Неліктен адамдардың көпшілігі өмірден ең жаман нəрсені күтеді жəне біз неге қиындықтар мен қателіктерге тап боламыз деп ешқашан ойламадыңыз ба? «Басыңа түссе көрер едім деп» адамдар неге айтады? Қорқыныш пен уайым – бақытқа жету жолында бастан кешуге тура келетін бақытсыздықтар үшін төлеу керек баға. Тіпті күмəнданбаңыз: бақытпен қатар бақытсыздықтың да артықшылықтары бар. Бақытсыздық – сынақ, ал сынақтың пайдасы адамды шыңдайды. Біздің қоғамда сыналу əдеттегідей жүзеге асады. Бұл тіпті құпталады және бір-біріне сабр тілейді! Мүмкін сіздің бүкіл сенім жүйеңіз осыған негізделген шығар. Сіз біздің махаббат əндерімізде, ақындардың өлеңдерінде қанша мұң мен уайым болғанын байқадыңыз ба? Сізге бұл жол қалай: «Менімен болған ең жаман нəрсе – бұл менің өмірімдегі ең жақсы нəрсе»? Ең танымал суреттер қайғы-қасірет туралы, ал ең танымал əндер – жалғыздық, қосылмай қалған махаббат жайлы. Төсекке жатқанда, біз жұмыстан шығу, ауырып қалудан қорқу, жақын адамыңызбен қоштасу көріністерін ақылмен ойнаймыз. Бұл деструктивті əдеттен арылу үшін біз саналы шешім қабылдауға жəне ең нашар үміттерімізден бас тартуға болатындығын түсінуіміз керек. Мен проблемаларды елемеу керек деп айтпаймын, өйткені бүгінгі қиындықтарды жеңу болашақ сəттілік үшін өте маңызды. Бірақ оларды мүмкін қиындықтар туралы ойлармен емес, жеңіл баспен шешкен дұрыс. Бұл сізге көп даналық пен ақыл-ой күшін табуға мүмкіндік береді. Бүгінгі қиындықтарды жеңу болашақтағы сəттіліктің кепілі.

УАЙЫМ ШЫНЖЫРЫНАН БОСАП ШЫҒЫҢЫЗ

Үнемі алаңдаушылық қауіпті, өйткені біз болжанған қиындықтарды, олардың шынымен болуын күтпей-ақ бастан кешіреміз. Кейіннен жағдай əдетте біз ойлағандай апатты болмай шығады. Яғни, біз өзімізге ең жаман тілек тілегендей боламыз. Бəрі ойдағыдай болса да, біз жақында бір жамандық, жеңіліс, сəтсіздік, жоғалтулар болады деп уайымдап алаңдаймыз. Біз əдемі қарым-қатынасты қорқынышыпен жоямыз, біз керемет жұмысты уайыммен жоғалтып аламыз. Мазасыздық пайда болғаннан кейін өзіңізден: «Менің уайымдарымның пайдасы бар ма? Олар нені өзгертеді немесе қорқыныштан туындаған – жоғалту, жалғыз қалу, қабылданбау, сəтсіздікке ұшырау немесе болашақта бірдеңе ұшырау туралы ойлағаным бекер емес па?» Өз уайымдарыңызды жасырмаңыз жəне оларды елес ретінде қабылдаңыз. Сіз оларға өмір беріп, күш бергенге дейін олар жоқ. Шындығында, алаңдаушылық мүлдем мағынасыз. Неліктен біз ең жаманына сенуге бейімбіз, ең жақсысына емес. Неліктен біз қисынсыз растамалар жасаймыз жəне өзімізге қиындықтар туғызамыз?

Сіз «бұл шындық болу үшін тым жақсы, мүмкін емес» деген сөзді жиі қолданатынымызға назар аудардыңыз ба? Негізінде «бұл шындық болу үшін тым жаман, мүмкін емес» деп айтыңыз. Жағымсыз сезімдер біздің бейсана тереңдігіміздің бір жерінде біз алдын-ала ең нашарға бейімделгенімізді көрсетеді. Мазасыздық – бұл еліктеу арқылы алынған əдет. Біздің ойымызша, өмір бізге көмектеседі деп сенбейміз. Керісінше, ол бізді ұрып-соғу үшін дұрыс сəтті күтіп отырғанына сенімдіміз, егер біз алаңдамасақ, қырағылықты жоғалтып, соққыны жіберіп аламыз. Өмір жау емес, дос, егер де өзіңіз дұрыс адам болсаңыз.

МАЗАСЫЗДЫҚ – БҰЛ ТАҢДАУ

Уайым мен қорқынышты өзіне-өзі тілеп алуға бола ма? Мазасыздық күйі біздің жеке таңдауымыз екенін түсініңіз. Біз бір немесе басқа себеппен уайымдауды шешеміз. Мазасыздықтың түбінде өз əлсіздігімізге деген сенім жатыр. Бірақ іс жүзінде адам өзін осындай деп санаса ғана əлсіз болады. Мазасыздық зиянды, өйткені біз өзімізді болдырмауға тырысатын нəрсені тартамыз. Біз өзіміз қиындықтарымыздың қайнар көзі болып табыламыз. Өмір тек өз заңдары бойынша жүреді жəне біз үнемі ойлайтын жəне сенетін нəрсені аламыз. Біздің өмір, айна сияқты, біздің сыртымызды ғана көрсетеді. Ал шынайы кім екеніміздің себебі әрдайым іште.

СІЗ ƏРҚАШАН НЕ ІСТЕУ КЕРЕКТІГІН БІЛЕСІЗ

Мүмкін сіздің уайым, қорқыныш, мазасыздығыңыз не істеу керектігін білмеуден туындауы мүмкін. Бұл надандықтан қорықпаңыз. Белгісіздікке қарсы тұруды тоқтатқаннан кейін сіз не істеу керектігін бірден түсінесіз. Қиындыққа немесе дағдарысқа тап болған кезде бір-ақ шешім болмайды. Барлық проблемаға ортақ ақиқат – ортақ шешім, түпкі себебін іздеңіз. Өзіңіздің қиындықтарыңыз туралы ешкімге айтпаңыз, өйткені бұл жағдайда сіз проблемаларды шешуге қажетті күш пен зейінді таратасыз. Көптеген адамдар дəл осылай жасайды. Бірақ сіз көп жағдайда жаман болып көрінгіңіз келмейді ме? Кейде бизнес, қаржы, денсаулық немесе жақын адамдармен қарым-қатынас проблемалары сіздің қазіргі кездегі шынайы проблемаңыздың жанында тау болып көрінеді, ал бұл негізінен жай ғана түймелер. Бір секундқа да бұл елеске сенуге жол бермеңіз. Бұл бөлшектің артында барлық шындық жатыр. Егер сіз өз-өзіңізбен айналысудан бас тартпасаңыз, сіз оны міндетті түрде таба аласыз. Келесі жолы қиын жағдайға тап болған кезде, келесі əрекетті орындаңыз. Сіздің ақылыңыз, əдеттегідей, алдымен жауап, қолдау, сенімділік іздей бастайды. Оны тек сізге өзіңізге жанашыр жақындарыңыз бен Құдай бере алады! Сіздің міндетіңіз – бұл алаңдаушылықтың тұтқынынан шығу. Жай ғана тынышталып, өзіңізден сұраңыз: «Мүмкін маған жауап табуға тырысудың қажеті жоқ шығар? Кері шегіну, жеңіліс емес. Ол жаңа ұрыс пен шайқасқа дайындық. Енді ешқандай əрекет жасамай, бейсананың өзі сізге дұрыс шешім қабылдайтынына таңданасыз. «Мен не істеу керектігін білмеймін» деген фразаның шынайы мағынасы, əдетте, сіз таңдау жасаудан қорқасыз дегенді білдіреді. Тереңдікте сіз не істеу керектігін білесіз, бірақ қателік жасаудан қорқасыз, егер сіз өз шешіміңізді қолдансаңыз, басқалар не ойлауы мүмкін деп қорқасыз. Нағыз проблема – қиындықтардан құтылу əрекеті. Бұл қисынды: проблема өзіңізде екенін түсінгеннен кейін, қиындықтардан қашу əрекетін тоқтатасыз, ол бірден проблеманы шешеді.

ПРОБЛЕМАНЫҢ ШЫҒУ ТЕГІН АНЫҚТАҢЫЗ

Өткен тəжірибе туралы естеліктерден бүгінгі проблемалардың шешімін іздемеңіз. Неліктен? Себебі, проблеманы қолда бар біліммен шешуге тырысу жеткіліксіз. Сіз солай жасаған кезде қазіргі логика мен қазіргі талдау жүйесін қолданасыз! Көбінесе біздің көрінетін проблемаларымыздың артында басқа да терең проблемалар жатыр. Біз олар туралы ешқашан айтпаймыз, оларды өзіміз түсінбегендіктен, іштей оларды мойындағымыз келмейді. Əрқашан осы терең проблеманы іздеңіз, яғни түпкі себебін. «Бұл негізгі проблемамен не істеуім керек?» Адамзат тарихында оған əлі ешкім жауап таба алмады, өйткені ол жай ғана жоқ. Өзіңізден: «Мен өзіме не істей аламын?» Бұл адал жауап беретін адал сұрақ. Адам шеше алмайтын проблемаға тап болған кезде, ақыл дүрбелең мен аласапыран бастайды. Ішкі шиеленісті (ішкі соғыс) жеңілдету үшін, біз əдетте жаңа қиындықтарды тудыратын алғашқы, дұрыс емес таңдауға қол жеткіземіз. Жəне де шектеулі шеңберде, соңы жоқ, қалып қоямыз.

