SS. T. 10. 1852.

Honor. Summa — Honorii Augustodunensis. Summa totius de omnimodi historia [отрывки] / ed. R. Wilmans // MGH SS. T. 10. 1852.

Horak—Travniček, 1956 — Horak B., Travniček D. Descriptio civitatum ad septentrionalem plagam Danubii (tzv. Bavorsky Geograf) // Rozpravy Československe Akademie věd: Rada společenskych věd. R. 66/2. 1956.

Hucke, 1956— Hucke R. G. Die Grafen von Stade, 900—114: Genealogie, politische Stellung, Comitat und Allodialbesitz der sächsischen Udonen. Stade, 1956.

Hug. reg. Franc. — Hugonis. Liber qui modernorum regum Francorum continet actus / ed. G. Waitz // MGH SS. T. 9. 1851.

Hultsch, 1-2 — Hultsch F. Metrologicorum scriptorum reliquiae. Bd. 1-2. Leipzig, 1864—1866.

Hultsch, 1882 — Hultsch F. Griechische und römische Metrologie. 2. Bearb. Berlin, 1882.

Hunger, 1-2 — Hunger H. Die hochsprachliche profane Literatur der Byzantiner. Bd. 1-2. Munchen, 1978. (BHB. Bd. XII, 5/1-2).

Hunger, 1973 — Hunger Η. Φιλανθρωπία: Eine griechische Wortprägung auf ihrem Wege von Aischylos bis Theodoros Metochites // Hunger H. Byzantinische Grundlagenforschung. London, 1973. №XIII.

Ibr. Ja’k. — Relacja Ibrāhima ibn Ja’kūba z podrozy do krajow slowiańskich w przekazie al-Bekrīego / wyd. T. Kowalski. Krakow, 1946. (MPH NS, 1).

Ilisch, 1985 — Ilisch L. Dirham // LdMA. Bd. 3. 1985.

Inama-Sternegg, 1909 — Inama-Sternegg К. T. Deutsche Wirtschaftsgeschichte bis zum Schluss der Karolinger. 2. Aufl. Bd. 1. Leipzig, 1909.

Ineichen-Eder, 1977 — Mittelalterliche Bibliothekskataloge Deutschlands und der Schweiz. Bd. 4/1: Bistümer Passau und Regensburg / hg. Chr. Ineichen-Eder. Munchen, 1977.

Iord. Get. — Iordanis. Getica // Iordanis Romana et Getica / Th. Mommsen. Berlin, 1882. (MGH AA, 5/1).

Ipom. — Hue de Rotelande. Ipomedon / hg. E. Kolbing, E. Koschwitz. Breslau, 1889.

Irigoin, 1959 — Irigoin J. Pour une etude des centres de copie byzantins (suite), II: Quelques groupes de manuscrits // Scriptorium: Revue internationale des etudes relatives aux manuscrits — International review of manuscript studies. Bruxelles; Paris. T. 13. 1959.

Isenbarth, 1889 — Isenbarth K. Über den Verfasser und Glaubwürdigkeit der Continuatio Reginonis. Kiel, 1889.

Jak. Unr. — Jakob Unrest. Österreichische Chronik / hg. K. Grossmann. Weimar, 1957. (MGH SS rer. Germ. NS, 11).

Jakimowicz, 1936 — Jakimowicz R. Szlak wyprawy kijowskiej Boleslawa Chrobrego w swetle archeologii // Rocznik Wolynski. T. 3. 1936.

Jakob, 1887 — Jakob G. Der nordisch-baltische Handel der Araber im Mittelalter. Leipzig, 1887.

Jakob, 1927 — Jakob G. Arabische Berichte von Gesandten an germanische Fürstenhöfe aus dem 9. und 10. Jahrhundert. Berlin, 1927.

Jakobs, 1968 — Jakobs H. Der Adel in der Klosterreform von St. Blasien. Köln, 1968. (Kölner Historische Abhandlungen. Bd. 16).

Jakobs, 1994 — Jakobs H. Kirchenreform und Hochmittelalter, 1046—1215. 3. uberarb. und erweit. Aufl. München, 1994. (OGG. Bd. 7).

Jandaurek, 1951 — Jandaurek H. Die Strassen der Römer // Oberösterreichische Altstrassen. Wels, 1951.

Janin, 1969 — Janin R. La geographie ecctesiastique de l’Empire Byzantin. 1-ere partie: Le siege de Constantinople. T. 3: Les eglises et les monasteres. Paris, 1969.

Jankuhn, 1972 — Jankuhn H. Haithhabu: Ein Handelsplatz der Wikingerzeit. 5. Aufl. Neumunster, 1972.

Janning, 1715 — Janning. Commentarius novus: St. Bruno et Bonifatius an idem sint? // AS. Iunii t. 6. Pars 1. Amsterdam, 1715.

Jansson, 1987 — Jansson I. Communications between Scandinavia and Eastern Europe in the Viking Age: The Archeological Evidence // UHV, 4.

Jasiński, 1992 — Jasiński K. Rodowod pierwszych Piastow. Warszawa; Wroclaw, [1992].

JbbDR — Die Jahrbücher des Deutschen Reiches / hg. von der Historischen Kommission bei der Bayerischen Akademie der Wissenschaften.

Jedlicki, 1953 — Jedlicki Μ. Z. [Комментарии] // Thietm., 1953.

Jerphanion, 1935 — de Jerphanion G. La date du couronnement de Romain II: Les inconvenients d’un alinea mal place // Orientalia Christiana Periodica. Roma. Vol. 1. 1935.

Jesse, 1924 — Jesse W. Quellenbuch zur Münz- und Geldgeschichte des Mittelalters. Halle/S., 1924.

Jesse, 1956 — Jesse W. Noch einmal der Denar der Lex Salica // Hamburger Beiträge zur Numismatik, NF. Hamburg. Bd. 3/9-10. 1956.

Jexlev, 1986 — Jexlev Th. Erich I // LdMA. Bd. 3. 1986.

Johanek, 1982 — Johanek P. Die Raffelstetter Zollordnung und das Urkundenwesen der Karolingerzeit // FS Schwineköper. (перепечатано: BUS, 1991).

Jordan, 1979 — Jordan K. Heinrich der Löwe: Eine Biographie. München, 1979.

Jung, 1977 — Jung H. Zur Geschichte des Münzwesens von 500 bis 800 // BOÖ.

Kadl — Magistri Vincentii. Chronicon Polonorum / ed. A. Bielowski // MPH, 2.

Kalavrezou-Maxeiner, 1977 — Kalavrezou-Maxeiner I. Eudokia Makrembolitissa and the Romanos Ivory // DOP. №31. 1977.

Kämpfer, 1978 — Kämpfer F. Das russische Herrscherbild von den Anfängen bis zu Peter dem Grossen: Studien zur Entwicklung politischer Ikonographie im byzantinischen Kulturkreis. Recklinghausen, 1978. (Beiträge zur Kunst des christlichen Ostens. Bd. 4).

Kämpfer, 1993 — Kämpfer F. Eine Residenz für Anna Porphyrogenneta // JbbGOE. Bd. 41/1. 1993.

Karayannopulos—Weiss, 1982 — Karayannopulos J., Weiss G. Quellenkunde zur Geschichte von Byzanz (324—1453). Halbbd. II/4. Wiesbaden, 1982.

Karl — Karl der Grosse von dem Stricker / hg. K. Bartsch. Quedlinburg, 1857.

Karl d. Gr. — Karl der Grosse, Lebenswerk und Nachleben / hg. W. Braunfels. Bd. 1. Düsseldorf, 1965.

Karlowicz, 1872 — Karlowicz J. Wyprawa kijowska Boleslawa Wielkiego. Poznan, 1872.

Karwasińska, 1973 — Karwasińska J. Wstęp // Epist. Brun.

Kaufmann, 1961 — Kaufmann H. Genetivische Ortsnamen. Tübingen, 1961.

Kaufmann, 1968 — Kaufmann H. Altdeutsche Personennamen: Ergänzungsband zu E. Förstemann. München, 1968.

Kawerau, 1967 — Kawerau P. Arabische Quellen zur Christianisierung Russlands. Wiesbaden, 1967. (Marburger Abhandlungen zur Geschichte und Kultur Osteuropas. Bd. 7).

Kazhdan, 1990 — Kazhdan A. Rus-Byzantine Princely Marriages in the Eleventh and Twelfth Centuries // Millennium.

Kehr, 1920 — Kehr P. F. Das Erzbistum Magdeburg und die erste Organisation der christlichen Kirche in Polen. Berlin, 1920.

Kehr, 1934 — Kehr P. [Введение и комментарий] // DD Lud. II.

Kellenbenz, 1964 — Kellenbenz H. Wirtschaftliche Betätigung der Juden in der Zeit der Karolinger und Ottonen // Monumenta Judaica: 2000 Jahre Geschichte und Kultur der Juden am Rhein. [Bd.] 1: Handbuch. 2. Aufl. Köln, 1964.

Keller H., 1964 — Keller H. Kloster Einsiedeln im ottonischen Schwaben. Freiburg/Br., 1964. (Forschungen zur oberrheinischen Landesgeschichte. Bd. 13).

Keller M., 1985a — Konturen: Die Darstellung der Ostslawen in Chroniken und Annalen des 9.—13. Jahrhunderts // Russen und Russland aus deutscher Sicht: 9.—17. Jahrhundert / hg. M. Keller unter Mitarb. von U. Dettbarn und K.-H. Korn. München, 1985. (West-Östliche Spiegelungen: Russen und Russland aus deutscher Sicht und Deutsche und Deutschland aus russischer Sicht von den Anfängen bis zum 20. Jahrhundert / Wuppertaler Projekt zur Erforschung der Geschichte deutsch-russischer Fremdenbilder unter Leitung von L. Kopelew. Reihe A, Bd. 1).

Keller M., 1985b — Perspektiven: Vorstellungen von «Riuzen» in der deutschen Literatur des Mittelalters // Ibidem.

Keltsch, 1886 — von Keltsch V. Der bairische Geograph // Altpreussische Monatsschrift. Königsberg. Bd. 23. 1886.

Kerbl, 1979 — Kerbl R. Byzantinische Prinzessinnen in Ungam zwischen 1050—1200 und ihr Einfluss auf das Arpadenkönigreich. Wien, 1979.

Kersken, 1995 — Kersken N. Geschichtsschreibung in Europa der «nationes»: Nationalgeschichtliche Gesamtdarstellungen im Mittelalter. Köln; Weimar; Wien, 1995. (Münchener Historische Forschungen. Bd. 8).

Kętrzyński, 1961 — Kętrzyński S. Polska w X–XI w. Warszawa, 1961.

Kinnam. — Ioannes Kinnamos. Historia / ed. A. Meineke. Bonn, 1836. (CSHB).

Kirpičnikov, 1988 — Kirpičnikov A. N. Staraja Ladoga / Alt-Ladoga und seine überregionalen Beziehungen im 8.—10. Jahrhundert // OWSNK.

Kleiber, 1957 — Kleiber B. Zu einigen Ortsnamen aus Gardariki // ScSl. T. 3. 1957.

Klein, 1960 — Klein H. Judendörfer im Salzburgischen // Veröffentlichungen des Steiermärkischen Landesarchivs: FS zum 70. Geburtstag von F. Popelka. Bd. 2. Graz, 1960.

Knab, 1962 — Knab D. Das Annolied: Probleme seiner literarischen Einordnung. Tübingen, 1962.

Knittler, 1977 — Knittler H. Eine Markt- und Zollordnung Herzog Leopolds VI // MIÖG. Bd. 85. 1977.

Köbler, 1993 — Köbler G. Wörterbuch des althochdeutschen Sprachschatzes. Paderborn; Münster; Wien; Zürich, 1993.

Koczy, 1933 — Koczy L. Sklawania Adama Bremenskiego // SlOcc. T. 12. 1933.

Koczy, 1934 — Koczy L. Polska i Skandynawia za pierwszych Piastow. Poznań, 1934.

Koder, 1981 — Koder J. [Введение и комментарий] // Eparchenbuch.

Kolafa, 1982 — Kolafa S. J. Rus Vladimira I. a Čechy (1) // Československe-sovetske vztahy. Praha. R. 11. 1982.

Kolberg, 1884 — Kolberg A. Der hl. Bruno von Querfurt, zweiter Apostel der Preussen // Zeitschrift für Geschichte und Altertumskunde des Ermlandes. Bd. 8. 1884.

Koller, 1983 — Koller H. Die Salzproduktion zu Reichenhall im 8. Jahrhundert und deren Bedeutung // Frühes Mönchtum in Salzburg. Salzburg, 1983.

Koller, 1995 — Koller H. Die Raffelstetter Zollordnung und die mährischen Zentren // BBS.

Köpke—Dümmler, 1876 — Kopke R., Dümmler E. Kaiser Otto der Grosse. Leipzig, 1876. (JbbDR. [Bd. 9]).

Korpela, 1998 — Korpela J. «I krestiša kosti eju»: Zur Vorgeschichte des Märtyrerkults von Boris und Gleb // JbbGOE. Bd. 46/2. 1998.

Kotlarczyk, 1969/1970 — Kotlarczyk J. Grody Czerweńskie a karpacki system obronny pod Przemyślem we wcześnym średniowieczu // AAC. T. 11. 1969/1970.

Kotlarczyk, 1971 — Kotlarczyk J. Siedziby Chorwatow wschodnich // AAC. T. 12. 1971.

Kotljar, 1985 — Kotljar N. Old Russian Silver Ingots. Stockholm, 1985.

Kötting, 1950 — Kötting B. Peregrinatio religiosa: Wallfahrten in der Antike und das Pilgerwesen in der alten Kirche. Münster, 1950. (Forschungen zur Volkskunde. H. 33-35).

Kowalenko, 1964 — Kowalenko W. Kazimierz Odnowicel // SSS. T. 2. 1964.

Krabbo, 1909 — Krabbo H. Nordeuropa in der Vorstellung Adams von Bremen // HGB11. Bd. 15/1. 1909.

Kralik, 1967 — Kralik O. Vztah Povesti vremennych let к Legendě о Borisu i Glebovi // Československa Rusistika. Praha. T. 12. 1967.

Krause, 1875 — Krause K. С. H. Ida von Elsthorpe und ihre Sippe // FDG. Bd. 15. 1875.

Kresten, 1991 — Kresten O. Byzantinische Epilegomena zur Frage: Wer war Theophano? // Theophanu, 2.

Kresten, 1998 — Kresten O. Zur Chrysographie in den Auslandsschreiben der byzantinischen Kaiser // RHM. Bd. 40. 1998.

Kresten, 2000 — Kresten O. «Staatsempfänge» im Kaiserpalast von Konstantinopel um die Mitte des 10. Jahrhunderts: Beobachtungen zu Kapitel II, 15 des sogenannten «Zeremoniebuches». Wien, 2000. (Sitzungsberichte der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, philosoph.-histor. Klasse. Bd. 670).

Kronsteiner, 1975 — Kronsteiner O. Die alpenslawischen Personennamen. Wien, 1975.

Kronsteiner, 1980 — Kronsteiner O. Die slawischen Ortsnamen in Oberösterreich // BSOÖ.

Krug, 1810 — Krug Ph. I. Kritischer Versuch zur Aufklärung der byzantinischen Chronologie. SPb., 1810.

Krug, 1848 — Krug Ph. Eupraxia // Krug Ph. Forschungen in der älteren Geschichte Russlands. Bd. 2. SPb., 1848.

Krumbacher, 1897 — Krumbacher K. Geschichte der byzantinischen Literatur von Justinian bis zum Ende des Oströmischen Reiches. 2. Aufl. München, 1897.

Krzemeńska—Třeštik, 1960 — Krzemeńska B., Třeštik D. О dokumencie praskim z roku 1086 // StZr. T. 5. 1960.

Kubitschek, 1892 — Kubitschek J. W. Gewichtsstücke aus Dalmatien // Archäologisch-Epigraphische Mitteilungen aus Österreich-Ungam. Bd. 15. 1892.

Kucharski, 1925 — Kucharski E. Zapiska karolińska zwana niewlaściwie «Geografem bawarskim» // Sprawozdania Towarzystwa Naukowiego we Lwowie. R. 5. 1925.

Kuczyński, 1958 — Kuczyński St. Stosunki polsko-ruskie do schylku XII wieku // SlOcc. T. 2. 1958.

Kuczyński, 1962 — Kuczyński St. Wshodnia granica państwa polskiego w X wieku (przed rokiem 980) // PPP, 1.

Kuczyński, 1965 — Kuczyński St. О wyprawie Wlodzimierza I ku Lachom na podstawie wzmianki z r. 981 w Opowieści lat doczesnych: Studium krytyczne // Kuczyński St. Studia z dziejow Europy Wschodniej X–XIII w. Warszawa, 1965.

Kupfer—Lewicki, 1956 — Źrodla hebrajskie do dziejow slowian i niektorych innych ludow Środkowej i Wschodniej Europy / wyd. F. Kupfer, T. Lewicki. Warszawa, 1956.

Kürbisowna, 1962 — Kürbisowna B. Dagome iudex — studium krytyczne // PPP, 1.

Kurze, 1889 — Kurze F. Abfassungszeit und Entstehungsweise der Chronik Thietmars // NA. Bd. 14. 1889.

Kurze, 1899 — Kurze F. Die Jahrbücher von Reichenau und der Fortsetzer Reginos // NA. Bd. 24. 1899.

Kurze, 1890 — Kurze F. Handschriftliche Überlieferung und Quellen der Chronik Reginos und seines Fortsetzers // NA. Bd. 15. 1890.