ШЕШІМДІ ТАБЫҢЫЗ

Бұл шеңберді бұзудың бір жолы бар. Өзіңізді шешім іздеуге мəжбүрлемеңіз. Əртүрлі нұсқалар сіздің ойыңызға түседі, бірақ сіз оны дүрбелең мен аласапыран іздеуді тоқтатқан кезде ғана дұрыс болады. Егер сіз компасты үнемі шайқасаңыз, көрсеткіш əрдайым өзгеріп, əртүрлі бағыттарды көрсетеді. Компасты жалғыз қалдырғаннан кейін, ол дұрыс позицияны алады. Сол сияқты проблемаларды шешу керек. Қиын жағдайда мазасыздық пен шатасуды қалыпты жəне қажетті реакция деп санауды тоқтатыңыз. Елестетіп көріңізші: науқас дəрігерге қандай да бір проблемамен жүгінеді, ал ол оған: «Мен бұл дəрі-дəрмекті көршіңізге жазамын», – дейді. Науқас жауап береді: «Көп рахмет, дəрігер, мен бірден жеңілдеймін». Абсурдтық логика, соған қарамастан, өмір туралы ақиқатты білмейтіндердің бəрі оны ұстанады жəне олар өздері байқамайды. Мұндай адамдар басқа біреудің өзгеруінен оңайырақ болады деп сенеді. Бірақ түсінетін, дана адам, дəрі-дəрмектің науқасқа өзі қабылдаған жағдайда ғана көмектесе алатындығын түсінеді. Біз «Ол мені бақытсыз етті» немесе «Бұл оның кінəсі «деп жиі айтамыз. Ауырсынудан басқа ештеңе əкелмейтін бұл қате түсініктен арылудың жалғыз жолы – əрқашан бір қарапайым шындықты есте сақтау: тізеңізді орындыққа соғып алғанда, ауырсыну орындыққа болған жағдайға емес, тізеңізде болған жағдайға байланысты болады.

ӨЗГЕРІСТЕР ҮШІН ЖАУАПКЕРШІЛІКТІ ҚАБЫЛДАҢЫЗ

Біздің өмірімізде көп нəрсе біздің бақылауымыздан тыс. Бірақ біз оған қалай жауап беруді шешеміз, əсіресе айналадағы адамдар туралы. Біз оларды өзгерте алмаймыз. Олай болмауы керек, өйткені олар өздері болуға толық құқылы. Алайда біз оларға деген көзқарасымызды өзгерте аламыз. Мүмкін анаңыз сіздің қарындасыңызды сізден гөрі жақсы көретін шығар. Мүмкін, сіздің ата-анаңыз ұлды алғысы келді, ал ұлдың орнына қыз болды жəне сіз бірден екі адамның көңілін қалдырдыңыз. Мүмкін сіздің əкеңіз қатты ішкен шығар. Бірақ ол өтті. Мүмкін сіз: «Келісемін, бірақ менің жағдайымда бəрі басқаша. Айналамдағы адамдар мені қорлады, күйзеліске түсірді». Ендеше сынақ түбі шапағат.

«Жақын адамдарым мені ренжітеді. Бастықтың кесірінен менің барлық бақытсыздығым жұмыста. Бұл менің кінəм емес». Өкінішті, бірақ басқаларды кінəлау арқылы сіз өзіңізді бір нəрсені өзгерту құқығынан айырасыз. Бірақ өмір жолының соңында сіз əрқашан: «Мен оларға өмірімнің ең жақсы жылдарын бердім жəне оның орнына ештеңе алмадым» деп айта аласыз. Содан кейін сіз өзіңізді əділ сезінесіз. Бұл керемет, тек проблема – айналаңыздағы адамдарға бəрібір, олар сізге мəн бермейді. Олар сізді басқара отырып, өміріңіздің мазмұнына әсер етеді өйткені, олар әрдайым сізбен бірге жүреді. Жауапкершілік тəуелділікке қарсы. Неге немесе кімге тəуелді боласың, бәрібір өзің жауапты боласың. Дүниеге келген кезде, біз жаңа туған тасбақадан айырмашылығымыз, тасбақа жұмыртқадан шығып, бірден тəуелсіз өмірді бастайды, ал біз басқа адамдарға толықтай тəуелді боламыз. Тасбақа ата-анасын білмейді. Адам үшін бұл мүмкін емес. Біз бəріміз дəрменсіз жəне қорғансызбыз. Бізге бәрін үйренуге тура келеді, біз қамқорлыққа мұқтажбыз. Біз қолдауды сезініп, біртіндеп тəуелсіздікке үйренуіміз керек. Бұл үшін өзін-өзі бағалау мен өзін-өзі қамтамасыз етуге негізделген берік іргетас салу қажет.

ЭМОЦИОНАЛДЫ ТƏУЕЛДІЛІК НЕМЕСЕ ӨЗІҢЕ-ӨЗІҢ ЖЕТКІЛІКТІ БОЛУ?

Көпшілігіміз эмоционалдық тəуелді болуға үйрендік. «Егер Мен сізге ұнайтын болсам, егер Мен сіздің құндылықтарыңыз бен өмір туралы көзқарастарыңызды өзгертсем, онда Мен сіздің сый-құрметіңізге лайық боламын. Егер Мен сіздің сый-құрметіңізге лайық болсам, сіз мені жақсы көресіз жəне маған қамқор боласыз». Осыдан шешім шығады: «Сіз маған қамқор боласыз, мені қамтамасыз етесіз, мен қалаған нəрсені істейсіз». Сіздің өміріңіз басқа адамның мейіріміне байланысты болған жағдайда болу өте жағымсыз. Біздің көпшілігіміз осындай атмосферада тəрбиелендік, онда сіз өзіңізді сыртқа шықпау үшін бейімделуіңіз керек еді. Айналадағы ой-пікір сіз туралы маңызы болды.

Мұның бəрі спектакльдің бір бөлігі. Қорқынышты актерлер мен актрисалар қойылымды жалғастыру үшін бір-бірімен келісім-шарттарға қол қояды. Егер сіз сахнадан шығып, өзіңіз болсаңыз, онда қорқуды доғарыңыз. Тек актер нашар ойын туралы алаңдай алады. Эмоционалды тəуелділік, «жақсы» болу жəне мақтау, жылы сөздер есту қажеттілігіне негізделген. Бізді жақсы көрсе, бізге қамқорлық танытса, бұл бізге ұнайды. Мұны түсіну өте маңызды, өйткені ешқандай сыртқы факторлар шынайы өзін-өзі бағалауды, өзіндік құндылықты бере алмайды. Егер сіз бұл құқықты өз еркіңізбен бермесеңіз, сізден басқа ешкім сіздің өміріңізді басқара алмайды. Егер сіз керісінше жасасаңыз, айналаңыздағы адамдар сізді басқаруға тырысады. Олар сізден көбірек білетіндігіне, олардың кеңестерін тыңдауыңыз керек екендігіне сендіруге, көндіруге тырысады. Бұндай жағдайда кім ақымақ? «Тыңда мені», «Көр мені» дейтін бәсекелестік өз табынушыларын «Құлдық Санаға» алып келеді. Сіз бұл кеңесшілердің қаншалықты ақиқатқа сай екеніне назар аудардыңыз ба? Олар өздерін жақсы деп санайды, бірақ бұл жай ғана ойын.

Көп адамдар не істеу керектігін білмейтіндіктерін жасыруға тырысады. Басқалар сіздің тағдырыңызбен айналысып жатқанда, сізге өз өміріңіз туралы ойланудың қажеті жоқ. Сізге не істеу керектігін ешкім ғана айта алмайды, ал басқалар сізге бере алатын барлық нəрсе нәтежие емес бағыт, дұрыс бағыт.

СІЗГЕ ҚАЛАҒАН НƏРСЕНІ ЕШКІМ БЕРЕ АЛМАЙДЫ

Біз бір нəрсені күте бастағанда немесе басқа адамнан талап ете бастағанда, өзімізбен, онымен қарым-қатынаста шиеленіс пайда болады. Адамдармен сөйлесу қаншалықты оңай екенін бейсанаға бекітіңіз. Шиеленіс сүйіспеншілік, қорғау, қолдау, мақтау сияқты басқа адамдардан бірдеңе алғысы келетіндіктен туындайды. Біз басқа біреу біздің қажеттіліктерімізді қанағаттандыра алатынына сенімдіміз, бірақ олай емес. Өзін-өзі тану жəне өзін-өзі қамтамасыз ету сырттан қолдау іздеудің қажеттілігін жояды жəне басқалармен қарым-қатынасты айтарлықтай жеңілдетеді. Киім сатушыдан аяқ киім сатып алғанда, сіз шиеленісті сезінбейсіз. Сіз ақша төледіңіз, тауарды алдыңыз жəне мəміле аяқталды. Бірақ біреуден махаббатты, қолдауды немесе басқа психологиялық қажеттіліктерді қанағаттандыруды талап етсеңіз, сонда сіз бірден шиеленісті сезінесіз. Осылайша, ішкі дауыс сізге стратегия дұрыс таңдалмағанын айтуға тырысады. Бірақ неге бұл дұрыс емес? Себебі ағаш қоршаған əлемнен оған ағаштың қасиеттерін беруді сұрамауы керек, ал біз басқа адамдардан махаббат, қауіпсіздік сезімін немесе кез-келген нəрсені сұрамауымыз керек, өйткені бұл біздің жеке тəжірибеміз жəне олар бізден бөлінбейді. Бақытты өмірдің кілті – өзіңді толық білу. Өзіңізді қабылдауға жəне сүюге үйрену арқылы, сіз басқалардың сүйіспеншілігін іздеуді тоқтатасыз. Керісінше, сіз оны өзіңіз бере аласыз. Сүюді білетін адамды басқару мүмкін емес. Егер сізге ешкімнен ештеңе қажет болмаса, ондай адамды пайдалану мүмкін емес, өйткені сізде əлсіз жақтар жоқ. Егер сіз өзін-өзі қамтамасыз ететін адам болсаңыз, айналаңыздағы біреумен қарым-қатынаста қиындықтар туындауы мүмкін, өйткені бұл адамдар сіздің басқаруды жоғалтады. Дегенмен, бұл эмоционалды тəуелсіздікке апаратын шынайы жол.