Kyhlberg, 1980 — Kyhlberg O. Vikt och Värde: Arkeologiska Studier i Värdemätning, Betalningsmedel och Metrologi under yngre Jämålder, I: Helgö; II: Birka. Stockholm, 1980. (Stockholm Studies in Archaeology. Vol. 1).

Labuda, 1-2 — Labuda G. Studia nad początkami Państwa Polskiego. T. 1-2. Poznan, 1988. (т. 1 впервые издан в 1946 г.).

Labuda, 1960 — Labuda G. Ziemie polskie i nadbaltyckie w opisie Europy krola Alfreda z IX wieku // Labuda G. Źrodla, sagi i legendy do najdawniejszych dziejow Polski. Warszawa, 1960.

Labuda, 1961a — Labuda G. Źrodla skandynawskie i anglosaskie do dziejow Slowiańszczyzny. Warszawa, 1961.

Labuda, 1961b — Labuda G. Brzetislaw I // SSS. T 1. 1962.

Labuda, 1963 — Labuda G. Uzupelnienie do genealogii Piastow, w szczegolności śląskich // Śląski kwartalnik historyczny Sobotka. Wroclaw. T. 18. 1963.

Labuda, 1964 — Labuda G. Fragmenty dziejow Slowiańszczyzny Zachodniej. T. 2. Poznań, 1964.

Labuda, 1974 — Labuda G. Początki państwa polskiego w historiografii polskiej i niemieckiej // Stosunki polsko-niemieckie w historiografii. Cz. 1. Poznań, 1974.

Labuda, 1980 — Labuda G. Wladyslaw I Herman // SSS. T. 6. 1977.

Labuda, 1981 — Labuda G. Der Zug des russischen Grossfürsten Vladimir gegen die Ljachen im Jahre 981: Ein Beitrag zur Ausbildung der polnisch-russischen Grenze im 10. Jahrhundert // FS Rhode.

Labuda, 1986 — Labuda G. Dagome-iudex-Dokument // LdMA. Bd. 3. 1986.

Labuda, 1987 — Labuda G. [Рец:] Zettler, 1983 // StZr. T. 30. 1987.

Labuda, 1988a — Labuda G. Boleslaw Chrobry w Krakowie, czyli о rzekomiej utracie Krakowa przez Czechow w roku 999 // Labuda, 2.

Labuda, 1988b — Labuda G. О obrządku slowiańskim w Polsce poludniowej, czyli Krakdw biskupi przed rokiem 1000 // Labuda, 2.

Labuda, 1988c — Labuda G. Polska, Czechy, Rus’ i kraj Lędzian w drugiej polowie X wieku // Labuda, 2.

Labuda, 1988d — Labuda G. Tajemnica budowli grodowych i sakralnych na Ostrowie Lednickim u progu XI stulecia // Labuda, 2.

Labunka, 1990 — Labunka M. Religious Centers and Their Missions to Kievan Rus’: from Ol’ga to Volodimer // Millennium.

Laehr, 1930 — Laehr G. Die Anfänge des russischem Reiches: Politische Geschichte im 9. und 10. Jahrhundert. Berlin, 1930. (HSt. H. 186).

Lamp. — Lamperti monachi Hersfeldensis opera / ed. O. Holder-Egger. Hannover; Leipzig, 1894. (MGH SS rer. Germ. [T. 38].

Lampel, 1902 — Lampel J. Untersuchungen und Beiträge zum historischen Atlas von Niederösterreich // Jahrbuch für Landeskunde von Niederösterreich. NF. Bd. 1. 1902.

Lappenberg, 1834 — Lappenberg J. Geschichte von England. Bd. 1. Hamburg, 1834.

Latouche, 1956 — Latouche R. Les origines de l’economie occidentale (IVе—XIе siecles). Paris, 1956.

Laufner, 1977 — Laufner R. Zu Begräbnis und Grabstätte des Babenberger Markgrafen Liutpold 1043 in Trier // FS Friedrich Hausmann. Sigmaringen, 1977.

Laurent—Strebitzki, 1892 — Die Chronik des Thietmar von Merseburg / Übers. M. Laurent, J. Strebitzki. Leipzig, [1892]. (GSDV. 2. Aufl., [Bd. 39]).

LdMA — Lexikon des Mittelalters. München; Zürich.

Lebedev, 1980 — Lebedev G. On the Early Date of the Way «from the Varangians to the Greeks» // Fenno-ugri et Slavi, 1978. Helsinki, 1980.

Leblanc, 1690 — Leblanc F. Traite historique des monnoyes de France. Paris, 1690.

Lechner G., 1971 — Lechner G. Zur II. Lautverschiebung im Rheinisch—Westmitteldeutschen: Diachronische und diatopische Untersuchungen. Halle/S., 1971.

Lechner K., 1963 — Lechner K. Beiträge zur Genealogie der älteren österreichischen Markgrafen // MIÖG. Bd. 71. 1963.

Lechner K., 1976 — Lechner K. Die Babenberger: Markgrafen und Herzöge von Österreich, 976—1246. Wien, 1976.

Leg. Christ. — Legenda Christiani: Vita et passio sancti Wenceslai et sanctae Ludmilae avae eius / ed. J. Ludvikovsky. Praha, 1978.

Legacy — The Legacy of Saints Cyril and Methodius to Kiev and Moscow: Proceedings of the International Congress on the Millennium of the Conversion of Rus’ to Christianity, Thessaloniki 26-28 November 1988 / ed. A.-E. Tachiaos. Thessaloniki, 1992.

Lehmann E., 1963 — Lehmann E. Die Baugeschichte des Marienmünsters auf der Reichenau // Zeitschrift für Kunstgeschichte. München. Bd. 26. 1963.

Lehmann P., 1918 — Mittelalterliche Bibliothekskataloge Deutschlands und der Schweiz. Bd. 1: Die Bistümer Konstanz und Chur / hg. P. Lehmann. München, 1918.

Lehr-Splawiński, 1959 — Lehr-Splawiński T. Lędzice — Lędzianie — Lachowie // Opuscula Casimiro Tymieniecki septuagenario dedicata. Poznań, 1959.

Lehr-Splawiński, 1961 — Lehr-Splawiński T. Najstrsze nazwy plemion polskich w obcych źrodlach // Język Polski. Krakow. T. 41. 1961.

Leib, 1924 — Leib B. Rome, Kiev et Byzance a la fin du XIе siecle: Rapports religieux des Latins et des Greco-Russes sous le pontificat d’Urbain II. Paris, 1924.

Leibniz, 1710 — Scriptores Brunsvicensia illustrantes / ed. G. W. Leibniz. T. 2. Hannover, 1710.

Lemerle, 1960 — Lemerle P. Prolegomenes a une edition critique et commentee des «Conseils et Recits» de Kekaumenos. Bruxelles, 1960.

Leo Diac. — Leonis Diaconi Caloensis. Historiae libri decem / e rec. С. B. Hasii. Bonnae, 1828. (CSHB).

Leo Marsic. — Leonis Marsicani. Chronica monasterii Casinensis / ed. W. Wattenbach // MGH SS. T. 7. 1846.

Levi-Provençal, 1932 — Levi-Provençal E. L’Espagne musulmane au Xе siecle: Institutions et vie sociale. Paris, 1932.

Lewicki A., 1893 — Lewicki A. Napis na paliuszu z XI wieku // KH. R. 6/3. 1893.

Lewicki T., 1-2 — Źrodla arabskie do dziejow Slowiańszczyzny. T. 1-2 / wyd. T. Lewicki. Wroclaw; Krakow, 1956.

Lewicki T., 1951 — Jeszcze о wieletach w opisie Slowiańszczyzny arabskiego pisarza X w. al-Mas’udiego // Pamiętnik Slowiański: Czasopismo naukowe poświęcone slowianoznawstwu. Krakow. T. 2. 1951.

Lewis, 1958 — Lewis A. R. The Northern Seas: Shipping and Commerce in Northern Europe A. D. 300—1100. Princeton, 1958.

Lex Alam. — Lex Alamannorum / ed. K. A. Eckhardt. Hannover, 1966. (MGH LL nat. Germ., 5/1).

Lex Baiw. — Lex Baiwariorum / ed. E. von Schwind. Hannover, 1926. (MGH LL nat. Germ., 5/2).

Lex Rib. — Lex Ribvaria / ed. F. Beyerle, R. Buchner. Hannover, 1954. (MGH LL nat. Germ., 3/2).

Lex Sal. — Lex Salica / ed. K. A. Eckhardt. Hannover, 1969. (MGH LL nat. Germ., 4/2).

Lexer, 1-3 — Lexer M. Mittelhochdeutsches Handwörterbuch. Bd. 1-3. Leipzig, 1872—1878.

Leyser, 1973 — Leyser K. The Tenth Century in Byzantine-Western Relations // Relations between East and West in the Middle Ages. Edinbourgh, 1973.

Lhotsky, 1963 — Lhotsky A. Quellenkunde zur mittelalterlichen Geschichte Österreichs. Graz; Köln, 1963. (MIÖG. Erg. bd. 19).

Lieb, 1974 — Lieb H. Zur Herkunft der Tabula Peutingeriana // Reichenau, 1974.

Liebermann, 1896 — Liebermann F. Über die Leges Edwardi Confessoris. Halle/S., 1896.

Liebermann, 1903 — Liebermann F. Die Gesetze der Angelsachsen. Bd. 1. Halle/S., 1903.

Lilie, 1981 — Lilie R.-J. Byzanz und die Kreuzfahrerstaaten: Studien zur Politik des byzantinischen Reiches gegenüber den Staaten der Kreuzfahrer in Syrien und Palästina bis zum Vierten Kreuzzug (1096—1204). München, 1981. (Ποικίλα Βυζαντίνα, 1).

Lilienfeld, 1988 — von Lilienfeld F. Altkirchliche und mittelalterliche Missionstraditionen und -motive in den Berichten der «Nestorchronik» über die Taufe Vladimirs I. des Heiligen // Slavistische Studien zum X. Internationalen Slavistenkongress in Sofia 1988. Köln; Wien, 1988.

Liman, 1987 — Liman K. «Graecia», «Latinum», «Campania», «Ruthenia» i inne starozytne pojecia geograficzne w lacińskich źrodlach sredniowiecznych // Meander: Miesięcznik poświęcony kulturze świata starozytnego. Warszawa. T. 42. 1987.

Lind, 1992 — Lind J. De russiske ægteskaber dynasti- og alliancepolitik i 1130’emes Danske borgerkrig // Historisk Tidsskrift. København. Bd. 92. 1992.

Lintzel, 1961 — Lintzel M. Erzbischof Adalbert als Geschichtsschreiber // Lintzel M. Ausgewählte Schriften. Bd. 2. Leipzig, 1961. (первая публикация — в 1939 г.).

Liudpr. Antap. — Liudprandi. Antapodosis // Die Werke Liudprands von Cremona / hg. J. Becker. Hannover; Leipzig, 1915. (MGH SS rer. Germ. [T. 41]).

Liudpr. Hist. — Liudprandi. Historia Ottonis // Ibid.

Liudpr. Leg. — Liudprandi. Relatio de legatione Constantinopolitana // Ibid.

Liv. — Titi Livi ab urbe condita libri / ed. W. Weissenbom, M. Müller, W. Heraeus. Pars 1-3. Leipzig, 1880—1891. (ВТ). (или другое издание).

Livl. Reimchron. — Livländische Reimchronik / hg. L. Mayer. Paderborn, 1876.

Lohrmann, 1985 — Lohrmann K. Zur mittelalterlichen Geschichte der Juden in Österreich: Forschungslage und Literaturübersicht seit 1945 // MIÖG. Bd. 93. 1985.

Lönborg, 1897 — Lönborg S. E. Adam af Bremen och hans skildring af Nordeuropas länder och folk. Uppsala, 1897.

Lorenz, 1885 — Lorenz H. Deutsche Jahrbücher von Hersfeld nach ihren Ableitungen und Quellen untersucht und wiederhergestellt. Leipzig, 1885.

Lotter, 1985 — Lotter F. Die germanischen Stammesverbände im Umkreis des Ostalpen-Mitteldonau-Raumes nach der literarischen Überlieferung zum Zeitalter Severins // BuN.

Lounghis, 1980 — Lounghis T. C. Les ambassades byzantines en Occident depuis la fondation des etats barbares jusqu’aux croisades (407—1096). Athenes, 1980.

Löwe, 1982 — Löwe H. Methodius im Reichenauer Verbrüderungsbuch // DA. Jg. 38/2. 1982.

Löwe, 1983 — Löwe H. Westliche peregrinatio und Mission: Ihr Zusammenhang mit den länder- und völkerkundlichen Kenntnissen des frühen Mittelalters // Popoli e paesi nella cultura altomedioevale. Spoleto, 1983. (Settimane. T. 29).

Łowmiański, 4-5 — Łowmiański H. Początki Polski: Z dziejow slowian w I tysiącleciu n. e. T. 4-5. Warszawa, 1970—1973.

Łowmiański, 1953 — Łowmiański H. Lędzianie // SlA. T. 4. 1953. (перепечатано: Łowmiański, 1986b).

Łowmiański, 1955 — Łowmiański Η. О pochodzeniu Geografa bawarskiego // RH. R. 20. 1955.

Łowmiański, 1958 — Łowmiański Η. О identyfikacji nazw Geografa bawarskiego // StŹr. T. 3. 1958.

Łowmiański, 1961 — Łowmiański H. Boleslaw Chrobry w Krakowie w końcu X wieku // MPStH. T. 4. 1961. (перепечатано: Łowmiański, 1986b).

Łowmiański, 1986a — Łowmiański H. Swiętopelk w Brześciu w roku 1019 // Europa — Slowiańszczyzna — Polska: Studia ku uczczeniu professora Kazimierza Tymienieckiego. Poznań, 1970. (перепечатано: Łowmiański, 1986b).

Łowmiański, 1986b — Łowmiański H. Studia nad dziejami Slowiańszczyzny, Polski i Rusi w wiekach średnich. Poznań, 1986.

Lozinskij, 1929 — Lozinskij G. La Russie dans la litterature française du Moyen Age // RES1. T. 9. 1929.

LThK — Lexikon für Theologie und Kirche. Freiburg.

Lüb. UB — Lübeckisches Urkundenbuch, 1. Abt.: Urkunden der Stadt Lübeck. Bd. 1. Lübeck, 1843.

Lübke, 1-5 — Lübke Ch. Regesten zur Geschichte der Slaven an Elbe und Oder (vom Jahr 900 an). Berlin. T. 1: Verzeichnis der Literatur und der Quellensigel, 1984; T. 2: 900—983, 1985; T. 3: 983—1013, 1986; T. 4: 1013—1057, 1987; T. 5: Index, 1988. (GAAWEO. Bd. 131, 133, 134, 152, 157).

Lübke, 1996 — Lübke Ch. [Рец.:] Назаренко, 1993б // JbbGOE. Bd. 44. 1996.

Ludat, 1956 — Ludat H. Das Jerusalemer Kreuz: Ein russisches Reliquiar im Hildesheimer Domschatz // Archiv für Kulturgeschichte. Köln; Graz. Bd. 38/1, 1956. (перепечатано: Ludat H. Slaven und Deutsche im Mittelalter: Ausgewählte Aufsätze zu Fragen ihrer politischen, sozialen und kulturellen Beziehungen. Köln; Wien, 1982).

Ludat, 1971 — Ludat H. An Elbe und Oder um das Jahr 1000: Skizzen zur Politik des Ottonenreiches und der slavischen Mächte in Mitteleuropa. Köln, 1971. (перепечатано: Weimar; Köln; Wien, 1995).

Ludvikovsky, 1969 — Ludvikovsky J. [Комментарии] // MMFH, 3.

Luschin von Ebengreuth, 1870 — Luschin von Ebengreuth A. Archivalische Beiträge zur Münzgeschichte der fünf Niederösterreichischen Lande // NZ. Bd. 2. 1870.

Luschin von Ebengreuth, 1891 — Luschin von Ebengreuth A. Das Wertverhältnis zwischen den Edelmetallen in Deutschland während des Mittelalters // Congres International de Numismatique a Bruxelles. Bruxelles, 1891.

Luschin von Ebengreuth, 1897 — Luschin von Ebengreuth A. Handel, Verkehr und Münzwesen // Geschichte der Stadt Wien. Bd. 1. Wien, 1897.

Luschin von Ebengreuth, 1916a — Luschin von Ebengreuth A. Münzwesen // RLGA. Bd. 3. 1916.

Luschin von Ebengreuth, 1916b — Luschin von Ebengreuth A. Karlspfund, Karlslot // Ibid.

Luschin von Ebengreuth, 1919a — Luschin von Ebengreuth A. Scot // RLGA. Bd. 4. 1919.

Luschin von Ebengreuth, 1919b — Luschin von Ebengreuth A. Schatz, Schatzgeld // Ibid.

Mabillon, 1724 — Ouvrages posthumes de D. Jean Mabillon et D. Thierri Ruinart. Benedictins de la congregation de Saint Maur. T. 1. Paris, 1724.

Maidhof, 1-2 — Maidhof A. [Введение и комментарии] // Pass. Urb., 1-2.

Maleczyński, 1974 — Maleczyński K. Boleslaw Krzywousty. Wyd. 2. Wroclaw, 1974. (1-е издание — в 1946 г.).

Malingoudi, 1994 — Malingoudi J. Die russisch-byzantinischen Verträge des 10. Jhds. aus diplomatischer Sicht. Thessaloniki, 1994. (Βιβλιοθήκη Σλαβικων Μελετων, 5).

Mango, 1958 — Mango C. The Homilies of Photius, Patriarch of Constantinople. Cambridge (Mass.), 1958. (Dumbarton Oaks Studies. Vol. 3).