ҚАБЫЛДАМАУДАН ҚОРҚУДЫ ТОҚТАТЫҢЫЗ

Кейде біз өзіміз болудан қорқамыз, өйткені бұл біреуді ренжітуі мүмкін. Біз өзімізді сендіреміз: «Мен оны ренжіткім келмейді». Бірақ сіздің айналаңыздағы адамдар, «мені ренжітпеңіз» деген сөзді, сізге қажет нəрсені жасау құралы ретінде қолданатындығыңызды түсінуіңіз керек. Олар: «Сен мені тастай алмайсың», «Сен мұны істей алмайсың» немесе «Мені қалай ренжітуге болады?» Адамдар сізді басқаруға тырысады. «Сенсіз мен жеңе алмаймын. Сен менің бақытымсың» дейді олар. Бірақ іс жүзінде біреудің бақыты сіздің қолыңызда болуы мүмкін емес, ал сіздің бақытыңыз басқа адамдардың қолында болуы мүмкін. Көп адамдар «мені қабылдамайды» деп қорқады. Қабылдамау сіз үшін қауіпті болса сіз шынайы бостандықты сезінбейсіз. Мақтануды емес, ақиқатты қабылдауды үйреніңіз. Кішкентайдан бастаңыз. Өзіңіздің сүйікті идеяларыңыздан бас тартуға тырысыңыз жəне бұл сіздің өзіңізге деген көзқарасыңызға қалай əсер ететінін бақылаңыз. Бұл шектеулі ойлау кедергілерін жеңуге көмектеседі.

САНАЛЫ БОЛУ ДЕГЕН НЕНІ БІЛДІРЕДІ?

Бақылау – бұл ішкі трансформацияны жүзеге асырудың ең жақсы құралы. Бұл өмірге саналы көзқарасты қалыптастыруға ықпал етеді. Саналы болу деген нені білдіреді? Қалау, ақыл немесе қиял арқылы алынған ойларды көруді, шындық пен ақиқатты көре білуді білдіреді. Сананы қалыптастырудың басты кедергісі – өмір және өзің туралы білуден туындаған жалған сенім. Бұл қате түсініктің тұзағынан шығу үшін алдымен бəрін білу мүмкін емес екенін мойындау керек. Осылайша сіз жаңа білім мен шешімдер əлеміне есік ашасыз.

ПСИХИКАЛЫҚ БЕЙНЕНІ ТҮЗЕТУ

Көптеген зерттеулер көрсеткендей, адамның сенімдерін, өмірін, құндылықтарын, ақыл-ой бейнелері туралы түсініктерін өзгерту ешқашан ерте емес жəне ешқашан кеш емес. Біздің қиындықтарымыз бен қателіктеріміздің басты себебі – ішкі əлемді өзгертпестен сыртқы жағдайларды өзгерту əрекеті. Адамзаттың басты қателігі. Шындығында, сіз өте тез өзгере аласыз. Ішкі трансформация уақытты қажет ететініне сенуден бас тарту жеткілікті. Таңқаларлық, бірақ біздің көпшілігіміз теледидардан, интернеттен, әлеуметтік желілерден гөрі өзімізді нашар білеміз. Сондықтан біздің мақсатымыз айқын жоспар, тиісті функцияларымызды таңдап, оларды түзету.

Сіздің өміріңіздегі ең басты шығармашылық іс-əрекет – өзін-өзі жетілдіру екенін ұмытпаңыз, ешкім сізге өзіңізден артық жақсы қамқорлық жасамайды. Өзіңізді өзгертуге сендіру, шешім қабылдаудың басы ғана. Ал негізінде басты проблема, ой бейнесін түзету, ақыл мен қиял әлеміне жөндеу жұмыстарын жүргізу. Бұл адамның өміріне қанағаттанбауы шегіне жеткен сəтте болады. Ақыр соңында, терісінен шығып, ол өзінің қателіктерін мойындап, тізгінді шынайы білімнің пайдасына беруге қуанышты болады. Осы сəтте сізде аздап қорқыныш болады, өйткені сіз таныс ойлармен жəне жақын барлық нəрселермен қоштасуыңыз керек, ал алда тек үлкен сұрақ белгісі болады. Əрине, алаңдаушылық бар. Есіңізде болсын, мазасыздық – бұл сіздің жағымсыз сезімдеріңіздің бөлігі, сіздің ішкі тəжірибеңіз. Кішкентай бөлік, толық бүтіннен үлкен болуы мүмкін емес. Бұл тек басқа сезімдер сияқты, жалпы эмоцияның бір кішкентай бөлігі ғана. Олар көп, жəне сіз олардың кез-келгенінен биіксіз.

Бірінші дабыл қоңырауы бір нəрсеге назар аудару үшін сигнал ретінде қызмет етеді. Қашпаңыз жəне одан жасырынбаңыз. Біздің көпшілігіміз бұл сезімді елемеуге немесе одан озып кетуге азғырыламыз. Ақыр соңында, мазасыздық – бұл ыңғайсыз сезім, сондықтан оны жоқ деп көрсетуге деген табиғи тілек бар. Өтірік болса да бақыттымын деген сияқты. Сонымен қатар, балалық шақта бізге əрқашан: əй, қорықпа дейтін. Бірақ шынымен жетілу үшін сіз өзіңіздің қорқынышыңызға қарап, оны басқаруды үйренуіңіз керек болатын. Сіз одан жасыруды тоқтатып, онымен бетпе-бет кездескеннен кейін, ол бірден кішірейеді жəне оны жеңу оңай болады. Батылдық танытудың уақыты келді. Батылдық – бұл қорқынышқа қарамастан əрекет етуге дайын болудан басқа ештеңе емес. Егер сіз мазасыздықты кілемнің астына жасырсаңыз, одан сүріну қаупі оны бетіне шығарып қойғаннан гөрі əлдеқайда төмен болады. Мазасыздықтан қуанышты толқуға дейін бір қадам жасаңыз. Мазасыздық сізді тоқтатуға мүмкіндік бермей, сіз оны жағымды толқуға айналдыра аласыз, ол сізді ынта-жігермен толтырады жəне тапқыр етеді. Бірақ мазасыздық дүрбелең қорқынышына айналғанша күтпеңіз. Сіз жылқы емес, шабандоз болуыңыз керек. Егер сіз өзіңіздің алаңдаушылығыңызды қабылдауға батылдық тапсаңыз жəне күмəнданудың алғашқы белгісінде шегінбесеңіз, онда сіз жомарттықпен марапатталасыз. Сіз өзіңіздің шексіз əлеуетіңізді іске асырудың жаңа жолдары мен жаңа мүмкіндіктерін ашасыз.

САЛДАР ЕМЕС, СЕБЕП БОЛЫҢЫЗ

Сіз сыртқы жағдайлар туралы ойламауыңыз керек, сіз олардан жоғары көтеріле аласыз. Мен өз ойымды нақты суреттеймін. Жер сілкінісі – бұл механикалық процесс жəне жер бетіндегі барлық нəрсе онымен бірге дірілдейді, нəтижесінде қираған ғимараттар мен автомобильдер пайда болады. Бірақ жер сілкінісі ауаға ешқандай зиян тигізбейді, өйткені ол жер бетінің деңгейінен жоғары. Сіз сананың жоғарғы деңгейіне жету арқылы, яғни өмір туралы шынайы білімге негізделген дұрыс ойлауды қалыптастыру арқылы теріс деңгейдегі нəрселерден зардап шекпейтіндігіңізді түсінуіңіз керек. Мұны дəлелдеу оңай. Көптеген адамдар өз жолдарын табу үшін тым аз біледі деп санайды, бірақ бұл қате түсінік. Шынайы даналық білімге немесе оқылған кітаптардың санына байланысты емес. Шынайы даналық – бұл ФАКТІЛЕР (ақиқат). Салдар емес болу себеп үшін, адасушылықтан бас тартуға дайын болу керек. Адам өзін-өзі жақсы көргенде өзімшілдікке бармайды керісінше психикалық тепе-теңдікті сақтайды. Бірақ өз-өзін жақсы көрмеу, бұл дұрыс жол емес екенін түсінбейміз. Бұл психикалық тепе-теңдікті бұзып қана қоймайды, бізді басты тіректен махаббаттан айырады.