Mango — Ševčenko, 1960 — Mango C., Ševčenko I. A New Manuscript of the De cerimoniis // DOP. Vol. 14. 1960.

Mango — Ševčenko, 1962 — Mango C., Ševčenko I. Additional Note on the Tombs and Obits of the Byzantine Emperors // DOP. Vol. 16. 1962.

Manteuffel, 1970 — Manteuffel Th. Les tentatives d’entrainement de la Russie de Kiev dans la sphere d’influence latine // Acta Poloniae Historica. Warszawa. T. 22. 1970.

Manuscr. Gertr. — Manuscriptum Gertrudae filiae Meseconis II regis Poloniae / ed. W. Meysztowicz // Antemurale: Dissertationes in X internationali congressu scientiarum historicarum Romae a. MCMLV a sociis Societatis historicae Polonorum in exteris praesentatae. T. 2. Roma, 1955.

Mareš, 1971 — Mareš F. V. Die Namen des Slavenapostels Methodius von Saloniki und seiner Gefährten im Verbrüderungsbuch des Reichenauer Klosters // Cyrillomethodianum. Thessalonique. T. 1. 1971.

Matth. Paris. — Matthaei Parisiensis, monachi sancti Albani, Chronica majora / ed. H. R. Luard. Vol. 1-7. London, 1872—1883 (RS. №57, vol. 1-7).

Maurer H., 1978 — Maurer H. Der Herzog von Schwaben: Grundlagen, Wirkungen und Wesen seiner Herrschaft in ottonischer, salischer und staufischer Zeit. Sigmaringen, 1978.

Maurer K., 1855 — Maurer K. Die Bekehrung des Norwegischen Stammes zum Christentum. Bd. 1. München, 1855.

Mayer, 1965 — Die Alpen in der europäischen Geschichte des Mittelalters / hg. T. Mayer. Konstanz; Stuttgart, 1965. (VuF. Bd. 10).

Mayrhofer, 1985 — Mayrhofer F. [Комментарий] // Rechtsquellen der Stadt Linz: 799— 1493. Linz, 1985. (FRA. 3. Abt. Bd. 11).

MB — Monumenta Boica. München.

McCormick, 1-2 — Index scriptorum operumque latino-belgicorum medii aevi — Nouveau repertoire des oeuvres mediolatines belges / publ. sous la direction de L. Genicot et P. Tombeur. Partie III: XIIе siecle. Vol. 1-2 / par M. McCormick avec le concours de P. Fransen. Bruxelles, 1977—1979.

Mercati, 1936 — Mercati S. G. Santuari e reliquie Costantinopolitane secondo il codice Ottoboniano latino 169 prima della conquista latina (1204) // Rendiconti della Pontificia Accademia Romana di Archeologia. Roma. T. 12. 1936.

MES, 2 — Monumenta ecclesiae Strigoniensis. T. 2 / ordine chron. disposuit, dissertationibus et notis illustr. F. Knauz. Strigonii, 1882.

Metcalf, 1965 — Metcalf D. M. How Large was the Anglo-Saxon Currency? // EcHR. Vol. 18. 1965.

Metcalf, 1967 — Metcalf D. M. The Prosperity of Nort-Westem Europe in the Eighth and Ninth Centuries // EcHR. Vol. 20. 1967.

Metcalf, 1984 — Metcalf D. M. A note on sceattas as a mesure of international trade, and on the earliest Danish coinage // British Archaeological Reports, International Series. London. Vol. 128. 1984.

Metcalf, 1985 — Metcalf D. M. Danmarks aeldste mønter // Nordisk numismatisk unions medlemsblad. Stockholm. 1985. №1.

Metcalf—Miskimin, 1968 — Metcalf D. M., Miskimin H. A. The Carolingian Pound: A Discussion // Numismatic circular. London. Vol. 76. 1968. №10-11.

Metzenthin, 1941 — Metzenthin E. Die Völker- und Ländemamen im altisländischen Schrifttum. Pennsylvania, 1941.

Meyer von Knonau, 1-5 — Meyer von Knonau G. Jahrbücher des Deutschen Reiches unter Heinrich IV. und Heinrich V. Bd. 1-5. Leipzig, 1890—1904. (JbbDR. [Bd. 14/1-5]).

Meysztowicz, 1955 — Meysztowicz W. Introductio editoris // Manuscr. Gertr.

Meysztowicz, 1956 — Meysztowicz W. L’union de Kiev avec Rome sous Gregoire VII: Avec notes sur les precedents et le rôle de la Pologne pour cette union // Studi Gregoriani per la storia di Gregorio VII e della riforma Gregoriana. Roma. T. 5. 1956.

Meysztowicz, 1958 — Meysztowicz W. Szkize о świętym Brunie-Bonifacym // Sacrum Poloniae Millennium. T. 5. Romae, 1958.

MGH AA, 5/1, 9 — Monumenta Germaniae Historica. Auctores antiquissimi. T. 5/1 (см.: Iord. Get.); T. 9 / ed. Th. Mommsen. Berlin, 1892.

MGH DD — Monumenta Germaniae Historica. Diplomata (in folio).

MGH DD Germ., 1-6, 9 — Monumenta Germaniae Historica. Diplomata regum et imperatorum Germaniae — Die Urkunden der deutschen Könige und Kaiser. T. 1 (см.: DD Ott. I); T. 2/1-2 (см.: DD Ott. II; DD Ott. III); T. 3 (см.: DD Heinr. II); T. 4 (см.: DD Konr. II); T. 5 (см.: DD Heinr. III); T. 6 (см.: DD Heinr. IV); T. 9 (см.: DD Konr. III).

MGH DD Kar., 1, 3 — Monumenta Germaniae Historica. Diplomata regum Germaniae ex stirpe Karolinorum. T. 1 (см.: DD Lud. II); T. 3 (см.: DD Arn.).

MGH Dt. Chron., 1/1-2, 2 — Monumenta Germaniae Historica. Scriptores qui vemacula lingua usi sunt — Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters. T. 1/1 (см.: Regensb. Kaiserchron.); T. 1/2 (см.: Annolied); T. 2 (см.: Braunschw. Reimchron.; Sachs. Weltchron.).

MGH Epp., 3, 5-7 — Monumenta Germaniae Historica. Epistolae (in Quart). T. 3: Epistolae Merowingici et Karolini aevi / ed. W. Gundlach, E. Dümmler et al. Hannover, 1892; T. 5: Epistolae Karolini aevi (III) / ed. E. Dümmler, К. Hampe et al. Hannover, 1898—1899; T. 6 (см.: Epist. Hadr.); T. 7: Epistolae Karolini aevi (V) / ed. E. Caspar, G. Laehr et al. Hannover, 1912—1928.

MGH LdL, 2-3 — Monumenta Germaniae Historica. Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI et XII conscripti. T. 2-3 / ed. E. Dümmler, F. Thaner, E. Sackur et al. Hannover, 1892—1897.

MGH LL, 3, 5 — Monumenta Germaniae Historica. Leges (in folio). T. 3, 5. Hannover, 1863, 1875—1889.

MGH LL Capp., 1-2 — Monumenta Germaniae Historica. Leges. Capitularia regum Francorum. T. 1 / ed. A. Boretius. Hannover, 1883; T. 2 / ed. A. Boretius, V. Krause. Hannover, 1897.

MGH LL Concil., 2/1 — Monumenta Germaniae Historica. Leges. Concilia. T. 2: Concilia aevi Karolini. Pars 1 / ed. A. Werminghoff. Hannover, 1906.

MGH LL Formul. — Monumenta Germaniae Historica. Leges. Formulae Merovingici et Karolini aevi / ed. K. Zeumer. Hannover, 1882—1886.

MGH LL nat. Germ., 3/2, 4/2, 5/1-2 — Monumenta Germaniae Historica. Leges nationum Germanicarum. T. 3/2 (см.: Lex Rib); T. 4/2 (см.: Lex Sal.); T. 5/1 (см.: Lex Alam.); T. 5/2 (см.: Lex Baiw.).

MGH Necr. NS, 1-2 — Monumenta Germaniae Historica. Libri memoriales et Necrologia. NS. T. 1 (см.: Verbrud. Reich.); T. 2 (см.: Necr. Magdeb.).

MGH SS — Monumenta Germaniae Scriptores (in folio). Hannover.

MGH SS rer. Germ. — Monumenta Germaniae Historica. Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi.

MGH SS rer. Germ. NS, 2, 9, 11 — Monumenta Germaniae Historica. Scriptores rerum Germanicarum. NS. T. 2 (см.: Cosm.); T. 9 (см.: Thietm.); T. 11 (см.: Jak. Unr.).

MGH SS Langob. — Monumenta Germaniae Historica. Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum saec. VI–IX / ed. G. Waitz et al. Hannover, 1878.

MHN — Monumenta Historica Norvegiae / ed. G. Storm. Kristiania, 1880.

Mikkola, 1-2 — Mikkola J. J. Urslavische Grammatik. Bd. 1-2. Heidelberg, 1913—1942.

Mikkola, 1907 — Mikkola J. J. Om nagra ortnamn i Gardarike // ANF. Arg. 23. 1907.

Millenium — Proceedings of the International Congress Commemorating the Millennium of Christianity in Rus’-Ukraine / ed. O. Pritsak and I. Ševčenko with the assistance of M. Labunka. Cambridge (Mass.), 1990. (HUS. Vol. 12/13. 1988/1989).

Miller, 1-6 — Miller K. Die ältesten Weltkarten: Mappae mundi. Η. 1-6. Stuttgart. 1895—1898.

Miller, 1916 — Miller K. Itineraria Romana. Stuttgart, 1916.

Milz, 1980 — Milz J. Deutz // Germania Benedictina. Bd. 8. 1980.

Mirac. s. Bened. — Les miracles de saint Benoit ecrits par Adrevald, Aimoin, Andre, Raoul Tortaire et Hugue de Sainte Marie, moines de Fleury / ed. E. de Certain. Paris. 1858.

Miskimin, 1967 — Miskimin H. A. Two Reforms of Charlemagne? Weights and Measures in the Middle Ages // EcHR. Vol. 20. 1967.

Mitterauer, 1964 — Mitterauer M. Wirtschaft und Verfassung in der «Zollordnung von Raffelstetten» // Mitteilungen des Oberösterreichischen Landesarchivs. Linz; Graz; Köln. Bd. 8. 1964.

Mitterauer, 1969 — Mitterauer M. Zollfreiheit und Marktbereich: Studien zur mittelalterlichen Wirtschaftsverfassung am Beispiel einer niederösterreichischen Altsiedellandschaft. Wien, 1969.

MMFH, 2, 3 — Magnae Moraviae Fontes Historici. T. 2-3. Brno, 1967—1969.

Moffatt, 1995 — Moffatt A. The Master of Ceremonie’s Bottom Drawer: The Unfinished State of the «De cerimoniis» of Constantine Porphyrogennetos // ΣΤΕΦΑΝΟΣ: Studia Byzantina ac slavica Vladimiro Vavřinek ad annum sexagesimum quintum dedicata. Pragae, 1995. (BS1. T. 56/1-3).

Molinier, 2 — Molinier A. Les sources de 1’histoire de France des origines aux guerres d’Italie (1494). T. 2: Jusqu’a 1180. Paris, 1902.

Mommsen, 1891 — Mommsen Th. Das römisch-germanische Herrscherjahr // NA. Bd. 16. 1891.

Moravcsik, 1-2 — Moravcsik Gy. Byzantinoturcica. 2. Aufl. Bd. 1: Die byzantinischen Quellen der Geschichte der Turkvölker; Bd. 2: Sprachreste der Turkvölker in den byzantinischen Quellen. Berlin, 1958. (Berliner Byzantinische Arbeiten. Bd. 10-11).

Moravcsik, 1970 — Moravcsik Gy. Byzantium and the Magyars. Budapest, 1970.

Morrison, 1963 — Morrison K. F. Numismatics and Carolingian Trade: A Critique of the Evidence // Spec. Vol. 38/3. 1963.

Morrison—Grunthal, 1967 — Morrison K. F., Grunthal H. Carolingian coinage. New York, 1967. (Numismatic Notes and Monographs. Vol. 158).

MPH, 1-6 — Monumenta Poloniae Historica — Pomniki dzejowe Polski / ed. A. Belowski. T. 1-6. Lwow, 1864—1893.

MPH NS, 1, 2, 4/2-3, 5, 7/3, 8 — Monumenta Poloniae Historica — Pomniki dzejowe Polski. NS. T. 1 (см.: Ibr. Ja’k.); T. 2 (см.: Gall.); T. 4/1 (см.: Vita Adalb. I); T. 4/2 (см.: Vita Adalb. II); T. 4/3 (см.: Epist. Brun.; Vita V fr.); T. 5 / wyd. Z. Kozlowska-Budkowa. Warszawa, 1978; T. 7/3 (см.: Herb. Vita Ott.); T. 8 (см.: Chron. Polon. m.);

Mühle, 1991 — Mühle E. Die städtischen Handelszentren der nordwestlichen Rus’: Anfänge und frühe Entwicklung altrussischer Städte (bis gegen Ende des 12. Jahrhunderts). Stuttgart, 1991. (Quellen und Studien zur Geschichte des östlichen Europa. Bd. 32).

Müllenhoff, 1-5 — Müllenhoff K. Deutsche Altertumskunde. 2. Aufl. Bd. 1-5. Berlin, 1890—1920.

Müller C., 1870 — Müller C. Fragmenta historicorum graecorum. T. 5. Paris, 1870.

Müller L., 1959 — Müller L. Zum Problem des hierarchischen Status und der jurisdiktionellen Abhängigkeit der russischen Kirche vor 1039. Köln-Braunsfeld, 1959. (Osteuropa und der deutsche Osten: Beiträge aus Forschungsarbeiten und Vorträgen der Hochschulen des Landes Nordrhein-Westfalen, Reihe III: Westfälische Wilhelms-Universität zu Münster. Buch 6).Müller L., 1963 — Müller L. Neue Forschungen über das Leben und die kultische Verehrung der heiligen Boris und Gleb // Opera Slavica. Bd. 4: Beiträge zum V. Internationalen Slawistenkonress. Gottingen, 1963.

Müller L., 1967 — Müller L. Byzantinische Mission nördlich des Schwarzen Meeres vor dem elften Jahrhundert // Proceedings of the XIIIth International Congress of Byzantine Studies, Oxford, 5-10 September 1966. London; New York; Toronto. 1967.

Müller L., 1987 — Müller L. Die Taufe Russlands: Die Frühgeschichte des russischen Christentums bis zum Jahre 988. München, 1987. (Quellen und Studien zur russischen Geistesgeschichte / hg. L. Müller. Bd. 6).

Müller L., 1988 — Müller L. Die Erzählung der «Nestorchronik» über die Taufe Ol’gas im Jahre 954/955 // ZSL Bd. 33/6. 1988.

Munch, 1-2 — Munch P. A. Det Norske folks historie. Bd. 1-2. Christiania, 1852— 1853.

Muralt, 1855 — Muralt E. Essai de chronographie byzantine pour servir a 1’examen des annales du Bas-Empire et particulierement des chronographes slavons de 395 a 1054. S.-Peterbourg, 1855.

Nass, 1996 — Nass K. Die Reichschronik des Annalista Saxo und die sächsische Geschichtsschreibung im 12. Jahrhundert. Hannover, 1996. (Schr. MGH. Bd. 41).

Naster, 1950 — Naster P. Trouvaille de monnaies carolingiennes a Muizen-les-Malines (1906) // Revue Belge de Numismatique et de Sigillographie. Bruxelles. T. 86. 1950.

Nat. — Nationes: Historische und philologische Untersuchungen zur Entstehung der europäischen Nationen im Mittelalter / hg. H. Beumann, W. Schröder.

Nau, 1969 — Nau E. Numismatik und Geldgeschichte 1947—1968 (Literaturübersicht) // Blatter fur deutsche Landesgeschichte. Wiesbaden. [Bd.] 105. 1969.

Nau, 1970 — Nau E. Epochen der Geldgeschichte. Stuttgart, 1971.

Naumann, 1967 — Naumann H. Die Schenkung des Gutes Schluchsee an St. Blasien: Ein Beitrag zur Geschichte des Investiturstreites // DA. Jg. 23. 1967.

Naville, 1920 — Naville L. La livre romaine et le denier de la loi Salique // Revue Suisse de Numismatique — Schweizerische Numismatische Rundschau. Bern. T. 22. 1920.

Nazarenko, 1992 — Nazarenko A. V. Die Rus’ und Deutschland vor 988 // Origini.

Nazarenko, 1997 — Nazarenko A. V. L’empire ottonien et le baptême de Russes // Clovis. Histoire et memoire: Le baptême de Clovis, son echo a travers l’histoire. T. 2. Paris, 1997.

Nazarenko, 2000 — Nazarenko A. V. Die ältesten bayerisch-russischen Kontakte in historischer und sprachwissenschaftlicher Sicht // Bayern und Osteuropa: Aus der Geschichte der Beziehungen Bayems, Frankens und Schwabens mit Russland, der Ukraine und Weissrussland / hg. H. Beyer-Thoma. Wiesbaden, 2000.

Necr. Magdeb. — Die Totenbücher von Merseburg, Magdeburg und Lüneburg / hg. G. Althoff, J. Wollasch. Hannover, 1983. (MGH Necr. NS, 2).

Necr. s. Pantal. — Memorienkalender A und В // Rheinische Urbare: Sammlung von Urbaren und anderen Quellen zur rheinischen Wirtschaftsgeschichte. Bd. 1: Die Urbare von S. Pantaleon in Köln / hg. B. Hilliger. Bonn, 1902.