БЕЛГІСІЗДЕН ҚОРЫҚПАҢЫЗ

Белгісіздікте қорқынышты ештеңе жоқ. Бірақ адам табиғатынан қорықпай ештеңе біле алмайды жəне сонымен бірге кішкене қорқыныш сезінуі қалыпты жағдай. Əлемде шатасып жүрген, шатастыратын адамдар көп, ал біз неге сену керектігін білмей бас қатырамыз. Бірақ бұл надандық – бостандықтың кілті. Біздің наным-сенім жүйеміз бен көзқарастар аңқаулық жəне тəуекелдерге толы. Шын мəнінде, сіз тек өзіңізге сенуіңіз керек, өйткені сіз бəрін білетін əмбебап ақыл-ойсыз. Қандай да бір сенімге байланған адам одан тыс ештеңе көре алмайды. Егер сіз бұрынғы сенімдерден бас тартудан қорықпасаңыз, онда сіз жаңа ойлар мен көзқарастарды ашасыз, соның арқасында сіздің өміріңіз толық болады. Сізге тек өмірде орын табу, өзіңізді көру ести білу керек болды, сонда сіз белгісізден қорықпайсыз, одан сақтанудың не қабылдаудың жолдарын білесіз.

АҚИҚАТТЫ ТҮСІНІП, ОНЫМЕН БІР БОЛЫҢЫЗ

Ақиқаттың досы болыңыз, ол сізге кімнің кім, ненің не екенін түсіндіреді. Ғалым ғылыммен айналысудың не екенін түсінеді, өйткені ол өзі ғылым адамы. Сол сияқты, ақиқатпен бірге болу арқылы шындықтың не екенін түсінуге болады. Ақиқатпен біртұтас болу шындық туралы білумен бірдей емес. Екінші жағдайда, біз оның болу фактісін ғана қабылдаймыз. Ақиқатпен біртұтас болу – шындықтың өзі болу. Білуші білімнен бөлінбеуі керек. Жасампаздықтың іргелі қағидаты – бірлік. Бұл туралы ежелден бері барлық ұлы данагөйлер айтқан. Біз ешкімнен жəне ештеңеден бөлінбейміз. Бізден ештеңе де, ешкім де бөлінбейді. Біз жасампаз əмбебап ақылмен біргеміз. Негізінде біздің жасампаз қызметін қабылдау, өз кезегінде, алып жүру, білім мен ғылымның, иманның мəні. Біз әр нәрсені жасауға қабілеттіміз, тек бізге үйрету керек.

Қазіргі уақытта бізде бар нəрсе- біз əлі де жаңа білімді қабылдауға дайынбыз. Біз төтеп беруге дайын нəрсені аламыз. Біз өзіміз не үшін ашықпыз, сол біз үшін ашық. Біз не үшін жабылғанбыз, біз ол үшін жабықпыз. Ешкім бізге бақытты болуға кедергі келтіруі мүмкін емес, егер де біз оларға рұқсат бермесек. Басқа адамдар бізді біраз уақытқа тоқтата алады, бірақ біз өзімізді мəңгі тоқтата алмаймыз. Себебі адам мəңгілік өмір сүру үшін жаралған.

БАСҚА АДАМДАРДЫҢ ТЕРІС ƏСЕРІНЕН САҚ БОЛЫҢЫЗ

Сіз ашуға тырысқан қабілеттті, пайдаланайын деп жатқан жаңа мүмкіндіктерді, өзгеруге деген талпынысыңызды басқа адамдар, сезіп, қауіптеніп сізге кедергі жасауға тырысып көреді. Бөтен жетістіктер қорқытады. Көптеген адамдар бұл қауіпті жою үшін өздерінің теріс ойларын басқаларға жүктеуге тырысады. Мен оларды паразиттер деп атаймын. Паразиттер – бұл басқа адамдарға теріс əсер етуді қалайтындар. Паразиттер барлық жерде, жəне олар өздері үшін, ең болмағанда, сіздің ойыңыздың кішкене бұрышын жеңіп алғысы келеді. Олар сізге теріс ойлардың тұқымын сіздің санаңызға себуді қалайды, содан кейін сізге Паразиттердің қалай әсер ететінін байқаңыз. Олардың деструктивті əдеттері жұқпалы ауру ретінде таралады. Паразиттер туылмайды, олар адасып, шатасып пайда болады. Күн сайын олар көбейе береді. Планетадағы əрбір Паразит қоршаған өмірде кез-келген негативті іздеуді өзінің моральдық міндеті деп санайтын сияқты. Күндіз-түні олар зардап шеккендердің өміріне зұлымдық жасаудан шаршамайды. Сақтаныңыздар, өзіңізді олардың зұлымдығынан қорғау үшін, қабылдауға және назарыңызға мұқият болыңыз.

Кез-келген жағдайда жағымды нəрсені іздеуді үйреніңіз. Сіздің өміріңізде не болмасын, сіз əрқашан жақсылыққа назар аудара аласыз. Кейбіреулер таңертең «Сəлем, Жаңа күн!» Басқа біреу: «Тағы да ерте тұру керек, бәле болды». Таңдау сіздікі!

СІЗ ӨЗІҢІЗГЕ НЕ АЙТАСЫЗ?

Сіз өзіңізді «Бүгін жақсы күн, менде керемет көңіл-күй» дейтін адамдарға немесе «Тағы да сәтсіз күн, көңіл-күйім онша емес» деп қарсылық білдіретіндерге жатқызасыз ба? Бəрі өмірлік жағдайға байланысты. Біздің өз сеніміміз біз қалаған нəрсеге жетуге кедергі келтіреді. Көптеген адамдар үнемі шағымданады: «Мен тырыстым. Құдайым, мен қалай тырыстым! Бірақ неге менде ештеңе жоқ?» Содан кейін олар өздеріне: «Мен тағы да тырысамын» деп уəде береді. Бірақ оларда қайтадан ештеңе шықпайды. Неліктен? Себебі олар өз мақсаттарының психикалық бейнесін жасамады жəне оған сенбеді. Олардың ойлары өздері қалаған нəрсеге емес, олар қаламайтын нəрсеге бағытталған. Көптеген əлемдік көшбасшылар мен шенеуніктер əлемнің жетілмегендігі туралы айтады, бірақ олар өздерін проблемалардан алшақтатып, жаһандық мақсатты, яғни адамзаттың қазіргі уақытта қайда екенін жəне оның не іздейтінін түсіну үшін түпкі нəтижені көруге тырыспайды. Бұл бізге мақсаттарымызды жүзеге асырудың дұрыс жолдарын табуға көмектеспейді.

ТҮПКІ МАҚСАТ ТУРАЛЫ ОЙЛАНЫҢЫЗ

Мақсатыңызға назар аудару үшін алдымен оның не екенін анықтау керек. Басқаша айтқанда, сіз нені қалайсыз? Асықпаңыз. Егер сіз бұл сұраққа жауап бермесеңіз, онда сіз қалаған нəрсені алуға алғашқы қадам жасай алмайсыз. Табысқа жетудің кілті – сіздің мақсатыңызды дəл тұжырымдау жəне оны жүзеге асыру үшін қажетті күш-жігер жұмсау. Сіз дəл сипаттап, өмірді қалай көргіңіз келеді? Сіз үшін не маңызды? Бұл сұрақтарға адал жауаптар – жақсы бастама. Сіз оларды іздеп жатқанда, өзіңізге құрметпен қараңыз жəне тым қатал үкім шығармаңыз. Сіздің өмір салтыңыз қалаған нəрсеге сəйкес келмейтіні үшін өзіңізді айыптамаңыз. Бұрын не істегеніңіз қазіргі уақытта не істегіңіз келетініне байланысты емес. Егер сіз оны өзгерткіңіз келсе де, өміріңізді құрметтеңіз. Əйтпесе, сіз өзіңізді шынымен жақсы көре алмайсыз.

СІЗ ШЫНЫМЕН НЕ ҚАЛАЙТЫНЫҢЫЗДЫ ӨЗІҢІЗ ҒАНА БІЛЕСІЗ

Сізді Гавайи аралдары қызықтырады жəне олар туралы басқалардан сұрай бастайды делік. Біреу сізге жағажайлар туралы, біреу таулар туралы, біреу жергілікті тұрғындар туралы айтады. Бұл ақпараттың бəрі пайдалы, бірақ сіз көбірек білгіңіз келеді жəне сіз оларды өз көзіңізбен көру үшін Гавайиге барасыз. Онда көргендеріңіз сізге айтылғаннан біршама ерекшеленеді. Себебі, əр адам өмірді әртүрлі қабылдайды, ойлайды жəне көзқарастары әртүрлі. Айтқан бөлек, көрген бөлек?