Necr. s. Petri — Excerpta ex Necrologio S. Petri Erfordiae // Schannat J. F. Vindemiae litterariae, hoc est veterum monumentorum ad Germaniam sacram praecipue spectantium collectio secunda. Fuldae et Lipsiae, 1724.

Nellmann, 1986 — Das Annolied / hg., übers. und komment. von E. Nellmann. 3. Ausg. Stuttgart, 1986.

Neumann, 1962 — Neumann W. Zur frühen Geschichte der Juden in Kärnten // FS zur Vollendung des 60. Lebensjahres Dr. G. Moro. Klagenfurt. 1962.

Nibel. — Das Nibelungenlied / hg. K. Bartsch, H. de Boor. 18. Aufl. Leipzig, 1965. (или любое другое издание).

Nik. Jer. — Nikolaus von Jeroschin. Kronike von Pruzinlant / hg. E. Strehlke // Scriptores rerum Prussicarum. T. 1. Leipzig, 1861.

Noll, 1958 — Noll R. Römische Siedlungen und Strassen im Limesgebiet zwischen Inn und Enns (Oberösterreich) // Der römische Limes in Österreich. Wien. Bd. 21. 1958.

Noonan, 1982 — Noonan T. S. Did the Khazars Possess a Monetary Economy? An Analysis of the Numismatic Evidence // Archivum Eurasiae Medii Aevi. Wiesbaden. T. 2. 1982.

Noonan, 1985 — Noonan T. S. The First Major Silver Crisis in Russia and the Baltic c. 875—c. 900 // Hikuin. T. 11. 1985.

Noonan, 1986 — Noonan T. S. Why the Vikings First Came to Russia // JbbGOE. Bd. 34. 1986.

Nordmann, 1953 — Nordmann C. A. Otto II och Theophano i Finlands Nationalmuseum // Florilegium amicitiae till E. Zilliacus. Helsinki; Stockholm, 1953.

Nosov, 1980 — Nosov E. N. International Trade Routes and Early Urban Centers in the North of Ancient Russia // Fenno-ugri et Slavi, 1978. Helsinki, 1980.

Novotny, 1/1-2 — Novotny V. Česke dějiny. T. 1/1: Od nejstaršich dob do smrti knizete Oldřicha; T. 1/2: Od Břatislava I. do Přemysla I. Praha, 1912—1913.

Nový, 1967 — Nový R. Die Münz- und Währungsreform Karl des Grossen // Historica: Les sciences historiques en Tchecoslovaquie. Praha. T. 14. 1967.

Nový, 1969 — Nový R. Die Anfänge des böhmischen Staates, 1: Mitteleuropa im 9. Jh. Praha, 1969.

Nümb. UB — Nümberger Urkundenbuch. Nümberg, 1959.

Obolensky, 1971 — Obolensky D. The Byzantine Commonwealth: Eastern Europe. 500— 1453. London, 1971.

Obolensky, 1983 — Obolensky D. Russia and Byzantium in the Mid-Tenth Century: The Problem of the Baptism of Princess Olga // The Greek Orthodox Theological Review. Brooklin (Mass.). Vol. 28/2. 1983.

Obolensky, 1984 — Obolensky D. The Baptism of Princess Olga of Kiev: The Problem of the Sources // Philadelphia et autres etudes. Paris, 1984. (Byzantina Sorbonensia. Vol. 4).

Obolensky, 1988 — Obolensky D. The Balkans in the Ninth Century: Barrier or Bridge? // Byzantium and the West, c. 850—c. 1200: Proceedings of the XVIIIth Spring Symposium of Byzantine Studies, Oxford 30th March—1st April 1984 / ed. J. D. Howard-Johnston. Amsterdam, 1988.

Obolensky, 1990 — Obolensky D. Ol’ga’s Conversion: The Evidence Reconsidered // Millennium.

Octav. — Octavian / hg. K. Möller. Heilbronn, 1883.

Oediger, 1972 — Das Hauptstaatsarchiv Düsseldorf und seine Bestände. Bd. 5: Archive des nichtstaatlichen Bereichs (Städte und Gemeinden, Korporationen, Familienund Hofesarchive, Sammlungen, Nachlässe): Handschriften / bearb. F. W. Oediger. Siegburg, 1972.

Oexle, 1968 — Oexle G. O. Sächsische Welfenquelle als Zeugnis der welfischen Hausüberlieferung // DA. Jg. 24. 1968.

OGG — Oldenbourg Grundriss der Geschichte / hg. J. Bleicken, L. Gall, H. Jakobs.

Ohnsorge, 1958a — Ohnsorge W. Abendland und Byzanz: Gesammelte Aufsätze zur Geschichte der byzantinisch-abendländischen Beziehungen und des Kaisertums. Darmstadt, 1958.

Ohnsorge, 1958b — Ohnsorge W. «Kaiser» Konrad III: Zur Geschichte des staufischen Staatsgedankes // Ohnsorge, 1958a. (первая публикация — в 1932 г.).

Ohnsorge, 1958с — Ohnsorge W. Ottos III. Legation an Basileios II. vom Jahre 998: Ein Beitrag zur Frage des byzantinischen Einflusses auf die Metallsiegelpraxis des Westens // Ohnsorge W., 1958a.

Ohnsorge, 1958d — Ohnsorge W. Byzanz und das Abendland im 9. und 10. Jahrhundert: Zur Entwicklung des Kaiserbegriffes und der Staatsideologie // Ohnsorge, 1958a. (первая публикация — в 1954 г.).

Ohnsorge, 1958е — Ohnsorge W. Drei Deperdita der byzantinischen Kaiserkanzlei und die Frankenadressen im Zeremoniebuch des Konstantinos Porphyrogennetos // Ohnsorge, 1958a. (первая публикация — в 1952 г.).

Ohnsorge, 1962 — Ohnsorge W. Otto I. und Byzanz // FS Otto I.

Ohnsorge, 1966 — Ohnsorge W. Die Anerkennung des Kaisertums Ottos I. durch Byzanz // Ohnsorge W. Konsnantinopel und Okzident: Gesammelte Aufsätze zur Geschichte der byzantinisch-abendländischen Beziehungen und des Kaisertums. Darmstadt, 1966. (первая публикация — в 1961 г.).

Ohnsorge, 1983а — Ohnsorge W. Basileus, Kaiser und Sarazenen im Jahre 981/2 // Ohnsorge, 1983c.

Ohnsorge, 1983b — Ohnsorge W. Die Heirat Kaiser Ottos II. mit der Byzantinerin Theophano (972) // Ohnsorge, 1983c. (первая публикация — в 1973 г.).

Ohnsorge, 1983с — Ohnsorge W. Ost-Rom und der Westen: Gesammelte Aufsätze zur Geschichte der byzantinisch-abendländischen Beziehungen und des Kaisertums. Darmstadt, 1983.

Oikonomides, 1965 — Oikonomides N. La cronologia dell’incoronazione dell’imperatore bizantino Costantino VIII (962) // Studi Salentini. Fasc. 19. 1965. (перепечатано: Oikonomides N. Documents et etudes sur les institutions de Byzance : VIIе—XVе siecle. London, 1976. №XIII).

Oikonomides, 1972 — Oikonomides N. Les listes de pre seance byzantines de IXе et Xеsiecles. Paris, 1972.

Oikonomos, 1868 — Του ҅oσίου πατρoς ҅ημων Iωάννου, μητροπολίτου ҅Ρωσσίας, επιστολη πρoς Κλημέντα, παπαν ҅Ρώμης / ҅Εξ απογράφου της εν Πατμω ҅ιερας μονης Iωάννου του θεολόγου νυν πρωτον εκδιδόντος Σ. του εξ Οικονόμου. Αθήνησι, 1868.

Oliv. Hist. Dam. — Oliveri Paderbornensis. Historia Damiatina // Die Schriften des Kölner Domscholasters, späteren Bischofs von Paderborn und Kardinalbischofs von S. Sabina Oliverus / hg. [H.] Hoogeweg. Tübingen, 1894. (Bibliothek des literarischen Vereins in Stuttgart. Bd. 202).

Orig. Langob. — Origo gentis Langobardorum / ed. G. Waitz // MGH SS Langob.

Origini — Le origini e lo sviluppo della cristianita slavo-bizantina / a cura di S. W. Swierkosz-Lenart. Roma, 1992. (Nuovi Studi Storici. [T.] 17).

Oros. Alfr. — The Old English Orosius / ed. J. Bately. Oxford, 1980.

Ortl. Zwif. — Die Zwiefalter Chroniken Ortliebs und Bertholds / neu hg., übers. und erl. von L. Wallach, E. König, K. O. Müller. Sigmaringen, 1978 (Schwäb. Chron., 2).

Ostrogorsky, 1930 — Ostrogorsky G. Die Chronologie des Theophanes im 7. und 8. Jahrhundert H Byzantinisch-Neugriechische Jahrbücher. Berlin. Bd. 7. 1930.

Ostrogorsky, 1963 — Ostrogorsky G. Geschichte des byzantinischen Staates. 3. Aufl. München, 1963. (BHB. T. XII, 1, 2).

Ostrogorsky, 1973 — Ostrogorsky G. Die byzantinische Staatenhierarchie // Ostrogorsky G. Zur byzantinischen Geschichte: Ausgewählte kleine Schriften. Darmstadt, 1973. (первая публикация — в 1936 г.).

Ostrogorsky, 1974 — Ostrogorsky G. Byzanz und die Kiewer Fürstin Olga // Ostrogorsky G. Byzanz und die Welt der Slawen: Beiträge zur Geschichte der byzantinisch-slawischen Beziehungen. Darmstadt, 1974. (немецкий вариант статьи: Острогорский, 1967).

Ostrogorsky—Stein, 1932 — Ostrogorsky G., Stein E. Die Krönungsordnungen des Zeremoniebuches // Byz. T. 7/1-2. 1932.

Osw. Wolkenst. — Die Lieder Oswalds von Wolkenstein / unter Mitw. von W. Weiss und N. Wolf hg. К. K. Klein. Tübingen, 1962. (ATB. №55).

Ott. Fris. chron. — Ottonis episcopi Frisingensis. Chronica sive Historia de duabus civitatibus / ed. A. Hofmeister. Hannover, 1912. (MGH SS rer. Germ. [T. 45]).

Ott. Fris. Gesta — Bischof Otto von Freising und Rahewin. Die Taten Friedrichs oder richtiger Cronica / hg. F.-J. Schmale. Darmstadt, 1965. (AQuDGM. Bd. 17).

ÖUrb — Österreichische Urbare.

OWSNK — Oldenburg—Wolin—Staraja Ladoga—Novgorod—Kiev: Handel und Handelsverbindungen im südlichen und östlichen Ostseeraum während des frühen Mittelalters. Mainz, 1988. (Bericht der Römisch-Germanischen Kommission. Bd. 69).

Oxe, 1942 — Oxe A. Kor und Kab: Antike Hohlmasse und Gewichte in neuer Beleuchtung H Bonner Jahrbücher. Bonn. Bd. 147. 1942.

Paprocki, 1941 — Paprocki B. Zrcadlo Čech a Moravy. Praha, 1941. (первое издание — в 1593 г.).

Papadopoulos-Kerameus, 1878 — Papadopoulos-Kerameus A. Περι των βυζαντινων σταθμων του μουσειου της Aθήνησιν Αρχαιολογικης ҅Εταιρείας // Aθήναιον. Τ. 7. 1878.

Papsturk. — Papsturkunden, 896—1046 / bearb. Η. Zimmermann. Bd. 1. 2. Aufl. Wien, 1988.

Pass. Adalb. — Passio s. Adalberti martiris // Voigt H. G. Brun von Querfurt als Missionar des römischen Ostens // SB der kgl. Böhmischen Gesellschaft der Wissenschaften, histor. Klasse. Prag. Jg. 1908/1909. №7.

Pass. Urb., 1-2 — Die Passauer Urbare. Bd. 1-2 / hg. A. Maidhof. Passau, 1933—1939. (Veröffentlichungen des Instituts für ostbairische Heimatforschung in Passau. №1, 7).

Paszkiewicz, 1954 — Paszkiewicz H. The Origin of Russia. London, 1954.

Paszkiewicz, 1996 — Paszkiewicz H. Początki Rusi / Z rękopisu przygot. K. Stopka. Krakow, 1996. (Polska Akademia Umiejętności; Rozpravy Wydzialu historyczno-filozoficznego. T. 81).

Paul, 1953 — Paul H. Mittelhochdeutsche Grammatik. 16. Aufl. Halle, 1953. (или любое более позднее издание).

Paul. Diac. — Pauli. Historia Langobardorum / ed. G. Waitz. Hannover, 1878. (MGH SS rer. Germ. [T. 48]).

Pauli, 1974 — Pauli L. Der Goldene Steig: Wirtschaftlich-archäologische Untersuchung im östlichen Mitteleuropa // FS für J. Werner zum 65. Geburtstag: Bd. 1. München, 1974.

Peheim. Cron. — Die peheimische Cronica dewcz / hg. J. Jireček // Fontes rerum Bohemicarum. T. 3. Pragae, 1878.

Pešina, 1677 — Pešina z Cechorodu. Mars Moravicus. T. 1. Pragae, 1677.

Pertz, 1841 — Pertz G. H. [Введение] // Wybert, 1841.

Pertz, 1868 — Pertz G. H. [Комментарии] // Am. Lubec.

Pet. Suchenw. — Peter Suchenwirt’s. Werke aus dem vierzehnten Jahrhundert: Ein Beitrag zur Zeit- und Sittengeschichte / hg. A. Primisser. Wien, 1927.

Petersohn, 1979 — Petersohn J. Der südliche Ostseeraum im kirchlich-politischen Kräftespiel des Reichs, Polens und Dänemarks vom 10. bis 13. Jahrhundert. Köln; Wien, 1979.

Petrov, 1992 — Petrov D. A. The possible date of the Compilation of the Semisobornaja rospis’ of Novgorod // RM. Τ. VII, 1. 1992.

Pfaff, 1977 — Pfaff V. Das kirchliche Eherecht am Ende des 12. Jahrhunderts // ZSRG, Kan. Bd. 63. 1977.

Pfeffer, 1953 — Pfeffer F. Die Linzer Fernstrassen // JbLinz. Jg. 1953. 1953.

Pfeffer, 1955 — Pfeffer F. Raffelstetten und Tabersheim: Zur Geschichte des Salzverkehrs im Raum von Linz // JbLinz. Jg. 1954. 1955.

Pfeffer, 1960 — Pfeffer F. Die Haselgrabenstrasse im Linzer Stadtgebiet // JbLinz. Jg. 1960. 1960.

PG — Patrologiae cursus completus / ed. J.-P. Migne. Series graeca. Paris.

Philoth. Klet. — Philothei Kletorologion // Oikonomides, 1972.

Phot. — Photii patriarchae Constantinopolitani. Epistulae et Amphilochia / rec. B. Laourdas, L. Westerinck. T. 1. Leipzig, 1983.

Pink, 1938 — Pink K. Römische und byzantinische Gewichte in österreichischen Sammlungen. Baden bei Wien, 1938. (Sonderschriften des Österreichischen Archäologischen Instituts in Wien. Bd. 12).

Pirenne, 1936 — Pirenne H. Mahomet et Charlemagne. Paris; Bruxelles, 1936.

PL — Patrologiae cursus completus / ed. J.-P. Migne. Series latina. Paris.

Plin. — C. Plini Secundi. Naturalis historiae libri XXXVII / ed. L. Ian, C. Mayhoff. T. 1-6. Leipzig, 1892—1909. (ВТ). (перепечатано: Stuttgart, 1967).

Podskalsky, 1982 — Podskalsky G. Christentum und theologische Literatur in der Kiever Rus’ (988—1237). München, 1982.

Podskalsky, 1990 — Podskalsky G. Der hl. Feodosij Pecerskij: historisch und literarisch betrachtet // Millennium.

Popelka, 1935 — Popelka F. Der Name «Judendorf» in den östlichen Alpenländern und seine landesgeschichtliche Bedeutung // Blätter für Heimatkunde. Graz. Jg. 13. 1935.

Poppe, 1958 — Poppe A. Grod Wolyń // Studia wczesniośredniowieczne. Warszawa; Wroclaw. T. 4. 1958.

Poppe, 1960 — Poppe А. [Рец.:] Ludat, 1956 // StŹr. T. 5. 1960.

Poppe, 1964 — Poppe A. Uwagi о najstarszych dziejach kościola na Rusi. Cz. 1 // PH. T. 55/3. 1964.

Poppe, 1970 — Poppe A. Zur Geschichte der Kirche und des Staates der Rus’ im 11. Jahrhundert: Titularmetropolen // Das heidnische und christliche Slaventum: Acta II Congressus intemationalis historiae Slavicae Salisburgo-Ratisbonensis anno 1967 celebrati. Bd. 1. Wiesbaden, 1970.

Poppe, 1976 — Poppe A. The Political Background to the Baptism of Rus’: Byzantine-Russian Relations between 986—89 // DOP. №30. 1976. (перепечатано: Poppe, 1982b, №II).

Poppe, 1977 — Poppe A. Świętopelk // SSS. T. 5. 1977.

Poppe, 1981a — Poppe A. The Building of the Church of St. Sophia in Kiev // Journal of Medieval History. Amsterdam. Vol. 7. 1981. (перепечатано: Poppe, 1982b, №IV).

Poppe, 1981b — Poppe A. La naissance du culte de Boris et Gleb // Cahiers de civilisation medievale, Xе—XIIе siecles. Poitiers. Anne XXIVе, 1981. №1. (перепечатано: Poppe, 1982b, №VI).

Poppe, 1982a — Poppe A. Die Metropoliten und Fürsten der Kiever Rus’ // Podskalsky, 1982.

Poppe, 1982b — Poppe A. The Rise of Christian Russia. London, 1982.

Poppe, 1987 — Poppe A. How the Conversion of Rus’ Was Understood in the Eleventh Century // HUS. Vol. 11/3-4. 1987.

Poppe, 1988a — Poppe A. Christianisierung und Kirchenorganisation der Ostslawen in der Zeit vom 10. bis zum 13. Jahrhundert // Österreichische Osthefte. Wien. Jg. 30. 1988.

Poppe, 1988b — Poppe A. Werdegang der Diözesanstruktur der Kiever Metropolitankirche in den ersten drei Jahrhunderten der Christianisierung der Ostslaven // Tausend Jahre.

Poppe, 1990 — Poppe A. Two Concepts of the Conversion of Rus’ in Kievan Writings // Millennium.

Poppe, 1992 — Poppe A. Once Again Concerning the Baptism of Olga, Archontissa of Rus’ // HOMO BYZANTINUS: Papers in Honor of Alexander Kazhdan. Washington, 1992. (DOP. №46).

Poppe, 1994 — Poppe A. Politik und Heiligenverehrung in der Kiever Rus’: Der apostelgleiche Herrscher und seine Märtyrersöhne // Politik und Heiligenverehrung im Hochmittelalter. Sigmaringen, 1994. (VuF. Bd. 42).

Poppe, 1995 — Poppe A. Der Kampf um die Kiever Thronfolge nach dem 15. Juli 1015 // FOG. Bd. 50. 1995. (Beiträge zur 7. Internationalen Konferenz zur Geschichte des Kiever und des Moskauer Reiches).

Poppe, 1997 — Poppe A. Polityka Ottonow wobec Rusi Kijowskiej: Proba rewizji // Katolicyzm w Rosji i Prawoslawie w Polscie (XI–XX w.) — Католицизм в России и Православие в Польше (XI–XX вв.). Б. м., 1997.

Poppe D.—Poppe А., 1976 — Poppe D., Poppe A. Dziewoslęby о porfirogenetkę Annę // Cultus et Cognitio: Studia z dziejow sredniowiecznej kultury. Warszawa, 1976.

Pošvař, 1962 — Pošvař J. Planto jako platidlo u slovanů // Slav. R. 31. 1962.

Potkański, 1965 — Potkański K. Krakow przed Piastami // Potkański K. Lechici, Polanie, Polska: Wybor piśm. Warszawa, 1965. (первая публикация — в 1898 г.).

Potocki, 1796 — Potocki J. Fragments historique et geographiques sur la Scythie, Sarmatie et les Slaves. Brunsvic, 1796.

PPP, 1-2 — Początki Państwa Polskiego: Księga tysiąclecia. T. 1-2. Poznań, 1962.

Praxl, 1959 — Praxl P. Das Alter des Goldenen Steigs // Altbairische Grenzmarken. Bd. 3. 1959.

Preidel, 1954 — Preidel H. Die Anfänge der slawischen Besiedlung Böhmens und Mährens. Bd. 1. Gräfelfing bei München, 1954.

Preisedanz, 1925 — Preisedanz K. Aus Bücherei und Schreibstube der Reichenau // Reichenau, 2.

Prinz, 1967 — Prinz F. Die innere Entwicklung: Staat, Gesellschaft, Kirche, Wirtschaft // HBG.

Pritsak, 1981 — Pritsak O. The Origin of Rus’. Vol. 1: Old Scandinavian Sources other than the Sagas. Cambridge (Mass.), 1981.

Pritsak, 1985 — Pritsak O. When and Where Was Ol’ga Baptised? // HUS. Vol. 9/1-2. 1985.

Pritsak, 1986 — Pritsak O. The Origin of the Name Rūs/Rūs’ // Passe turco-tatar, present sovietique: Etudes offertes a Alexandre Bennigsen. Louvain; Paris, 1986.

Prou, 1892 — Prou M. Les monnaies merovingiennes. Paris, 1892.

Prou, 1895 — Prou M. La livre dite de Charlemagne // Memoires de la Societe Nationale des Antiquaires de France. T. 6/4. 1895.

Psell., 1-2 — Michel Psellos. Chronographie ou histoire d’un siecle de Byzance (976— 1077) / Texte etabli et trad. par E. Renauld. T. 1-2. Paris, 1926—1928.

QuEBG — Quellen und Erörterungen zur bayerischen Geschichte. NF.

Querim. Egilm. — Querimonium Egilmari // Osnabrücker UB / hg. W. Philippi. Bd. 1. Osnabrück, 1892.

Rabinowitz, 1948 — Rabinowitz L. I. Jewish Merchants Adventures: A Study of the Radanites. London, 1948.

Rad. Glab. — Raoul Glaber. Les cinq livres de ses histoires (900—1044) / ed. M. Prou. Paris, 1886. (Collection de textes, 1).

Rad. Tancr. — Radulphus Cadomensis. Gesta Tancredi in expeditione Hierosolymitana // RHC, 3.

Rambaud, 1870 — Rambaud M. L’empire grec au dixieme siecle: Constantin Porphyrogenete. Paris, 1870.

Rappoport, 1920 — Rappoport В. Rugi // RE, 2. Reihe. Bd. 1. 1920.

Rassow, 1950 — Rassow P. Zum Kampf um das Eherecht im 12. Jahrhundert // MIÖG. Bd. 58. 1950.

RE — Paulys Real-Encyclopadie der klassischen Altertumswissenschaft / Neue Bearbeitung, begonnen von G. Wissowa. Stuttgart.

Reg. Arp. — Regesta regum stirpis Arpadianae critico-diplomatica. T. 1: Diplomata regum Hungariae ab anno ML usque ad annum MCCLXX complectens / Digessit E. Szentpetery. Budapest, 1923. (Arpad-hazi kiralyok okleveleinek kritikai jegyzeke. 1. Kötet: 1001—1270).

Reg. patr. Const. — Les regestes des actes du Patriarcat de Constantinople. Vol. 1: Les actes des patriarches. Fasc. 2-3: Les regestes de 715 a 1206 / par V. Grumel; 2е ed. par J. Darrouzes. Paris, 1989.

Reg. Steierm. — Regesten des Herzogtums Steiermark. Bd. 1: 1308—1319 / hg. A. Redik. Graz, 1976.

Reg. Tirol — Die Regesten der Grafen von Görz und Tirol, Pfalzgrafen von Kärnten. Bd. 1: 957—1271 / hg. H. Wiesflecker. Innsbruck, 1949.

Regensb. Kaiserchron. — Die Kaiserchronik eines Regensburger Geistlichen / hg. E. Schröder. Hannover, 1892. (MGH Dt. Chron., 1/1).

Regensb. UB, 1-2 — Regensburger Urkundenbuch. Bd. 1 / hg. J. Widemann. München, 1912; Bd. 2 / hg. F. Bastian, J. Widemann. München, 1956.

Regin. — Reginonis abbatis Prumiensis. Chronicon cum continuatione Treverensi / ed. F. Kurze. Hannover, 1890. (MGH SS rer. Germ. [T. 50]).

Regist. Greg. — Das Register Gregors VII / ed. E. Kaspar. Bd. 1. Berlin, 1920. (MGH. Epistolae selectae. T. 2/1).

Reichenau, 1-2 — Die Kultur der Abtei Reichenau. Halbbd. 1-2. München, 1925.

Reichenau, 1974 — Die Abtei Reichenau: Neue Beiträge zur Geschichte und Kultur des Inselklosters / hg. H. Maurer. Sigmaringen, 1974.

Reichert, 1-2 — Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. Teile 1-2. Wien, 1990. (Thesaurus palaeogermanicus. T. 1).

Reiske, 1830 — Reiske J. J. [Комментарии] // Constantini Porphyrogenneti imperatoris De cerimoniis aulae byzantinae libri duo / e rec. I. I. Reiskii. T. 2. Bonnae, 1830.

Reitinger, 1977 — Reitinger J. Die bairische Landnahme aus der Sicht der Archäologie // BOÖ.

RHC, 3-5 — Recueil des Historiens des Croisades: Historiens occidentaux. T. 3-5. Paris, 1866, 1879, 1895.

Rhode, 1955 — Rhode G. Die Ostgrenze Polens: Politische Entwicklung, kulturelle Bedeutung und geistige Auswirkung. Bd. 1: Im Mittelalter bis zum Jahre 1401. Köln; Graz, 1955.

Rhode, 1964 — Rhode G. Mainz und der europäische Osten // Miscellanea Moguntina. Wiesbaden, 1964. (Beitrage zur Geschichte der Universität Mainz. Bd. 6).

Riasanovski, 1964 — Riasanovski A. V. Runaway Slaves and «Swift Danes» in Eleventh-Century Kiev // Spec. Vol. 39/2. 1964.

Ric. Hung. M. — Ricardi. Relatio de facto Hungariae Magnae // Dörrie, 1956.

Ric. de S. Germ. — Ryccardi de Santo Germano notarii. Chronica / ed. C. A. Garufi. Bologna, 1936—1938. (Rerum Italicarum Scriptores. NS. T. 7/2).

RLGA — Reallexikon der Germanischen Altertumskunde / hg. J. Hoops. Stuttgart.

RLGA. 2. Aufl. — Reallexikon der germanischen Altertumskunde / Begr. von J. Hoops; 2. völlig neu bearb. Aufl. hg. H. Jahnkuhn u. a. Berlin; New York.

Rob. de Monte — Roberti de Monte [St. Michaelis]. Chronica / ed. L. C. Bethmann // MGH SS. T. 6. 1844.

Rochow, 1963 — Rochow I. Die Leipziger Handschrift des Zeremoniebuches // BS1. T. 24. 1963.

Rocz. dawny — Rocznik dawny // MPH NS, 5.

Rocz. krak. — Rocznik Kapituly krakowskiej // Ibid.

Rocz. krot. — Rocznik krotki // Ibid.

Rog. Houed. — Chronica magistri Rogeri de Houedone / ed. W. Stubbs. Vol. 2. London. 1869. (RS. №51).

Rohwer, 1937 — Rohwer B. Der friesische Handel im frühen Mittelalter. Leipzig, 1937.

Roll of the pipe, 1180—1181, 1181—1182 — The great roll of the pipe for the twenty-seventh year of the reign of king Henry the Second, A. D. 1180—1181, 1181— 1182 // The Publications of the Pipe Roll Society / ed. J. C. Round. London. Vol. 30-31. 1909—1910.

Rösch, 1982 — Rösch G. Venedig und das Reich: Handels- und verkehrspolitische Beziehungen in der deutschen Kaiserzeit. Tübingen, 1982.

Rosengart. — Die Gedichte vom Rosengarten zu Worms / hg. G. Holz. Halle/S., 1893.

Rouillard—Collomp, 1937 — Rouillard G., Collomp P. Actes de Lavra: edition diplomatique et critique. T. 1. Paris, 1937.

Rožniecki, 1901 — Rožniecki St. Perun und Thor: Ein Beitrag zur Quellenkritik der russischen Mythologie // ASIPh. Bd. 23. 1901.

RS — Rolls Series: Rerum Britannicarum medii aevi scriptores.

Rud. Ems — Rudolf von Ems. Der gute Gerhard / hg. J. A. Ascher. Halle/S., 1962.

Runciman, 1930 — Runciman St. A History of the First Bulgarian Empire. London, 1930.

Rundnagel, 1933 — Rundnagel E. Die Ehescheidung Friedrich Barbarossas // FS R. Holtzmann. Berlin, 1933. (Historische Studien E. Ebering. Bd. 238).

Ruprechtsberger, 1980 — Ruprechtsberger E. M. Beitrag zu den römischen Kastellen von Lentia: Die Terra Sigillata // Linzer archäologische Forschungen. Linz. Bd. 10. 1980.

Rüss, 1980 — Rüss H. Das Reich von Kiev // HGR.

Sachs. Weltchron. — Sächsische Weltchronik / hg. L. Weiland // MGH Dt. Chron., 2.

Salzb. UB — Salzburger Urkundenbuch / Gesamm. und bearb. von P. W. Hauthaler, F. Martin. Bd. 1. Salzburg, 1910.

Sandholm, 1965 — Sandholm A. Primsigningsriten under nordisk medeltid. Abo, 1965. (Acta Academiae Aboensis. Ser. A: Humaniora. Bd. 29/3).

Sauerland—Haseloff, 1901 — Sauerland Η. V., Haseloff A. Der Psalter Erzbischof Egberts von Trier: Codex Gertrudianus in Cividale. Trier, 1901.

Saxo Gramm. — Saxo Grammaticus. Gesta Danorum / ed. J. Olrik, H. Ræder. T. 1. Hauniae, 1931.

Schaeder, 1935 — Schaeder H. Geschichte und Legende im Werk der Slavenmissionare Konstantin und Method // HZ. Bd. 152. 1935.

Schatz, 1907 — Schatz J. Altbairische Grammatik. Göttingen, 1907.

Scheidweiler, 1952— Scheidweiler F. Studien zu Johannes Geometres // BZ. Bd. 45. 1952.

Schieffer, 1978 — Schieffer R. Ein Quellenfund zu Anno von Köln // DA. Jg. 34. 1978.

Schieffer, 1981 — Schieffer R. Die Entstehung des päpstlichen Investiturverbots für den deutschen König. Stuttgart, 1981.

Schiemann, 1886 — Schiemann C. Russland, Polen und Livland bis ins 17. Jahrhundert. Bd. 1. Berlin, 1886.

Schiemenz, 1976 — Schiemenz G. P. Herr, hilf Deinem Knecht // Römische Quartalschrift fur christliche Altertumskunde und Kirchengeschichte. Rom. Bd. 71. 1976.

Schiffmann, 1-2, Erg. bd. — Schiffmann K. Historisches Ortsnamenlexikon des Landes Oberösterreich. Bd. 1-2. München; Berlin, 1935; Erg. bd. Berlin, 1942.

Schiffmann, 1916 — Schiffmann K. Die Zollurkunde von Raffelstetten // MIÖG. Bd. 37. 1916.

Schiffmann, 1922 — Schiffmann K. Land ob der Enns. Berlin, 1922.

Schilbach, 1970a— Schilbach E. Byzantinische Metrologie. München, 1970. (BHB. T. XII, 4).

Schilbach, 1970b — Schilbach E. Byzantinische metrologische Quellen. Düsseldorf. 1970.

Schlesinger, 1968 — Schlesinger W. Kirchengeschichte Sachsens im Mittelalter. Bd. 1. Köln; Graz, 1968. (MDF. Bd. 27/1).

Schlumberger, 1890 — Schlumberger G. Un empereur byzantin au dixieme siecle: Nicephore Phocas. Paris, 1890.

Schlumberger, 1896 — Schlumberger G. L’epopee byzantine a la fin du dixieme siecle. T. 1: Jean Tzimisces; Les jeunes annees de Basil II, le Tueur des Boulgares (969— 989). Paris, 1896.

Schlüter, 1903 — Schlüter W. Die Ostsee und die Ostseeländer in der Hamburgischen Kirchengeschichte des Adam von Bremen // SB der Gelehrten Estnischen Gesellschaft. Dorpat. Jg. 1902. 1903.

Schlüter, 1910 — Schlüter W. Adams von Bremen geographische Vorstellungen vom Norden // HGB11. Bd. 16. 1910.

Schmale, 1963 — Schmale F.-J. [Введение и комментарии] // Brun. bell. Sax.

Schmeidler, 1917 — Schmeidler В. [Введение и комментарии] // Adam.

Schmeidler, 1918— Schmeidler В. Hamburg-Bremen und Nord-Ost-Europa vom 9. bis 11. Jahrhundert. Leipzig, 1918.

Schmid H. F., 1962 — Schmid H. F. Otto I. und der Osten // FS Otto I.

Schmid K., 1983 — Schmid K. Probleme um den Grafen Kuno von Öhningen: Ein Beitrag zur Entstehung der welfischen Hausüberlieferung und zu den Anfängen der staufischen Territorialpolitik im Bodenseegebiet // Schmid K. Gebetsgedenken und adliges Selbstbewusstsein im Mittelalter: Ausgewählte Aufsätze. Siemarineen, 1983.

Schmid K., 1985 — Schmid K. Zum Quellenwert der Verbrüderungsbücher von St. Gallen und Reichenau H DA. Jg. 41/2. 1985.

Schmid P., 1977 — Schmid P. Regensburg, Stadt der Könige und Herzöge im Mittelalter. Kallmünz OPf., 1977.

Schmidt B., 1923 — Schmidt B. Geschichte des Reussenlandes. Bd. 1. Jena, 1923.

Schmidt L., 1905 — Die Dresdener Handschrift der Chronik des Bischofs Thietmar von Merseburg / hg. L. Schmidt. Dresden, 1905.

Schmidt L., 1941 — Schmidt L. Geschichte der deutschen Stämme bis zum Ausgang der Völkerwanderung: Die Ostgermanen. 2. Aufl. München, 1941.

Schmidt W., 1969 — Geschichte der deutschen Sprache / Unter Leitung von W. Schmidt. S. 1., 1969.

Schminck, 1986 — Schminck A. Ehe, D, II: Byzantinisches Reich // LdMA. Bd. 3. 1986.

Schmitthenner, 1934 — Schmitthenner P. Das freie Söldnertum im abendländischen Imperium des Mittelalters. Berlin, 1934.

Schnackenburg, 1965 — Schnackenburg P. Totentaufe // LThK. Bd. 10. 1965.