Айналаңыздағы адамдар сізге кеңес бере алады, бірақ сіз үшін не жақсы екенін сіз ғана білесіз. Қиялмен елестетіп көріңізші, өз қалаған өміріңізді, ол дәл, анық және нақты болса ол шындыққа айналады. Жоспарды жүзеге асыру үшін сіз жай ғана бастауыңыз керек. Ол туралы айтып емес, ең бастысы ‐ бірінші қадам жасау. Сіздің шығармашылық ақылыңызды егжей-тегжейлі зерттеу. Бірде мен қандай мінез-құлық үлгісі немесе əдеті ең жойқын деп ойладым. Менің ойымша, мұндай əдеттер көп болса да, соқыр мойынсұну тізімді басқарады. Менің ойымша, адамдарды соқыр, ойланбастан өз еркіне бағындырудан гөрі қауіпті ештеңе жоқ. Осыған байланысты нацистік Германияда миллиондаған еврейлер қайтыс болды. Бəрінен бұрын біздің əлемге сұрақ қоюға жəне өз бетінше ойлауға қабілетті адамдар қажет. Кез-келген ақпаратты сұрақ қоюға жəне сыни тұрғыдан талдауға үйреніңіз. Ешқашан өз қалауыңызға, арман, мақсат, жоспарыңызға күмəнданбаңыз. Бір немесе басқа ниеттің «дұрыстығын» тексерудің жалғыз əдісі – оны жүзеге асыруға тырысу. Егер қадам дұрыс болмаса, уақыт өте келе сіз оны түсінесіз жəне қажетті түзетулер жасай аласыз. Көптеген адамдар қателік жасаудан қорқады жəне ештеңені өзгерткісі келмейді, сондықтан олар ешқашан қалаған нəрселерін ала алмайды. Менің ойымша, өмірдің соңында адам дұрыс емес істегені туралы емес, не істей алмағаны туралы өкінеді, себебі ол үлгермеді.

СІЗДІҢ ӨМІРІҢІЗ ТЕК СІЗДІҢ ЖЕКЕ ШАРУАҢЫЗ!

Өз өміріңіз туралы ойлап, тағдырыңызды шеше отырып, сіз өзіңіз жасайтын немесе жасаймын деп ниеттенген амал-әрекет үшін төлеуге тура келетінін білетін шығарсыз. Сондықтан шешімді ақиқатқа сай, дұрыс ақылмен қабылдау керек. Бір қызығы, біздің өміріміз, басқалардың өмірінен, біз ойлағанымыздан əлдеқайда аз қызықтырады. Біз олардың не ойлайтынына алаңдаймыз, ал олар біз туралы не ойлайтынымызға алаңдайды не мүлдем ойламайды. Осындай қате жүйе. Сіз танымал адамдар жайлы ойлайсыз, шын мəнінде сіз ол үшін ешкім емессіз, көптің бірі де емессіз. Ал шын мəнінде Құдайдан басқа құл болуға лайықты ешкім жоқ. Адамға пайдасыз ақпараттар Құдайдың сөзінің, ақиқаттың қасында құны жоқ, ал сіздің өміріңіз сіз үшін керек, бағалы болмаса, басқа ешкім үшін керек, бағалы болмайды, жанашыр жақыннан басқа. Сондықтан əрбір адамның өмірі маңызды және әділетсіздік пен теңсіздікке жол жоқ. Себебі біз бір-бірімізге керекпіз.

ӨМІР-БҰЛ СПЕКТАКЛЬ

Егер кейде айналаңыздағы адамдардың сөзі мен іс-əрекеттерінің себептері түсініксіз болып көрінсе, өмірге актерлер мен актрисалар сценарийді қажетсіз сұрақтар қоймастан педантикалық (тақуа) түрде орындайтын қойылым ретінде қарауға тырысыңыз. Егер сахнада бас ауруы жоспарланған болса, актерлер сценарийді ұстанған кезде ол əрқашан дәл солай ойнайды. Бірақ өмірдің қойылымы əрдайым өзгеріссіз қалмауы керек. Бізге тек осылай көрінеді, өйткені біз өзімізге жүктелген рөл туралы ғана ойлаймыз. Спектакльді өзгерту үшін сценарийді өзгерту керек, егер сіз өз рөліңізбен келіспесеңіз, мұны жасай аласыз. Келесі тарауды зерттеуге кіріспес бұрын, ешкім де, ештеңе де біздің өмірімізді өзіміз қалағандай жасауға кедергі жасай алмайтынын тағы бір рет еске түсірейік. Біз өзімізді жəне шындық өмір туралы шектеулі ойларымызды тоқтата аламыз. Дəл қазір өзіңізге ашық, жанашыр адам екеніңізді, мақсаттарыңызды жүзеге асыруға көмектесетін жаңа ойлар мен наным-сенімдерді қабылдайтындығыңызды жəне сізге кедергі болатын барлық нəрселерден бас тартуға дайын екеніңізді айтыңыз.

ҮМІТТЕНУДІ ҚОЙЫП ƏРЕКЕТ ЕТУ УАҚЫТЫ КЕЛДІ

Бір күні мен өз əлеуетімді ашу үшін алдымен нəтижеге жету қабілетін дамыту керек екенін түсіндім. Сіз əрекет ете бастағанда жəне бір нəрсеге қол жеткізгеннен кейін, сіз өзіңіздің күш-жігеріңізді сезінесіз. Мен əрқайсымыз қандай да бір нəтиже алуға мүдделі екенімізді білдім. Əркім бір нəрсені қалайды. Адам үміттене беретін болса, адам ешқашан шынайы бақыт таба алмайды. Сіз оны жоққа шығара аласыз. Сіз оны əзілге айналдыра аласыз. Сіз өзіңізді алдай аласыз немесе бұл маңызды емес деп ойлауыңыз мүмкін, бірақ адам əлі де үміттене бергенді қалайды. Бұл кітаптың міндеті – сіз өзіңіз қалаған нəрсені ала алатын Шын Бақыт құру процесінің механизмін түсінуге көмектесу.

ӨЗ МҮМКІНДІКТЕРІҢІЗДІҢ ШЕГІНЕ ЖЕТУ МҮМКІН ЕМЕС

Біздің əрқайсымыз өз əлеуетімізді іске асырғымыз келеді. Әлеует, анықтамасы бойынша, шексіз. Сіз ешқашан өз мүмкіндіктеріңізді толық жүзеге асыра алмайсыз. Қандай табысқа жетсеңіз де «одан да артық болса тіпті жақсы болар еді» деген қанағаттанбау, көңіл толмаушылық бұл шын бақыт емем. Сіз не істесеңіз де, әлі тағы бірдеңе жасалуы мүмкін сияқты сезім əрқашан қалады. Мен өзімнің мүмкіндіктерімді ешқашан іске асыра алмайтынымды түсінгенге дейін, мен бұл тыныш дауысты естіген сайын көңілім қалатын, бірақ мен күтетінмін. Менің жетістіктерім қаншалықты маңызды болса да, олар маған əрқашан жеткіліксіз болып көрінді. Мен əрқашан қаншалықты жақсы болар еді деп ойладым. Мен шын бақыт үшін «көбірек» немесе «жақсырақ» болмайтынын түсінген кезде, мен жоспар құру жəне мақсатқа жету процесін ұнатуды үйрендім. Сіз өзіңіздің барлық жетістіктеріңізге қарамастан, ешқашан «жақсырақ» жасай алатын сияқты сезінуден құтылмайтындығыңызды түсінуіңіз керек. Өмірдегі ең маңызды нəрсе – баратын жер емес, жолдың сапасы. Мақсатқа тек мақсаттың өзі болғаны үшін ұмтыла отырып, сіз басты нəрсені сағынасыз. Мақсат – бұл қуанышты үміт пен ынта-жігерге толы жолдан өту мүмкіндігі.

КЕЗ-КЕЛГЕН ІС-ƏРЕКЕТТІҢ МƏНІ – НƏТИЖЕ АЛУ

Басқа адамдардың өмірбаянын оқып немесе басқа адамдардың жетістіктерін бақылай отырып, сіз өзіңіз бола алмайсыз. Өзіңіз болу – өз нəтижелеріңізге жету. Неғұрлым нəтижелі əрекеттер жасасаңыз, соғұрлым сіз өзіңіз туралы көбірек білесіз. Рухани деңгейде біз бəріміз кемелдіміз, өйткені біз жасампаз əмбебап ақыл-ойдан бөлінбейміз. Жаратушыны жəне оның жаратылысын бөлу мүмкін емес, сондықтан теориялық тұрғыдан біз өз өмірімізге қатысты дұрыс шешім қабылдауға қабілетті болуымыз керек. Алайда бізге ерік бостандығы берілді, сондықтан біз əрқашан дұрыс жолды таңдамаймыз. Біздің өмірімізде болып жатқан жағдайлар, əдетте, бұл керемет рухани бастама емес, өз таңдауымызға байланысты. Біз өз болмысымызды өзіміз жасаймыз. Сіз не таңдайсыз? Егер сіз бұрын ауру, бақытсыздық, үмітсіз қарым-қатынаста болсаңыз, онда сіз бүгін оған төтеп беруге міндетті емессіз. Қабілетті құру, барлық жағдайда, орасан зор күш-жігерді талап етеді. Егер сіз өзіңізді басқаша сендірсеңіз, өмір шексіз күреске айналады. Шын мəнінде, осы кітапта жазылған қағидаларды ұстану өте қарапайым. Егер бұл сізге қиын болып көрінсе, оларды қолдану сізге қолданбауға қарағанда əлдеқайда аз күш жұмсайтынын біліңіз. Денсаулықты, үйлесімділікті жəне молшылықты құрудан гөрі кедейлікті, ауруды жəне дисгармонияны құруға көп күш жұмсалады, өйткені физикалық, материалдық жəне психикалық əл-ауқат заттардың табиғи тəртібіне бағынады.

ТАҢДАҢЫЗ ЖƏНЕ СЕНІҢІЗ

Бақытқа жетудің рецепті қарапайым: өзіңіз қалаған нəрсені шешіп, оны алғаныңызға оған жететініңізге сену. Есіңізде болсын, сіздің бейсана əлемдегі негізгі компьютермен – шексіз ақпараттық «Жоғары Санамен» байланысты. Сіздің ақыл-ойыңыз келесідей əрекет етеді: сіз өзіңіздің қалауыңызды саналы түрде растайсыз, қалаған нəрсеге жету қабілетіңізге сенесіз, ал сіздің бейсанаңыз бұл үшін қажет нəрсенің бəріне жағдай жасайды. Бірақ қиындық – сенімсіздік, бізге осы принциптің тиімділігіне сенуге кедергі келтіреді. Біз өмір оңай болмайды деп ойлауға дағдыланғанбыз. Сондықтан мен тағы да қайталаймын: қалаған нəрсені алу көп күш-жігер мен уақытты қажет етеді деген сенім – бұл жалпы қате түсініктердің бірі. Сіз өзіңіз қалаған нəрсені шешкенше алғашқы қадамды жасай алмайсыз. Егер сенімді болмасаңыз, ішкі дауысты тыңдаңыз. Қорытынды жасау мақсатында ақыл сізге көмектеседі. Егер жауап əлі болмаса, Мен сізге бір кеңес беремін. Мүмкін сіз өзіңізден: «Мен шынымен нені қалаймын?» Басқа тəсілді қолданып көріңіз жəне нəтиже нəтижелі болуы мүмкін. Өзіңізден: «Қандай шешімге тоқталдым?» Мүмкін, бұл сізге оңай болар. Бұл жағдайда сіздің бейсанаңыз болашақ өзгерістерден туындайтын қауіпті сезбейді. Шын мəнінде, сіз үшін қажет оқиғалардан сіз қалағанға дейін алыс емес. Екі сұрақтың кез-келгеніне жауап беру керек және үшінші жəне ең бастысы: «Мен мұны жасау үшін не істей аламын?» Кем дегенде бір нəрсені таңдау өте маңызды. Ең бастысы – бастау. Егер таңдау дұрыс болмаса, сіз оны түсініп, қажетті түзетулер енгізесіз. Нақты болыңыз. Сіз кім болғыңыз келетінін, нені алғыңыз келетінін жəне не істеу керектігін нақты көрсетіңіз. Сіз шешім қабылдағаннан кейін, сіздің бейсанаңыз бірден теориядан тəжірибеге ауысады жəне сізге қалаған нəрсені жасауға көмектеседі.

ЖАҢА ИДЕЯЛАРДЫ КӨРІҢІЗ

Импульсивті əрекеттер сізді күшейтпейді. Күш пен мотивация өз қалауын білуден жəне шешім қабылдаудан туындайды. Ең бастысы – өзіңізге сенуді үйреніңіз. Бұл орын алғаннан кейін, сіз өзіңіздің идеяларыңызды тыңдай бастайсыз, тіпті егер олар бір қарағанда экстравагантты (ерекше) жəне мүлдем шындыққа жанаспайтын болып көрінсе де. Бейсана ерекше ойлармен толуы керек. Бірегей мүмкіндіктері шексіз заманда, қолданыңыз жəне жаңа идея туралы ойланыңыз. Оны пайдаланыңыз, мүмкін ол сізді қызықтыратын шығар. Тіпті ең кішкентай ойдан да үлкен нəрсе шығуы мүмкін. Көптеген адамдар бүкіл өмірін «ұшағын» күтуге жұмсайды, содан кейін ол келгенде олар ұшаққа отырудан қорқады. Мүмкін, əрқайсымыз өмір өтіп бара жатқан сезіммен таныс шығармыз, бірақ біз оған қатыспаймыз. Өмір ағысына қайта ену үшін біз көбінесе асығыс жəне қате мақсаттарға қол жеткіземіз, тіпті оларды қағазға жазуға алаңдамаймыз. Біз қазірдің өзінде қалаған нəрсеміз бар бейсана деңгейін де қабылдамаймыз. Бұл жағдайда мен Джонатан Ливингстонның кеңесіне құлақ асуды ұсынамын: «Межелі жерге жетудің ең жақсы тəсілі – мұны істегеніңізді түсіну». Бұл парадоксальды, бірақ бірдеңе алмас бұрын, бізде бар нəрсені ақылмен қабылдау керек. Өйткені, бірыңғай əмбебап ақыл деңгейінде барлығын беріп қойған, бұл қазірдің өзінде бар. Біздің қабылдауымыздың арқасында біз қалаған нəрсе əмбебап ақыл-ойдан физикалық өмірге енеді.

ҚАБЫЛДАУҒА ДАЙЫН БОЛЫҢЫЗ

Өзіңіз қалаған нəрсенің сіздікі екеніне айналғанын түсініп, сіз өзіңіздің бейсанаңызға ешқандай күтусіз, толық еркіндік бере отырып, оны «шексіз ақыл әлеміне» жіберуіңіз керек. Сіздің мақсатыңыз қалай орындалатыны туралы ойламаңыз. Бұл қазірдің өзінде болғанын қабылдаңыз. Есіңізде болсын: сіз ұмтылатын нəрсе сізге бағытталған: Ұқсас ұқсасқа. Сізге қандай да бір адам, орын немесе зат болсын, сіздің тілегіңіз орындалуы «мүмкін» немесе «мүмкін емес» деп ойлайтын ақылға назар аудармаңыз. Қабылдаудың барлық жолдары ашық. болуы керек. Ешбір жағдайда олардың ешқайсысын жаппаңыз. Сіз қандай өмір сүргіңіз келетінін шешкен кезде, əмбебап күштер қозғалысқа келеді жəне сіздің тілегіңіз орындалады. Мен мұны түсіну жəне қабылдау оңай емес екенін түсінемін, бірақ шығармашылық əмбебап ақыл осылай əрекет етеді. Мақсаттар мен бағыттар айқын, анық және түпкі нəтижеге бағытталуы керек, әйтпесе сіздің мақсаттарыңыз өмір бойы адасып жүреді. Сондықтан өмірдің заңдылықтары сізге көмектесу үшін сіз оны қабылдауға дайын болуыңыз керек.

«ҚАЛАЙ БОЛУ КЕРЕК» ТУРАЛЫ ҰМЫТЫҢЫЗ

Өз ұмтылыстарыңызды шешіп, мақсаттарға жету туралы бұрын білгеннің бəрін ұмытып кетуіңіз керек. Бұл ештеңе жасаудың қажеті жоқ дегенді білдірмейді. Өкінішке орай, біз проблемаларды бұрынғы тəжірибе негізінде жəне əдеттегі құралдар арқылы шешуге дағдыланғанбыз. Алайда шығармашылық əмбебап ақыл біздің мақсатымызды қалай жүзеге асыруды бізден әлдеқайда жақсы біледі. Ол бізге бəрі қалай болуы керек екендігі туралы бұрынғы ойлардан арылғанымызда ғана бағыт береді. Басқаша айтқанда, өмірге қанағаттану дəрежесі «болу керек» деген кез-келген ойлардан бас тартуға дайын болуына тікелей байланысты. Біз өз бақытымыздың ажырамас шарты деп санайтын барлық нəрсені ұмытып кеткенде, біз қорқынышсыз өмір сүруді үйренеміз. Адам, қоршаған əлемнің идеалды құрылымы туралы ойлары шын мəнінде ақиқатқа сəйкес келмеген жағдайда ғана бақытсыз болады. Жағдайдың дұрыс дамуы туралы бұрынғы болжамдардан бас тарта отырып, біз не істеу керектігін, қайда бару керектігін, кіммен танысу керектігін бейсана арқылы қабылдай аламыз. Біз қол жеткізгіміз келетін нəрсені шешкеннен кейін, біздің барлық əрекеттеріміз қалаған нəрсені жүзеге асыруға ықпал етеді. Салыстырмалылық туралы ойлар Эйнштейннің басында науқас болып, төсекте жатқан кезде пайда болды. Қажетті ойлар кез-келген уақытта сіздің басыңызда пайда болуы мүмкін, егер сіз оларды қабылдасаңыз. Есіңізде болсын, сіздің қалауыңыз немесе мақсатыңыз қазіргі уақытта сіздің алдыңызда болуы мүмкін кез-келген кедергіден əлдеқайда күшті. Ең бастысы – Қалай? екеніне назар аудармау, өйткені сіз өзіңізбен жасағанның бəрі сізді қалаған нəтижеге əкеледі.

СІЗГЕ НЕ ІСТЕУ КЕРЕКТІГІН АЙТАДЫ

Кез-келген уақытта Жаратушы сізді басқа адамға айналдыру үшін немесе сізге маңызды сабақ беру үшін, сіз дайын емес жағдайға душар етуі мүмкін екенін біліп, түсінуіңіз керек. Ең бастысы – тез үйреніп, осы тəжірибелерден бастан өткеріп, əрі қарай жүру керек. Жаратушы сізден ештеңе жасырмайды, егер сізде бірдеңе болмаса, онда оны өзіңіз алмағаныңыз үшін ғана солай. Сіз қалаған нəрсенің бəрі сіздікі жəне сіз оны түсінуіңіз керек. Егер сіз жəне сіздің тілегіңіздің арасында қандай да бір кедергі болса, онда жоғары күштің көмегімен сіз оны көресіз жəне оны жеңе аласыз. Сізге мақсатыңызға жету үшін білуіңіз керек барлық нəрсе ұсынылады. Мақсатыңыз туралы нақты шешім қабылдағаннан кейін сіздің ішкі күштеріңіз қозғалады. Сіз өзіңіздің ақылыңызға қажетті білімнің енуіне мүмкіндік беруіңіз керек. Жаратушыға сеніңіз – ол сізге не істеу керектігін айтады. Адамның мінез-құлқы саласындағы зерттеулер, адамдардың өздерін жайлы сезінетін ортаға ұмтылуға бейім екенін көрсетеді. Адам белгілі бір ойлар мен құндылықтарды қалыптастырған кезде, ол оларды қолдайтын жəне соған сай сенім жүйесі бекітілген ортаны іздей бастайды. Бұл дегеніміз, егер сіз өзіңіздің əлеуетіңізді барынша арттыруға кедергі келтіретін ойлауды өзгерту туралы ақылмен шешім қабылдамасаңыз, онда ол бұрынғыдай қалады жəне сіздің өміріңіз де өзгермейді.