Schnyder, 1-2 — Schnyder W. Handel und Verkehr über die Bündner Passe im Mittelalter zwischen Deutschland, der Schweiz und Oberitalien. Bd. 1-2. Zürich, 1973— 1975.

Schölkopf, 1957 — Schölkopf R. Die sachsischen Grafen, 919—1024. Göttingen, 1957. (Studien und Vorarbeiten zum Historischen Atlas von Niedersachsen. H. 22).

Scholz, 1992 — Scholz S. Transmigration und Translation: Studien zum Bistumswechsel der Bischöfe von der Spätantike bis zum hohen Mittelalter. Köln, 1992.

Schramm G., 1973 — Schramm G. Nordpontische Ströme: Namenphilologische Zugänge zur Frühzeit des europäischen Ostens. Göttingen, 1973.

Schramm G., 1980 — Schramm G. Die erste Generation der altrussischen Fürstendynastie: Philologische Argumente für die Historizität von Rjurik und seinen Brüdem // JbbGOE. Bd. 28. 1980.

Schramm G., 1981a — Schramm G. Gentem suam Rhos vocari dicebant: Hintergründe der ältesten Erwähnung von Russen (a. 839) // FS Rhode.

Schramm G., 1981b — Schramm G. Eroberer und Eingesessene: Geographische Lehnnamen als Zeugen der Geschichte Südosteuropas im ersten Jahrtausend n. Chr. Stuttgart, 1981.

Schramm G., 1982a — Schramm G. Die Herkunft des Namens Rus’: Kritik des Forschungsstandes // FOG. Bd. 30. 1982.

Schramm G., 1982b — Schramm G. Normannische Stützpunkte in Nordwestrussland: Etappen einer Reichsbildung im Spiegel von Namen // BNF. Bd. 17. 1982.

Schramm G., 1983a — Schramm G. Femhandel und frühe Reichsbildung am Ostrand Europas: Zur historischen Einordnung der Kiever Rus’ // Staat und Gesellschaft im Mittelalter und früher Neuzeit: Gedenkschrift für Joachim Leuschner. Göttingen. 1983.

Schramm G., 1983b — Schramm G. Neues Licht auf die Entstehung der Rus’? Eine Kritik an Forschungen von Omeljan Pritsak // JbbGOE. Bd. 31. 1983.

Schramm G., 1984a — Schramm G. Cěsarъ «Kaiser», *gudvabь «Seidenstoff» und andere Niederschlage einer Ersatzdehnung von «ǎ» im Gotischen // Welt der Slaven: Halbjahresschrift für Slavistik. Wien. Jg. 29/2 (NF 8/2), 1984.

Schramm G., 1984b — Schramm G. Die normannischen Namen für Kiev und Novgorod // RM. T. V, 1. 1984.

Schramm G., 1994 — Schramm G. Die Schöpfer neuer Alphabete für den Ostrand der Christenheit (im 5., 9. und 14. Jahrhundert) // Universalgeschichte und Nationalgeschichten / hg. G. Hubinger, J. Osterhammel, E. Pelzer. Freiburg i. Br., 1994.

Schramm Ρ. E., 1955 — Schramm Ρ. E. Die heilige Lanze: Relique und Herrschaftszeichen des Reiches und ihre Replik in Krakau // Schramm Ρ. E. Herrschaftszeichen und Staatssymbolik: Beiträge zu ihrer Geschichte vom dritten bis zum sechszehnten Jahrhundert. Bd. 2. Stuttgart, 1955. (Schr. MGH. Bd. 13/2).

Schramm Ρ. E., 1962 — Schramm Ρ. E. Die Kaiser aus dem Sächsischen Hause im Lichte der Staatssymbolik // FS Otto I.

Schramm Ρ. E., 1969 — Schramm Ρ. E. Kaiser, Basileus und Papst in der Zeit der Ottonen // Schramm Ρ. E. Kaiser, Könige und Päpste: Gesammelte Aufsätze zur Geschichte des Mittelalters. Bd. 3. Stuttgart, 1969. (исправленный и дополненный вариант работы, вышедшей в 1924 г.).

Schramm Ρ. Е., 1983 — Schramm Ρ. Е. Die deutschen Könige und Kaiser in Bildem ihrer Zeit, 751—1190 / neuaufl. unter Mitarb. von P. Berghaus, N. Gussone, F. Mütherich hg. von F. Mütherich. München, 1983.

Schröder, 1904 — Schröder E. Saiga // Zeitschrift für Numismatik. Berlin. Bd. 24. 1904.

Schröder, 1918 — Schröder E. Zur Heimat des Adam von Bremen // HGB11. Bd. 23. 1918.

Schulte, 1934 — Schulte A. Deutsche Könige, Kaiser, Päpste als Kanoniker an deutschen und römischen Kirchen // HJb. Bd. 54. 1934.

Schütz, 1974 — Schütz J. Die Reichssynode zu Regensburg (870) und Methods Verbannung nach Schwaben // Südost-Forschungen. Internationale Zeitschrift für Geschichte, Kultur und Landeskunde Südosteuropas. München. Bd. 33. 1974.

Schwäb. Chron., 1-2 — Schwäbische Chroniken der Stauferzeit. Bd. 1 (см.: Hist. Welf., 1938); Bd. 2 (см.: Ortl. Zwif.).

Schwarz, 1923 — Schwarz E. Zur Namenforschung und Siedlungsgeschichte in den Sudetenländem // Prager Deutsche Studien. Reichenberg i. В. H. 30. 1923.

Schwarz, 1926 — Schwarz E. Die althochdeutsche Lautverschiebung im Altbairischen (mit besonderer Berücksichtigung der Salzburger Güterverzeichnisse) // PBB. Bd. 50/2. 1926.

Schwarz, 1949 — Schwarz E. Deutsche Namenforschung, I: Ruf- und Familiennamen. Göttingen, 1949.

Schwarz, 1954 — Schwarz E. Das germanische Kontinuitätsproblem in Niederösterreich // Aus Verfassungs- und Landesgeschichte: FS zum 70. Geburtstag von Theodor Mayer. Bd. 1. Sigmaringen, 1954.

Schwarzmaier, 1972 — Schwarzmaier H. Ein Brief des Markgrafen Aribo an König Arnulf uber die Verhältnisse in Mähren // FMASt. Bd. 6. 1972.

Script. orig. Const., 1907 — Scriptores originum Constantinopolitanarum / ed. Th. Preger. T. 2. Leipzig, 1907.

Scyl. — Ioannis Scylitzae. Synopsis historiarum / ed. princeps, rec. I. Thum. Berlin; New York, 1973. (CFHB. Vol. 5).

Scyl., 1839 — Georgius Cedrenus. Ioannis Scylitzae Compendium historiarum / ope ab I. Bekkero. T. 2. Bonnae, 1839.

Seebohm, 1903 — Seebohm F. On the Currencies of the German Tribes // VSWG. Bd. 1, 1903.

Seegrün, 1967 — Seegrün W. Das Papsttum und Skandinavien bis zur Vollendung der nordischen Kirchenorganisation (1164). Neumunster, 1967. (Quellen und Forschungen zur Geschichte Schleswig-Holsteins. Bd. 51).

Seegrün, 1976 — Seegrün W. Das Erzbistum Hamburg in seinen älteren Papsturkunden. Köln; Wien, 1976. (SVGP. Bd. 5).

Seegrün—Schieffer, 1981 — Germania Pontificia. T. 6: Provincia Hammaburgo-Bremensis / hg. W. Seegrün, Th. Schieffer. Göttingen, 1981.

Seemann, 1970 — Игумен Даниил. Хожение / Abt Daniel. Wallfahrtsbericht / nachdr. der Ausg. von Venevitinov 1883/85 mit einer Einleit. und bibliograph. Hinweisen von K. D. Seemann. München, 1970. (Slavische Propyläen. Bd. 36).

Seibt, 1992 — Seibt W. Der historische Hintergrund und die Chronologie der Taufe der Rus’ (989) // Legacy.

Semkowicz, 1887 — Semkowicz A. Rozbior krytyczne «Dziejow Polski» Jana Dlugosza. Krakow, 1887.

Semmler, 1983 — Semmler J. Bonifatius // LdMA. Bd. 2. 1983.

Seppelt, 1-2 — Seppelt F. X. Geschichte der Päpste. Bd. 1-2. 2. Aufl. München, 1955.

Shepard, 1992 — Shepard J. Some Remarks on the Sources for the Conversion of Rus’ // Origini.

Shepard, 1995 — Shepard J. A marriage too far? Maria Lakapena and Peter of Bulgaria // The Empress Theophano: Byzantium and the West at the Turn of the First Millennium / ed. A. T. Davids. Cambridge, 1995.

Sickel Th., 1885 — Sickel Th. Excurse zu Ottonischen Diplomen // MIÖG. Erg. bd. 1, 1885.

Sickel W., 1903 — Sickel W. Das Thronfolgerecht der unehelichen Karolinger // ZSRG, Germ. Bd. 24. 1903.

Sigeb. Gembl. — Sigeberti Gemblacensis. Chronicon / ed. L. C. Bethmann // MGH SS. T. 6. 1844.

Sigeh. — Sigehardi Miracula s. Maximini // MGH SS. T. 4. 1841.

Skalsky, 1953 — Skalsky G. Česky obchod 10. a 11. stoleti ve světle nalezů minci // NSb. T. 1. 1953.

Skok, 1928/1929 — Skok P. Dunaj et Dunav // Slav. R. 7. 1928/1929.

Slama, 1993 — Slama J. Nove nalezy minci v česke archeologicke literatuře // Numismaticky listy. R. 48. 1993.

SMHD — Scriptores minores historiae Danicae medii aevi. T. 1. København, 1917.

SNÖ — Die Slawen in Niederösterreich: Beiträge zur Frühmittelalterarchäologie. St. Pölten, 1976. (Wissenschaftliche Schriftenreihe Niederösterreichs. Bd. 15).

Soetbeer, 1861, 1862, 1864, 1866 — Soetbeer A. Beiträge zur Geschichte des Geld- und Münzwesens in Deutschland // FDG. Bd. 1, 1861; Bd. 2, 1862; Bd. 4, 1864; Bd. 6, 1866.

Soetbeer, 1879—1880 — Soeiheer A. Über das Wertverhältnis zwischen Gold und Silber im Altertum und im Mittelalter // A. Petermanns Mitteilungen. Erg. bd. 13. 1879— 1880.

Soloviev, 1957 — Soloviev A. V. Le nom byzantin de la Russie. Hague, 1957. (Musagetes. T. 3).

Soloviev, 1966 — Soloviev A. V. «Reges» et «regnum Russiae» au Moyen Age // Byz. T. 36. 1966. (перепечатано: Soloviev A. Byzance et la formation de 1’Etat russe: Recueil d’etudes. London, 1979. №VIII).

Spangenberg, 1899 — Spangenberg H. Die Königskrönung Wratislaws von Böhmen und die angebliche Mainzer Synode des Jahres 1086 // MIÖG. Bd. 20. 1899.

Spatharakis, 1976 — Spatharakis I. The Portrait in Byzantine Illuminated Manuscripts. Leiden, 1976.

Sperl, 1928 — Sperl K. Die Münzgeschichte Regensburgs von Karl dem Grossen bis zum Erlöschen des herzöglich-bischöflichen Gemeinschaftsmünze. Kallmünz OPf., 1928.

Spicker-Wendt, 1980 — Spicker-Wendt A. Die Querimonia Egilmari und die Responsio Stephani papae: Studien zu den Osnabrücker Quellen der Karolingerzeit. Köln; Wien, 1980. (SVGP. Bd. 8).

Spufford, 1988 — Spufford P. Money and Its Use in Medieval Europe. Cambridge, 1988.

SRA, 1-2 — Scriptores rerum Hungaricarum tempore ducum regumque stirpis Arpadianae gestarum / edendo operi praefuit E. Szentpetery. Vol. 1-2. Budapest, 1937—1938.

SRD, 2, 6 — Scriptores rerum Danicarum medii aevi, partim hactenus inediti, partim emendatius editi, quos collegit, adornavit et publici iuris fecit Jacobus Langebek. T. 2, 6. Hafniae, 1773, 1787.

Srkulj, 1907 — Srkulj St. Drei Fragen aus der Taufe des hl. Vladimir // ASlPh. Bd. 29. 1907.

SSS — Slownik Starozytnosci Slowiańskich. Wroclaw; Warszawa; Krakow.

Steenstrup, 1882 — Steenstrup J. Normannerne, Danske og Norske riger paa de Brittiske øer i Danevældens tidsalder. Bd. 3. København, 1882.

Steenstrup, 1925 — Steenstrup J. Normandiets historie under de syv første hertuger, 911—1066. København, 1925. (Det Kgl. Danske Videnskabernes Selskabs skrifter. 7. Række. Historisk og filosofisk afdeling, 1).

Steinhauser, 1939 — Steinhauser W. Flussnamen und Volkstum in der deutschen Ostmark // I-er Congres International de Toponymie et d’Anthroponymie: Actes et Memoires. Paris, 1939.

Steinmayer—Sievers, 1879 — Steinmeyer E., Sievers E. Die althochdeutschen Glossen. Bd. 1. Berlin, 1879.

Stenton F. M., 1947 — Stenton F. M. Anglo-Saxon England. 2nd ed. Oxford, 1948.

Stenton Ph. H., 1968 — Anglo-Saxon Charters: An Annotated List and Bibliography / by Ph. H. Stenton. London, 1968.

Steph. Taron. — Des Stephanos von Taron. Armenische Geschichte / aus dem Altarmenischen übers. von H. Gelzer und A. Burckhardt. Leipzig, 1907. (Scriptores Sacri et Profani. T. 4).

Štěpkova, 1957 — Stěpkova I. Islamske střibro z nalezu v Kelči na Morave // NSb. T. 4. 1957.

Stern, 1950 — Stern S. M. An Ambassy of the Byzantine Emperor to the Fatimid Caliph al-Mu’izz // Byz. T. 20. 1950.

Steuer, 1973 — Steuer H. Gewichte aus Haithabu // Berichte über die Ausgrabungen in Haithabu. Lief. 6: Das archäologische Fundmaterial, II. Neumünster, 1973.

Steuer, 1978 — Steuer H. Geldgeschäfte und Hoheitsrechte im Vergleich zwischen Ostseeländem und islamischer Welt // Zeitschrift für Archäologie. Berlin. Bd. 12. 1978.

Steuer, 1987 — Steuer H. Gewichtsgeldwirtschaften im frühgeschichtlichen Europa: Feinwaagen und Gewichte als Quellen zur Währungsgeschichte // UHV, 4.

Stieber, 1967 — Stieber Z. Die slawischen Namen in der Chronik Thietmars von Merseburg // Onomastica Slavogermanica. Leipzig. Bd. 3. 1967.

Stökl, 1981 — Stökl G. Das Fürstentum Galizien-Wolhynien // HGR.

Stolz, 1954 — Stolz O. Zur Entwicklungsgeschichte des Zollwesens innerhalb des alten Deutschen Reiches // VSWG. Bd. 41. 1954.

Störmer, 1966 — Störmer W. Fernstrasse und Kloster: Zur Verkehrsstruktur des westlichen Altbayems im frühen Mittelalter // ZBLG. Bd. 29. 1966.

Struve, 1978 — Struve T. Reginhard von Siegburg und Lampert von Hersfeld: Hersfelder und Siegburger Überlieferung um Erzbischof Anno im Lichte der Soester Fragmente // RhVBll. Bd. 42. 1978.

Suchodolski, 1981 — Suchodolski S. Vom Gold zum Silber // Lagom: FS für Peter Berghaus. Münster, 1981.

Suchodolski, 1982 — Suchodolski S. Moneta i obrot pienięzny w Europie Zachodniej. Wroclaw, 1982. (Kultura Europy wczesnośredniowiecznej. Zesz. 13).

Summ. Heinr.-l, 2 — Summarium Heinrici / hg. R. Hildebrandt. Bd. 1: Textkritische Ausgabe der ersten Fassung, Buch I-X; Bd. 2: Textkritische Ausgabe der zweiten Fassung, Buch I-IV, sowie des Buches XI in Kurz- und Langfassung. Berlin; New York, 1974—1982. (Quellen und Forschungen zur Sprach- und Kulturgeschichte der Germanischen Völker. NF. Bd. 61 [185], 78 [202]).

Svennung, 1953 — Svennung J. Belt und Baltisch: Ostseeische Namenstudien mit besonderer Rücksicht auf Adam von Bremen. Uppsala; Wiesbaden, 1953. (Uppsala universitets årsskrift, 1953. №4).

Svoboda, 1964 — Svoboda J. Staročeska osobni jmena a naše přijmeni. Praha, 1964.

Sydow, 1961 — Sydow J. Der Regensburger Markt im Früh- und Hochmittelalter // HJb. Bd. 80. 1961.

Sym. Mag. — Theophanes Continuatus, Ioannes Cameniata, Symeon Magister, Georgius Monachus / rec. I. Becker. Bonnae, 1838. (CSHB).

Szabo, 1984 — Szabo Th. Antikes Erbe und karolingisch-ottonische Verkehrspolitik // FS Fleckenstein.

Szameit, 1995 — Szameit E. Gars-Thunau — frühmittelalterliche fürstliche Residenz und vorstädtisches Handelszentrum // BBS.

Szekely, 1988 — Szekely Gy. Węgierskie symbole państwowe w dobie średniowiecza, ich związki z Bizancjum oraz wartości ideowe // KH. R. 95. 1988.

Tabacco, 1957 — Tabacco G. [Введение] // Vita Romual.

Tabacco, 1995 — Tabacco G. Romuald von Camaldoli // LdMA. Bd. 7. 1995.