ӨЗГЕРІС ҚОРҚЫНЫШЫН ЖЕҢІҢІЗ

Егер өмір туралы қалыптасқан көзқарастар бізді адасуға мəжбүр етсе, неге біз оларды өзгертуден бас тартамыз? Неліктен біз қалағандай өмір сүру үшін қажетті əрекеттерді жасамаймыз? Себебі біз өзгеруден қорқу үшін бейсанада сыртқы күштермен бағдарламаланғанбыз. Біз сенімділікке тəуелдіміз. Біз жақсы, тұрақты өмір сүргенді жөн көреміз, бірақ бақытты өмір сүру үшін тəуекелге барудан қорқамыз. Бізге енгізілген бағдарлама бізді қауіпсіздік пен өзін-өзі сақтауға ұмтылуға, сондай-ақ белгісіздіктен қорқуға мəжбүр етеді. Адам қабылдаған шешім əрқашан ол туралы бір нəрсе айта алады. Шешім қабылдамау да. Егер сіз «Иə» мен «Жоқ» арасында үнемі өзгеріп отыратын болсаңыз, онда бұл ішкі қорқыныш сізді өзгеруден аулақ екеніңізді білдіреді. Кез-келген обсессия (жабысқақ ойлар) сияқты, нөлден туындаған күнә-қателіктер, қорқыныш көп жағдайда кейбір терең проблемалардың қақпағы ретінде қызмет етеді. Қорқыныш – бұл басқа адамдардан өз әлсіздігіңізді жасыруға мүмкіндік беретін, іштей алаңдататын маневр. Бұл əдетте «Ел-жұрт не дейді?» немесе «Егер мен қателессем ше?» деген сияқты.

Өзгерістер əрқашан белгісіздік элементін алып жүреді. Олар бейтаныс нəрсені сезіну, тəуекелге бару мүмкіндігін талап етеді. Егер сіз бүгін жұмысыңызды өзгертсеңіз, не сезінесіз? Жаңа лауазым, үлкен жалақыны, кəсіби өсудің үлкен мүмкіндіктерін жəне жақсы еңбек жағдайларын білдіреді делік. Осы өзгерістерге байланысты сізде күмəн, қорқыныш, уайым бар ма? Алаңдаушылық жағдайы болып жатқан өзгерістер оң, жағымды, позитивті болған кезде ғана біздің көңілімізді қалдырмайды.

ТАБЫСТЫ АДАМДАР ҰТЫЛҒАНДАРДАН ҚАЛАЙ ЕРЕКШЕЛЕНЕДІ

Табысты адамдар мен жеңілгендер арасындағы айырмашылық олардың өзгеруге, өмірге, өзіне, Құдайға деген көзқарасы. Біріншілері екіншілерден кем алаңдамайды, бірақ олардың айырмашылығы, ешқандай уақытты бос қалдыруға мүмкіндік бермейді. Табысқа қол жеткізген адамдар өздерінің алаңдаушылығын прагматикалық, конструктивті жаратылыс арнасына бағыттайды.

Өзгерістерге, өмірге оң көзқараспен қарауға тырысыңыз. Олар сізге қарсы емес, сіз үшін жұмыс істеуі керек. Біз барлығымыз өмірдің баспалдағына көтерілеміз, оның əр сатысында бізді жаңа мүмкіндіктер мен жаңа сынақтар күтеді. Әрбір адам өз сана деңгейіне дейін көтеріле алады, алайда одан биік көтерілу үшін, сана деңгейін де көтеру керек. Солай сіздің биік мақсаттарға жету мүмкіндігіңіз көбірек болады.

Менің ойымша, біз жеке жəне кəсіби дамудың белгілі бір кезеңінде тек өзгеруден қорқу, өмір туралы өз ойларымызды асыра бағалау жəне жаңа жағдайға бейімделу қабілетсіздігінен тоқтаймыз. Не үшін? Біз жай ғана жайлы орында болғымыз келеді, біздің қабілеттеріміздің шектеулі екеніне сенеміз. Бірақ іс жүзінде біз әрекетсіздікке сенбейміз және сол үшін өзімізді тек әрекетпен бәрін шешеміз деп ойлап қателесеміз, қиындыққа тап боламыз.

АЛДЫН АЛА БІЛУ МҮМКІН ЕМЕС

Бала кезімізден жеке өсу процесінде сіз бірнеше рет қателесесіз. Бірақ біз өзімізді қателіктерімізді талдауға, не болмауы керек, не болуы мүмкін екеніне назар аударуға үйретеміз. Бізге үнемі өзін-өзі талдау, өзіне деген сыни көзқарас, өз іс-əрекеттерін «дұрыс» деп бағалау қажеттілігі туралы сенім қалыптасады. Нəтижесінде өзін-өзі сынау соншалықты қатал болады, біз қателесуден қорқудан қандай да бір нəтижеге қол жеткізуді тоқтатамыз. Бізге белгісіз қорқыныш ұялайды, сондықтан біз қазіргі уақытта не болып жатқанына назар аударудың орнына, екі аптадан кейін, екі айдан кейін, екі жылдан кейін не болуы мүмкін деп алдын-ала қорқамыз. Біз əрқашан сенімділікке ұмтыламыз, егер ол болмаса, біз ештеңе істемейміз. Біз өзімізді белгісіз шекке дейін жеткіземіз. Бірақ іс жүзінде, сіз не істесеңіз де, белгісіздік элементі əрқашан болады. Сіз тырыспайынша ештеңе біле алмайсыз, үйрене алмайсыз.

ҚАТЕЛІК ӨЛІМ ЕМЕС

Сіз бір нəрсені түсінуіңіз керек: өмірде қателік жоқ, тек білместік пен надандық бар. Біздің жалғыз гарантиямыз ‐ нəтижеге жету мүмкіндігі. Демократия бостандығы кейбір адамдарды қателіктер жасауға, қиындыққа тап болуға, өзім білемін деуге, «Құлдық Санаға», жаман әдеттерден тәуелді болуға ақырында, арты белгісіз қараңғы белгісіздікке апарды, бірақ бұл әлі өлім емес.

Мен өзім көптеген қателіктер жібердім, олардың кейбіреулері өте ауыр болды. Салдары одан да ауыр болды. Бірақ бұл жеке өсу процесінің бөлігі. Дегенмен мен барынша қателеспеуге тырысамын, бірақ қателіктер сонда да болады. Ұшақ ұшу уақытының 90 пайызын белгіленген бағыттан ауытқиды деп ойлаңыз. Мұны түсінуге тырысыңыз. Егер ол Алматыдан Турцияға сəтті ұшуға қабілетті болса, онда жолдың оннан бір бөлігін курстан ауытқып кетсе, мүмкін, пилотқа сəл сыни көзқараспен қарау керек шығар. Желкенді қайық бүкіл бағытты түзу сызықпен өте алмайды. Оған желге қарсы жүзу керек болады. Ол үнемі берілген курстан ауытқып отырады. Бұл жағдайда ең бастысы – қателіктер мен сын адамды өсіретінін түсіну.

АҚЫЛДЫ АДАМ ӨЗ ҚАТЕЛІКТЕРІН ТҮЗЕТУДІ ҮЙРЕНЕДІ

Мен сізге бір үлкен құпияны ашамын: өмір – бұл қателерді түзетудің тұрақты процесі. Проблема мынада, адамдардың көпшілігі сынды тым ауыр қабылдайды. Ескертулер мен түзетулерге қалай қарайтынымыз біздің өзін-өзі бағалау деңгейімізді көрсетеді. Әрбір қателіктен кейін өзіңізге қандай да бір ескерту жасап, оның орнына дер кезінде қажетті түзетулер енгізесіз. Мүмкін сіз қателік жасаудан, ел-жұрттан қалудан, біреудің мақтауын жоғалтудан немесе ақымақ көрінуден қорыққан шығарсыз. Көптеген сəтсіздіктер сəттілікке жетудің нəтижесі емес, ол ескертуге назар аударғысы келмеу, оны талдағысы келмеу салдары. Қателіктерді түзету – жағдай бақылауға оралғанға дейін қажетті əрекеттерді жасау салдары.