Taszycki, 1-7 — Slownik staropolskich nazw osobowych / pod red. W. Taszyckiego. T. 1-7. Wroclaw; Warszawa; Krakow, 1965—1987.

Tatzreiter, 1991 — Tatzreiter H. Das Namengut der Raffelstettener Zollurkunde // BUS.

Tausend Jahre — Tausend Jahre Christentum in Russland: Zum Millennium der Taufe der Kiever Rus’ / hg. von K. Ch. Felmy, G. Kretschmar, F. von Lilienfeld, C.-J. Roepke. Göttingen, 1988.

Tellenbach, 1984 — Tellenbach G. Zur Geschichte der Päpste im 10. und früheren 11. Jahrhundert // FS Fleckenstein.

Telon. Confl. — [Подтверждение императором Генрихом IV таможенных тарифов в городе Кобленце, представленных трирским архиепископом Бруно] // Hans. UB, 1, №5.

Telon. Raffel. — Inquisitio de teloneis Raffelstettensis // MGH LL Capp., 2, №253.

Theb. — Le roman de Thebes / ed. L. Constans. T. 1-2. Paris, 1900.

Theod. Hist. — Theodorici monachi. Historia de antiquitate regum Norvagensium // MHN.

Theoph. — Theophanis. Chronographia / rec. C. de Boor. T. 1. Lipsiae, 1883.

Theoph. Cont. — Theophanes Continuatus. Ioannes Cameniata, Symeon Magister, Georgius Monachus / rec. I. Becker. Bonnae, 1838. (CSHB).

Theophanu, 1-2 — Kaiserin Theophanu: Begegnung des Ostens und Westens um die Wende des ersten Jahrtausends: Gedenkschrift des Kölner Schütgen-Museums zum 1000. Todesjahr der Kaiserin / hg. A. von Euw, P. Schreiner. Bd. 1-2. Köln, 1991.

Theophanu, 1991 — Kaiserin Theophanu: Prinzessin aus der Fremde — des Westreichs grosse Kaiserin / hg. G. Wolf. Koln; Weimar; Wien, 1991.

Thietm. — Die Chronik des Bischofs Thietmar von Merseburg und ihre Korveier Über arbeitung / hg. R. Holtzmann. Berlin, 1935. (MGH SS rer. Germ. NS, 9).

Thietm., 1953 — Kronika Thietmara / przetl., wstępem poprz. i koment. opatrz. Μ. Z. Jedlicki. Poznań, 1953.

Thietm., 1957 — Thietmar von Merseburg. Chronik / neu übertr. und erläut. von W. Trillmich. Berlin, [1957]. (AQuDGM. Bd. 9).

Thom. Spalat. — Thomas archidiaconus Spalatensis. Historia Salonitanorum pontificum ac Spalatensium / ed. F. Rački. Zagreb, 1894. (Monumenta spectantia historiam Slavorum meridionalium. Vol. 26).

Thoma, 1985 — Thoma G. Namensänderungen in Herrscherfamilien des mittelalterlichen Europa. Kallmünz OPf., 1985. (Münchener Historische Studien. Abteilung Mittelalterliche Geschichte. Bd. 3).

Thomas, 1978 — Thomas H. Ein Quellenfund zum Annolied: Die Fragmente von Reginhards Vita Annonis // Zeitschrift für deutsche Philologie. Berlin. Bd. 97. 1978.

Thomsen, 1879 — Thomsen V. Der Ursprung des russischen Reiches / aus dem Engl. übers. von L. Bomemann. Gotha, 1879.

Thunmann, 1774 — Thunmann J. Untersuchungen über die Geschichte der östlichen europäischen Völker. Leipzig, 1774.

Thurg. UB — Thurgauisches Urkundenbuch. Bd. 2. Frauenfeld, 1917.

Thurn, 1973 — Thurn I. Einleitung: Ioannes Scylitzes, Autor und Werk // Scyl.

Tinnefeld, 1987 — Tinnefeld F. Die russische Fürstin Olga bei Konstantin VII. und das Problem der «purpurgeborenen Kiner» // RM. T. VI, 1. 1987.

Tinnefeld, 1991 — Tinnefeld F. Die Braut aus Byzanz — Fragen zu Theophanus Umfeld und gesellschaftlicher Stellung vor ihrer abendländischen Heirat // Theophanu, 1991.

Tinnefeld, 1993 — Tinnefeld F. Ceremonies for Foreign Ambassadors at the Court of Byzantium and Their Political Background // Byzantinische Forschungen. Bd. 19. 1993.

Tirol. UB, 1-3 — Tiroler Urkundenbuch, Abt. 1: Die Urkunden zur Geschichte des deutschen Etschlandes und des Vintschgaus. Bd. 1-3 / hg. F. Huter. Innsbruck, 1937—1957.

Toločko, 1990 — Toločko Ρ. P. Volodimer Svjatoslavič’s Choice of Religion: Fact or Fiction? // Millennium.

Toynbee — Toynbee A. Constantine Porphyrogenitus and His World. London, 1973.

Trad. Freis., 1-2 — Die Traditionen des Hochstifts Freising / hg. Th. Bitterauf. Bd. 1-2. München, 1905—1909. (QuEBG. Bd. 4-5).

Trad. Regensb. — Die Traditionen des Hochstifts Regensburg und des Klosters St. Emmeram / hg. J. Widemann. München, 1943. (QuEBG. Bd. 8).

Trad. Schäftl. — Die Traditionen des Klosters Schäftlam, 760—1305 / hg. A. Weissthanner. München, 1953. (QuEBG. Bd. 10/1).

Trad. Tegem. — Die Traditionen des Klosters Tegernsee, 1002—1242 / hg. P. Acht. Munchen, 1952. (QuEBG. Bd. 9/1).

Trad. Weltenb. — Traditionen, Urkunden und Urbare des Klosters Weltenburg / hg. M. Thiel. München, 1958. (QuEBG. Bd. 14).

Tradelius, 1936 — Tradelius L. Die grösseren Hildesheimer Annalen und ihre Ableitungen. Berlin, 1936.

Transl. Godeh. — Godehardi episcopi Hildesheimensis translatio / ed. G. H. Pertz // MGH SS. T. 12. 1856.

Trautmann, 1925 — Trautmann R. Die altpreussischen Personennamen. Göttingen, 1925.

Trawkowski, 1983a — Trawkowski S. Boleslaw II Śmialy // LdMA. Bd. 2. 1983.

Trawkowski, 1983b — Trawkowski S. Boleslaw III Krzywousty // Ibid.

Třeštik, 1973 — Třeštik D. «Trh Moravanů» — ustředni trh Stare Moravy // Československy Časopis Historicky. Praha. T. 21. 1973.

Třeštik, 1983 — Třeštik D. Počatky Prahy a Českeho statu // Folia Historica Bohemica. Praha. T. 5. 1983.

Třeštik, 1995 — Třeštik D. Die Gründung Prags // BBS.

Treuer, 1733a — Treuer G. S. De perpetua amicitia Germanicum inter et Russicum imperium. Helmstadii, 1733.

Treuer, 1733b — Treuer G. S. Die Abstammung des Russischen und Braunschweig-Lüneburgischen Hauses von einer deutschen Stammutter. Wolfenbüttel, 1733.

Trillmich, 1957 — Trillmich W. [Введение и комментарии] // Thietm., 1957.

Trillmich, 1961 — Trillmich W. [Введение и комментарии] // Adam, 1961.

Trummer, 1951 — Trummer J. Mystisches im alten Kirchenrecht: Die geistige Ehe zwischen dem Bischof und Diözese // Österreichisches Archiv für Kirchenrecht. Wien. Bd. 2. 1951.

Tůma, 1985 — Tůma O. Great Moravia’s Trade Contacts with the Eastern Mediterranean and the Mediating Role of Venice // BS1. T. 46. 1985.

Turek, 1983 — Turek R. Břetislav I. // LdMA. Bd. 2. 1983.

UB Babenb., 1-4 — Urkundenbuch zur Geschichte der Babenberger in Österreich / hg. H. Fichtenau, E. Zöllner. Bd. 1-4. Wien, 1950—1968.

UB Halberst., 1883 — Urkundenbuch des Hochstifts Halberstadt / hg. G. Schmidt. T. 1: 780—1235. Leipzig, 1883.

UB Magdeb. — Urkundenbuch des Erzbistums Magdeburg / bearb. F. Israel, W. Möllenberg. Bd. 1. Magdeburg, 1937.

UBoE, 1-3 — Urkundenbuch des Landes ob der Enns / hg. K. Schiffmann. Bd. 1. Wien, 1852; Bd. 2. Kremsmünster, 1856; Bd. 3. Kremsmünster, 1862.

UB Plauen — Urkundenbuch der Vögte von Weida, Gera und Plauen, sowie ihrer Hausklöster Mildenfurth, Cronschwitz, Weida und z. h. Kreuz bei Saalburg. Bd. 1: 1122—1356 / hg. B. Schmidt. Jena, 1885. (Thüringische Urkundenbücher. NF. Bd. 2).

UB Steierm. — Urkundenbuch des Herzogtums Steiermark / hg. J. von Zahn. Bd. 1. Graz, 1875.

UB Westfal. — Urkundenbuch zur Landes- und Rechtsgeschichte des Herzogtums Westfalen. Bd. 1 / hg. J. S. Seibertz. Arnsberg, 1839.

Udolph, 1987 — Udolph J. «Handel» und «Verkehr» in slavischen Ortsnamen // UHV, 4.

Uhlirz K., 1902 — Uhlirz K. Jahrbücher des Deutschen Reiches unter Otto II. und Otto III. Bd, 1: Otto II., 973—983. Leipzig, 1902. (JbbDR [Bd. 10/1]).

Uhlirz M., 1954 — Uhlirz M. Jahrbücher des Deutschen Reiches unter Otto II. und Otto III. Bd. 2: Otto III., 983—1002. Berlin, 1954. (JbbDR. [Bd. 10/2]).

UHV, 3-6 — Untersuchungen zu Handel und Verkehr der vor- und frühgeschichtlichen Zeit in Mittel- und Nordeuropa: Bericht über die Kolloquien der Kommission für die Altertumskunde Mittel- und Nordeuropas in den Jahren 1980 bis 1983. T. 3: Der Handel des frühen Mittelalters. Göttingen, 1985. (AAG. №150); T. 4: Der Handel der Karolinger- und Wikingerzeit. Göttingen, 1987. (AAG. №156); T. 5: Der Verkehr: Verkehrswege, Verkehrsmittel, Organisation. Göttingen, 1989. (AAG. №180); T. 6: Organisationsformen der Kaufmannsvereinigungen in der Spätantike und im frühen Mittelalter. Göttingen, 1989. (AAG. №183).

Unbegaun, 1969 — Unbegaun В. О. L’origine du nom des Ruthenes // Unbegaun В. O. Selected Papers on Russian and Slavonic Philology. Oxford, 1969. (более ранний вариант этой работы: Le nom des Ruthenes slaves // Annuaire de 1’Institut de philologie et d’histoire orientales et slaves. Bruxelles. T. 10. 1950).

Urb. Brix., 1-3 — Die mittelalterlichen Stiftsurbare des Bistums Brixen. Teil 1-3 / hg. K. Wolfsgruber. Wien, 1968—1978. (ÖUrb. Abt. 3. Bd. 5/1-3).

Urb. Kärnt., 1-2 — Die mittelalterlichen Stiftsurbare Kärntens. Teil 1-2 / hg. W. Fresacher. Wien, 1951—1968. (ÖUrb. 3. Abt. Bd. 3/1-2).

Urk. Lilienf.— Die Urkunden des Zisterzienserstiftes Lilienfeld, 1111—1892 / hg. G. Winter. Wien, 1974. (FRA. 2. Abt. Bd. 81).

Urk. Neust. Br. — Die Urkunden des Augustiner-Chorherrenstiftes Neustift bei Brixen von 1143 bis 1299 / hg. G. J. Kugler. Wien, 1965. (FRA. 2. Abt. Bd. 77).

Urk. Neust. Fr. — Die Traditionen, Urkunden und Urbare des Klosters Neustift bei Freising / hg. H.-J. Busley. München, 1961. (QuEBG. Bd. 19).

Urk. Raitenh. — Die Urkunden des Klosters Raitenhaslach. Bd. 1 / hg. E. Krausen. Wien, 1959. (QuEBG. Bd. 17/1).

Urk. Schaftl. — Die Urkunden und Urbare des Klosters Schäftlam / hg. A. Weissthanner. München, 1957. (QuEBG. Bd. 10/2).

Urk. Venedig — Urkunden zur ältesten Handels- und Staatsgeschichte der Republik Venedig mit besonderer Beziehung auf Byzanz und die Levante / hg. G. L. Tafel, G. M. Thomas. T. 1. Wien, 1856. (FRA. Diplomataria et acta. [T.] 12).

Urk. Weltenb. — Traditionen, Urkunden und Urbare des Klosters Weltenburg / hg. M. Thiel. München, 1958. (QuEBG. Bd. 14).

UTB — Urban-Taschenbücher.

Vaillant, 1935 — Vaillant A. Les «lettres russes» de la vie de Constantin // RES1. T. 15. 1935.

Vancsa, 1905 — Vancsa M. Geschichte Nieder- und Oberösterreichs. Bd. 1. Gotha, 1905.

Vasiliev, 1932 — Vasiliev A. A. Was Old Russia an Vassal State of Byzantium? // Spec. Vol. 7. 1932.

Vasiliev, 1946 — Vasiliev A. A. The Russian Attack on Constantinople in 860. Cambridge (Mass.), 1946. (The Medieval Academy of America. Vol. 46).

Vasmer, 1941 — Vasmer M. Die Slawen in Griechenland. Berlin, 1941.

Verbrüd. Reich. — Das Verbrüderungsbuch der Abtei Reichenau / hg. J. Autenrieth, D. Geuenich, K. Schmid. Hannover, 1979. (MGH Necr. NS, 1).

Verg. Aen. — P. Vergilii Maronis. Aeneis / ed. W. Ianell. 2 ed. Leipzig, 1937. (ВТ). (или любое другое издание).

Verlinden, 1-2 — Verlinden С. L’esclavage dans 1’Europe medievale. T. 1: Peninsule Iberique, France. Brugge, 1955; T. 2: Italie, colonies italiennes du Levant, Levant latin, Empire byzantin. Gent, 1977.

Verlinden, 1943 — Verlinden C. L’origine de sclavus = esclave // Archivum Latinitatis Medii Aevi — Bulletin Du Cange. Bruxelles. T. 17. 1943.

Verlinden, 1970 — Verlinden C. Wo, wann und warum gab es einen Grosshandel mit Sklaven während des Mittelalters? Köln, 1970. (Kölner Vorträge zur Sozial- und Wirtschaftsgeschichte. H. 11).

Verlinden, 1974a — Verlinden C. A propos de la place des Juifs dans l’economie de 1’Europe occidentale aux IXе et Xе siecles: Agobard de Lyon et l’historiographie arabe // Storiografia e storia: Studi in onore di E. Dupre-Theseider. Roma, 1974.

Verlinden, 1974b — Verlinden C. Le traite des eslaves: Un grand commerce international au Xе siecle // Melanges E. R. Labande. Poitiers, 1974.

Verlinden, 1979a — Verlinden C. 1st mittelalterliche Sklaverei ein bedeutsames demographisches Faktor gewesen? // VSWG. Bd. 66. 1979.

Verlinden, 1979b — Verlinden C. Slavenhandel en economische ontwikkeling in midden-, oost- en noord-Europa gedurende de hoge middeleeuven. Brüssel, 1979. (Mededelingen van de Koninklijke Academie voor weteschappen, letteren en schone kunsten van Belgie: Klasse der letteren. Jg. 41. №2).

Vemadskij, 1929 — Vernadskij G. Les relations byzantino-russes aux XIIе siecle // Byz. T. 4 (1927/28). 1929.

Vernadsky, 1949 — Vernadsky G. Kievan Russia. New Haven, 1949.

Vidier, 1965 — Vidier A. L’historiographie a Saint-Benoit-sur-Loire et les Miracles de saint Benoit. Paris, 1965.

Vinc. Prag. — Vincentii Pragensis. Annales / ed. W. Wattenbach // MGH SS. T. 17. 1861.

Vita Adalb. I — Św. Wojciecha biskupa i męczennika zywot pierwszy / wyd. J. Karwasinska. Warszawa, 1962. (MPH NS, 4/1).

Vita Adalb. II — Św. Wojciecha biskupa i męczennika zywot drugi napisany przez Brunona z Kwerfurtu / wyd. J. Karwasińska. Warszawa, 1965. (MPH NS, 4/2).

Vita Ann. — Vita Annonis archiepiscopi Coloniensis / ed. R. Koepke // MGH SS. T. 11. 1854.

Vita Ansk. — Vita Anskarii auctore Rimberto / ed. G. Waitz. Hannover, 1884. (MGH SS rer. Germ. [T. 55]).

Vita Brun. — Vita et passio sancti Brunonis episcopi et martyris Querfordensis / ed. H. Kauffmann // MGH SS. T. 30/2. 1934.

Vita Chonr. Salisb. — Vita Chonradi archiepiscopi Salisburgensis / ed. G. H. Pertz // MGH SS. T. 11. 1854.

Vita Edw. — The Life of King Edward who Rests at Westminster Attributed to a Monk of St. Bertin / ed. and transl. by F. Barlow. 2d ed. Oxford, 1992.

Vita Ioh. Gorz. — Vita Iohannis abbatis Gorziensis auctore Iohanne abbate s. Arnulfi / ed. G. H. Pertz // MGH SS. T. 4. 1841.

Vita Mariani — Vita s. Mariani Scoti / ed. J. Gamansius // AS. Februarii t. 2. Parisiis, 1864.

Vita Meinw. — Das Leben des Bischofs Meinwerk von Paderborn / hg. F. Tenckhoff. Hannover; Leipzig, 1921. (MGH SS rer. Germ. [T. 59]).

Vita Nic. — Vita Nicolai I // Le Liber pontificalis / ed. L. Duchesne. T. 2. Paris, 1897.

Vita V fr. — Zywot pięciu braci pustelnikow [albo] Zywot i męczeństwo Benedykta, Jana i ich towarzyszy napisany przez Brunona z Kwerfurtu / wyd. J. Karwasińska // MPH NS, 4/3.

Vita Romual. — Petri Damiani Vita bead Romualdi / a cura di G. Tabacco. Roma, 1957. (Fonti per la storia d’Italia pubbl. dall’Istituto storico Italiano per il medio evo. №94).

Vita Sab. iun. — Vita s. Sabae iunioris / ed. G. Gozza-Luzi // Studi e documenti di storia e diritto. Roma. T. 12. 1891.

Vita Sever. — Eugippius. Das Leben des heiligen Severin / Einführ., Übers. und Erläut. von R. Noll. Berlin, 1963. (Schriften und Quellen der Alten Welt. Bd. 11).

Vita Steph. — Legenda maior sancti Stephani regis Hungariae / ed. E. Bartoniek // SRA, 2.

Vita Thom. Cantuar. — Vita s. Thomae Cantuariensis archiepiscopi et martyris auctore Willelmo filio Stephani / ed. J. C. Robertson // RS. №67. Vol. 3. 1877.

Vlasto, 1970 — Vlasto A. P. The Entry of the Slavs into Christendom: An Introduction to the Medieval History of the Slavs. Cambridge, 1970.

Vodoff, 1988 — Vodoff V. Naissance de la chretiente russe: La conversion du prince Vladimir de Kiev (988) et ses consequences (XIе—XIIIе siecles). [Paris], 1988.

Vodoff, 1990 — Vodoff V. Pourquoi le prince Volodimer Svjatoslavič n’a-t-il pas ete canonise? // Millennium.

Vogt, 1935 — Vogt А. [Введение и комментарии] // Constantin VII Porphyrogenete. Le Livre des Ceremonies / ed. par A. Vogt. T. I/1. Paris, 1935.

Voigt, 1907 — Voigt H. G. Brun von Querfurt: Mönch, Eremit, Erzbischof der Heiden und Märtyrer. Stuttgart, 1907.

de Vries, 1962 — de Vries J. Altnordisches etymologisches Wörterbuch. 2. verbess. Aufl. Leiden, 1962.

de Vries, 1967 — de Vries J. Altnordische Literaturgeschichte. Bd. 2. Berlin, 1967.

Wagner A., 1962 — Wagner A. Beiträge zu einer Geschichte des Salzhandels von Linz nach Böhmen // JbLinz. Jg. 1961. 1962.

Wagner N., 1975 — Wagner N. Zur Datierung des «Summarium Heinrici» // Zeitschrift für deutsches Altertum und deutsche Literatur. Wiesbaden. Bd. 104. 1975.

Waitz, 1-4 — Waitz G. Deutsche Verfassungsgeschichte. Bd. 1-4. 12. Aufl. Berlin, 1885.

Waitz, 1838 — Waitz G. Hersfelder Annalen // Archiv. Bd. 6. 1838.

Waitz, 1841 — Waitz G. [Введение] // Ademari Cabannensis Historia Francorum / ed. G. Waitz // MGH SS. T. 4. 1841.

Wal. Strab. De eccles. rer. — Walahfridi Strabonis. De ecclesiasticarum rerum exordiis et incrementis // PL. T. 114. 1856.

Warnke, 1964 — Warnke Ch. Die Anfänge des Fernhandels in Polen. Würzburg, 1964. (Marburger Ostforschungen / Im Auftrage des Johann Gottfried Herder-Forschungsrates e. V. hg. H. Weiss. Bd. 22).

Warnke, 1980 — Warnke Ch. Ursachen und Voraussetzungen der Schenkung Polens an den Heiligen Petrus // Europa Slavica — Europa Orientalis: FS für H. Ludat zum 70. Geburtstag. Berlin, 1980. (GAAWEO. Bd. 100).

Warnke, 1987 — Warnke Ch. Der Handel mit Wachs zwischen Ost- und Westeuropa im frühen und hohen Mittelalter // UHV, 4.

Wasilewski, 1976 — Wasilewski T. Dulebowie — Lędzianie — Chorwaci: Z zagadnień osadnictwa plemiennego i stosunkow politycznych nad Bugiem, Sanem i Wislą w X wieku // PH. T. 67. 1976.

Wasilewski, 1989 — Wasilewski T. Przemyśl w X–XI wieku w świetle latopisow ruskich // Rocznik Przemyśki. Krakow. T. 24/25. 1989.

Wasiliewski, 1905 — Wasiliewski W. G. Kiews Handel mit Regensburg in alter Zeit // Verhandlungen des Historischen Vereins von Oberpfalz und Regensburg. Regensburg. Bd. 57 (NF 49), 1905.

Wattenbach, 1880 — Wattenbach W. Deutschlands Geschichtsquellen im Mittelalter bis zur Mitte des dreizehnten Jahrhunderts. Bd. 1. 4. Aufl. Berlin, 1880.

Wattenbach, 1893 — Wattenbach W. Deutschlands Geschichtsquellen im Mittelalter bis zur Mitte des dreizehnten Jahrhunderts. Bd. 1. 6. Aufl. Berlin, 1893.

Wattenbach, 1904 — Wattenbach W. Deutschlands Geschichtsquellen im Mittelalter bis zur Mitte des dreizehnten Jahrhunderts. Bd. 1. 7. Aufl. / hg. E. Dümmler. Stuttgart, 1904.

Wattenbach—Holtzmann, 1—2 — Wattenbach W., Holtzmann R. Deutschlands Geschichtsquellen im Mittelalter: Die Zeit der Sachsen und Salier / neu besorgt von F.-J. Schmale. Bd. 1-2. 3. Aufl. Darmstadt, 1967.

Wędzki, 1962 — Wędzki A. Boleslaw III // SSS. T. 1. 1962.

Wegstein, 1985 — Wegstein W. Studien zum «Summarium Heinrici»: Die Darmstädter Hs. 6: Werkentstehung, Textüberlieferung, Edition. Tübingen, 1985. (Texte und textgeschichtliche Würzburger Forschungen. Bd. 6).

Weibull, 1933 — Weibull L. Geo-ethnographische Interpolationen und Gedankengänge bei Adam von Bremen // HGB11. Bd. 38, 1933. (шведский вариант работы: Weibull L. Geo-etnografiska inskott och tankelinjer hos Adam av Bremen // Scandia. Bd. 7/2. Stockholm, 1934).

Weigl, 1-7 — Weigl H. Historisches Ortsnamenbuch von Nieder-Österreich. Bd. 1-7. Wien, 1964—1975.

Weitzmann, 1975 — Weitzmann K. The Study of Byzantine Book Illumination: Past, Present and Future // The Place of Book Illumination in Byzantine Art. Princeton, 1975.

Wenskus, 1956 — Wenskus R. Studien zur historisch-politischen Gedankenwelt Brunos von Querfiirt. Münster; Köln, 1956. (MDF. Bd. 5).

Wern. Gart. Helmbr. — Werner der Gartenære. Helmbrecht / hg. M. Lemmer. Halle/S., 1964.

Werner, 1963 — Werner K. F. Ademar von Chabannes und die Historia pontificum et comitum Engolismensium // DA. Jg. 19. 1963.

Werra, 1883 — Werra J. Über den Continuator Reginonis. Leipzig, 1883.

Wertner, 1892 — Wertner M. Az Arpadok csaladi törtenete. Nagybecskerek, 1892.

Westberg, 1898 — Westberg F. Ibrahim’s-ibn-Ja’kub’s Reisebericht über die Slawenlande aus dem Jahre 965. SPb., 1898. (Зап. имп. АН, ист.-филол. отд-ние. Т. III. №4).

Widajewicz, 1947 — Widajewicz J. Państwo Wiślan. Krakow, 1947.

Widemann, 1943 — Widemann J. [Введение] // Trad. Regensb.

Widera, 1954 — Widera B. Die wirtschaftlichen Beziehungen der Kiever Rus’ zu Deutschland in der ersten Hälfte des 11. Jahrhunderts // Zeitschrift für Geschichtswissenschaft. Berlin. Beiheft 1, 1954.

Widera, 1961 — Widera B. Politische Beziehungen der Kiever Rus’ zu Deutschland in der 1. Hälfte des 11. Jahrhunderts // Wissenschaftliche Zeitschrift der Humboldt-Universitat zu Berlin, gesellschafts- und sprachwissenschaftl. Reihe. Berlin. Jg. 10, 1961.

Widera, 1967 — Widera B. Zur Frage des Sklavenhandels im russisch-deutschen Wirtschaftsverkehr vom 10. Jahrhundert bis zum Mongoleneinfall // Jahrbuch für die Geschichte der sozialistischen Lander Europas. Berlin. Jg. 10. 1967.

Widuk. — Die Sachsengeschichte des Widukund von Korvei / hg. P. Hirsch, Η. E. Lohmann. Hannover, 1935. (MGH SS rer. Germ. [T. 60]).

Wiesinger, 1985a — Wiesinger P. Probleme der bairischen Frühzeit in Niederösterreich aus namenkundlicher Sicht // BuN.

Wiesinger, 1985b — Wiesinger P. Gotische Lehnwörter im Bairischen // Frühmittelalterliche Ethnogenese im Alpenraum. Sigmaringen, 1985. (Nat. Bd. 5).

Wigand, 1841 — Wigand P. Die Corveyer Geschichtsquellen: Ein Nachtrag zur kritischen Prüfung des Chronicon Corbeiense. Leipzig, 1841.

Wilh. Gemmet. — Guillaume de Jumieges (Wilhelmus Gemmeticensis). Gesta Normannorum ducum / ed. J. Marx. Rouen, 1914.

Wilh. Geneal. — Wilhelmi abbatis Genealogia regum Danorum // SMHD.

Wilh. Malmesb. — Wilhelmi Malmesbiriensis monachi. De gestis regum Anglorum libri V / ed. W. Stubbs. Vol. 1-2. London, 1887—1889.

Wilh. Tyr. — Guillaume de Tyr. Chronique / ed. critique par R. В. C. Huygens. Tournhout, 1986. (Corpus Christianorum, Continuatio mediaevalis. T. 63. 63 A).

Wilson, 1978 — Wilson N. G. The Madrid Scylitzes // Scrittura e civila. 1978. №2.

Wipo — Wiponis. Vita Chuonradi II imperatoris // Die Werke Wipos / hg. H. Bresslau. Hannover; Leipzig, 1915. (MGH SS rer. Germ. [T. 61]).

Wisplinghoff, 1982 — Wisplinghoff E. Untersuchungen zur frühen Geschichte des Benediktinerklosters St. Pantaleon in Köln // Archiv für Diplomatik, Schriftgeschichte, Siegel- und Wappenkunde. Münster; Köln. Bd. 28. 1982.

Witthöft, 1979 — Witthöft H. Umrisse einer historischen Metrologie zum Nutzen der wirtschafts- und sozialgeschichtlichen Forschung: Mass und Gewicht in Stadt und Land Luneburg, im Hanseraum und im Kurfürstentum / Königreich Hannover vom 13. bis zum 19. Jahrhundert. Bd. 1. Göttingen, 1979. (Veröffentlichungen des Max-Planck-Instituts für Geschichte. Bd. 60/1).

Witthöft, 1980 — Witthöft H. Northern European weight standards in the 9th and 10th century and the problems of Oriental influence and origin // Journal of Central Asia. Islamabad. Vol. 3/2. 1980.

Witthöft, 1983 — Witthöft H. Mass und Gewicht im 9. Jahrhundert: Fränkische Traditionen im Übergang von der Antike zum Mittelalter // VSWG. Bd. 70. 1983.

Witthöft, 1984 — Witthöft H. Münzfuss, Kleingewichte, pondus Caroli und die Grundlegung des nordeuropäischen Mass- und Gewichtswesens in fränkischer Zeit. Ostfildern, 1984. (Sachüberlieferung und Geschichte: Siegener Abhandlungen zur Entwicklung der materiellen Kultur. Bd. 1).

Wlodarski, 1966 — Wlodarski B. Ruś w planach politycznych Boleslawa Krzywoustego (1102—1138) // Zeszyty Naukowe Uniwersytetu M. Kopernika: Nauki humanistyczno-spoleczne. Toruń. Zesz. 20. (Historia, II), 1966.

Wojciechowski, 1970 — Wojciechowski T. Szkice historyczne jedenastego wieku. Wyd. 4. Warszawa, 1970. (1-е издание — в 1904 г.).

Wolf A., 1980 — Wolf A. Wer war Kuno von Öhningen? Überlegungen zum Herzogtum Konrads von Schwaben († 997) und zur Königswahl vom Jahre 1002 // DA. Jg. 36/1. 1980.

Wolf A., 1991 — Wolf A. Königskandidatur und Königsverwandtschaft: Herrmann von Schwaben als Prüfstein für das «Prinzip der freien Wahl» // DA. Jg. 47/1. 1991.

Wolf G., 1988 — Wolf G. Nochmals zur Frage: wer war Theophano? // BZ. Bd. 81, 1988. (перепечатано в сборнике: Theophanu, 1991).

Wolf G., 1991 — Wolf G. Zur Datierung des Buchdeckels des Codex Aureus Epternacensis (Nümberg, Germanisches Nationalmuseum K. G. 1138) // Theophanu, 1991.

Wolfram, 1980 — Wolfram H. Überlegungen zur politischen Situation der Slawen im heutigen Oberösterreich (8.—10. Jh.) // BSOÖ.

Wolfram, 1985 — Wolfram H. Ethnogenesen im frühmittelalterlichen Donau- und Ostalpenraum (6. bis 10. Jh.) // Frühmittelalterliche Ethnogenese im Alpenraum. Sigmaringen, 1985. (Nat. Bd. 5).

Wolfram, 1987 — Wolfram H. Die Geburt Mitteleuropas: Geschichte Oberösterreichs vor seiner Entstehung, 378—907. Wien, 1987.

Wollasch, 1984 — Wollasch J. Kaiser und Könige als Brüder der Mönche: Zum Herrscherbild in liturgischen Handschriften des 9. bis 11. Jahrhunderts // DA. Jg. 40. 1984.

Wörn, 1980 — Wörn D. Armillae aus dem Umkreis Friedrich Barbarossas — Naplečniki Andrej Bogoljubskijs // JbbGOE. Bd. 28. 1980.

Wroth, 1-2 — Wroth W. Catalogue of the Imperial Byzantine Coins in the British Museum. Vol. 1-2. London, 1908.

Wybert, 1841 — [Записка Виберта о мученичестве Бруно Кверфуртского] / ed. G. Н. Pertz // MGH SS. Т. 4. 1841.

Wybert, 1884 — Wyberti. Hystoria de predicatione episcopi Brunonis cum suis capellanis in Prussia et martyrio eorum // Kolberg, 1884.

Wyrozumska, 1977 — Wyrozumska B. Drogi w ziemi Krakowskiej do końca XVI wieku. Wroclaw; Warszawa; Krakdw; Gdańsk, 1977.

Zakrzewski, 1917 — Zakrzewski S. Opis grodow i terytoriow z polnocnej strony Dunaju czyli tzw. Geograf Bawarski. Lwow, 1917. (Archiwum Naukowe. T. II/9/1).

Zakrzewski, 1925 — Zakrzewski S. Boleslaw Chrobry Wielki. Lwow; Warszawa; Krakow, 1925.

Žemlička, 1995 — Žemlička J. Das «Reich» des böhmischen Boleslavs und die Krise an der Jahrtausendwende: Zur Charakteristik der frühen Staaten in Mitteleuropa // AR. T. 47. 1995.

Zettel, 1977 — Zettel H. Das Bild der Normannen und der Normanneneinfälle in westfrankischen, ostfränkischen und angelsächsischen Quellen des 8. bis 11. Jahrhunderts. München, 1977.

Zettler, 1983 — Zettler A. Cyrill und Method im Reichenauer Verbrüderungsbuch // FMASt. Bd. 17. 1983.

Zeuss, 1837 — Zeuss C. Die Deutschen und die Nachbarstämme. München, 1837.

Zhizhman, 1864 — Zhizhman J. Das Eherecht der Orientalischen Kirche. Wien, 1864.

Zibermayr, 1956 — Zibermayr I. Noricum, Bayern und Österreich. 2. Aufl. Horn, 1956.

Zimmermann, 1965 — Zimmermann H. Rechtstradition in Papsturkunden // Congres International des Sciences Historiques, Vienne 1965: Rapports. Bd. 4, Horn; Wien, 1965.

Zimmermann, 1965/1966 — Zimmermann H. Parteiungen und Papstwahl in Rom zur Zeit Kaiser Ottos des Grossen // RHM. Bd. 9. 1965/1966.

Zöllner, 1952 — Zöllner E. Rugier oder Russen in der Raffelstettener Zollurkunde // MIÖG. Bd. 60. 1952.

Zonar. — Ioannis Zonarae. Epitome historiarum libri XIII–XVIII / ed. Th. Büttner-Wobst. Bonnae, 1897.

Zuckermann, в печати — Zuckermann C. Le voyage d’Olga et la premiere ambassade espagnole a Constantinople: 946.

Предыдущая главаГлава 17 из 19Следующая глава