Қате түсінік – бұл дұрыс курстан ауытқу. Бірақ қатенің өзі маңызды емес, оны уақтылы түзету мүмкіндігін сезіну маңызды. Көпшілігіміз бұдан бас тартамыз, себебі ол бізге қауіпті, біздің өзімізді өзіміз қатты жақсы көруіміз жапа шегуі мүмкін. Біздің көптеген сəтсіздіктеріміздің басты себебі – өз мінез-құлқымызға уақытында қажетті түзетулер енгізудің орнына, өзімізді ақтауға жəне өз көзқарасымызды қорғауға деген ұмтылыс. Осыған байланысты өркендеген адамдарды ұшақпен салыстыруға болады. Олар қателіктер жіберуге жəне түзетуге дайын. Егер біз қажетті шараларды қабылдауды соңғы минутқа дейін кешіктірмесек, біздің көптеген проблемаларымызды болдырмауға болады. Ең жаманы, біздің əр сəтсіздігіміз дəрменсіздік, әлсіздік сезімін тудырады. Бірақ іс жүзінде біз кемелдіміз.

БОЛМЫСТЫ ЖАҚСАРТУ МҮМКІН ЕМЕС

Сіз өзіңіздің болмысыңызды жақсарта алмайсыз – сіз жаратылыс деңгейінде кемелдісіз, сіз тұрмыс-тіршілігіңізді ғана жақсарта аласыз. Сіз өз таңдау, шешім, амал нəтижелерін жақсарта аласыз. Түсіну керек: егер сіз білместік пен надандықтан қателік жасасаңыз, бұл өлімге əкелмейді. Қажетті түзетулерді енгізу жеткілікті. Сіздің өміріңіздің мəні сіздің нəтижелеріңізбен бірдей емес екенін ұмытпаңыз. «Мен істеймін» жəне «Менде бар» деп бөлуді үйреніңіз. Бұл айырмашылықты қабылдағаныңызға жəне түсінгеніңізге көз жеткізіңіз, əйтпесе сіз өзіңізді өмір бойы адастырасыз. Сіздің міндетіңіз ‐ қателерді олар жасалған кезде түзету, өйткені сіздің түзетуіңіз ұзақ уақытқа созылса, сіз оның көмегінен өзіңізді алшақтатасыз. Шын Бақытқа, үнемі бір нəрсе жасайтын адам қол жеткізеді, өз əрекеттерінің дұрыстығына, ақиқатқа сай екеніне толық сенімді екенін растайтын адам. Ол үшін барлық қиындықтар мен қателіктер қызықты саяхат сияқты. Ол болашаққа не дайындайтынын білмейді. Ол тек бір нəрсені біледі: ол өз жолын таңдады жəне келесі қадамға жету үшін қажет нəрсені жасайды, ол оны келесі қадамға апарады, ал ол өз кезегінде тағы біреуіне жəне тағы солай шыңға қарай жалғасады береді. Белгісіз қорқыныштың тұтқыны ретінде өмір сүретін жəне қателік жібергенін білуден қорқатын адам ештеңеге қол жеткізе алмайды. Қорқыныш пен уайымның тамырынан арылуды өзіңіз үшін шешіңіз. Өз сəтсіздіктеріңіз артқа емес, сізді алға ұмтылуға себеп болуы керек. Қандай да бір себептермен біз бірдеңе жасамас бұрын, қателіктер мен сəтсіздіктердің ең аз ықтималдығын жою үшін ең көп ақпарат жинап, қажетті білім алуымыз керек екеніне сенімдіміз. Бірақ іс жүзінде бұл мүмкін емес. Бұл өмір бойы бір уақытта тамақтануға тырысумен бірдей. Жетістіктер неғұрлым көп болса, қателіктер соғұрлым көп болады. Ештеңе жасамайтындар ғана қателеспейді. Алғашқы қадамды жасап, таңдалған бағытты ұстанудың орнына, олар қорқыныштың өзін-өзі ауру етуге мүмкіндік береді. Мұндай адамдар ештеңе жасамайынша, олар қатеден сақтандырылған деп ойлайды. Мүмкін, солай шығар, бірақ қауіпсіздіктің бағасы, орындалмаған армандар мен іске асырылмаған мақсат пен əлеует, тым жоғары.

ҮМІТ ҮЗУДІҢ УАҚЫТЫ КЕЛДІ!

Біз өзімізге: «Бұл жұмыс мені бақытты етеді деп үміттенемін», «Менде ақша жеткілікті болады деп үміттенемін», «Адамдар менің өнімімді сатып алады деп үміттенемін», «Бəрі жақсы болады деп үміттенемін» деп айтамыз. Біреу бізді құтқарады, қамқорлық жасайды, өмірімізді өзгертеді, бізді бақытты етеді жəне біз қалаған нəрсені береді деп үміттенеміз. Біз үміттенеміз жəне күтеміз, бірақ ештеңе болмауы, өзгермеуі мүмкін. Бос үмітті қалдыратын кез келді. Үміт – бұл алда не болуы мүмкін екендігі туралы түсініксіз түсінік. Сіз ие болғыңыз келетін нəрсені қабылдағаныңыз жəне оны дəл қазір жасағаныңыз өте маңызды: сізде қазірдің өзінде қалаған нəрсе бар. Жаратушы бəрін берді. «Үміттенемін», «мүмкін», «ертең» немесе «жақында» деп айтпаңыз. «Қазір» деп айтыңыз. Ақылды адам үшін үміттің мағынасы да, мəні де жоқ. Үмітке, күтуге, жүре беруге деген көзқарасыңызды талдаңыз жəне бұл біз болдырмауға тырысатын шарасыздық пен жалғыздықтан басқа ештеңе əкелмейтін елес екенін түсініңіз.

БІЗ – ҮМІТТІҢ ТҰТҚЫНЫМЫЗ

Үміт бізді бостандықтан айырады. Бұл біздің қателіктер мен қиындықтарымыздың себебі. Біз басқа біреудің келіп, бізді құтқаруын күтеміз, содан кейін біз бақытты боламыз деп ойлаймын. Бұл нәзік үміт дауысы бізді бір-бірімізді ренжітуге мəжбүр етеді, өйткені ол жауапкершілікті өз мойнына алып, сіз үшін əрекет ете бастайды. Үмітпен бөлісу оңай емес, өйткені үміт артудың мағынасы жоқ екенін түсінген кезде табиғи сұрақ туындайды: «Мен қалай өмір сүремін?» Сіз құтқарылудың сырттан келмейтінін түсінуіңіз керек. Мұны қабылдау оңай болмайды, бірақ егер сіз сəттілікке жетсеңіз, таңқаларлық нəрсе болады. Сіз еркіндікті сезінесіз жəне сіз ешқашан болмайтын ғажайыпты күтуді тоқтатасыз. Біз сыртқы ортадан үміттеніп, бақытты іздеуді доғарғаннан кейін, біздің өмірге деген көзқарасымыз түбегейлі өзгереді. Қателік жасаудан қорқудың орнына, қандай да бір жетістіктерге ұмтылу пайда болады, біз өз тағдырымыз үшін жауапкершілікті қабылдаймыз. Үміт пен күтуге сену ‐ болашаққа тəуелді болуды білдіреді. Тек үміттің тұтқынынан босап шыққан адам ғана бір нəрсе жасай бастайды жəне өзінің өмірі үшін жауап береді.

ƏРЕКЕТ ЕТУ ҮШІН ҮМІТІҢІЗДІ ТАСТАҢЫЗ

Өзіңізді үміттенбеуге, бірақ əрекет етуге үйретіңіз. Сіз өмір бойы өзіңіз қалаған нəрсе туралы ойлана аласыз, қажетті ақпаратты жинай аласыз жəне əртүрлі мүмкіндіктерді бағалай аласыз, бірақ сіз əрекет етпейінше ешқашан нақты ештеңе біле алмайсыз. Бірінші қадамды жасау кейде қиын болуы мүмкін. Өйткені, тыныштыққа үйреніп қалған дене үшін қозғалыс əлдеқайда көп энергияны қажет етеді, одан кейін жылдамдықты біртіндеп жоғарылатыңыз. Кем дегенде бір нəрсе жасаңыз – бұл сізге бере алатын ең жақсы кеңес. Егер ол «дұрыс емес» болып шықса да, шешім қабылдаңыз. Сіз не істесеңіз де, жай отырудан, жатудан, ойын ойнаудан жəне өмірдің өзі жақсы жаққа өзгереді деп үміттенуден гөрі жақсы. Сіз осының бәрін бейсанаға сіңіріп, оған жүзеге асыруға рұқсат етіңіз. Ол не істеу керектігін біледі, өйткені ол əмбебап санаға байланған. Ең алдымен, сіз өзіңіз қалаған нəрсеге қол жеткізгеніңізді жəне сіздің болмыс деңгейінде қажетті нəрсенің бəрі бар екенін түсініңіз. Сіз қазірдің өзінде бақытты, табысты, сау жəне байсыз. Сіздің қиялыңыз бейнелейтін өмір сүріңіз, өзіңізді сөзсіз жақсы көріңіз жəне өзіңіздің ұлылығыңыздан лəззат алыңыз. Сіз өзіңізге қанша рет сіз кез-келген нəрсені жасай аласыз жəне қалаған нəрсеңізге ие боласыз деп айттыңыз? Әлде керісінше «Менің жағдайым жоқ. Мен ала алмаймын. Мен бұған қабілетті емеспін. Бұл өте қиын. Мен қорқамын. Адамдар ертең не дейді? Бұдан ештеңе шықпайды? Егер мен қателессем ше?» Дəл осы дауыс сізді ең қымбат армандарыңызды жүзеге асыру мүмкіндігінен айырды. Сіз оны тыңдауға міндетті емессіз. Бұл сіздің Шынайы «Мен» емес. Бұл сіздің эгоңыз жəне бұрынғы қателіктеріңіз. Ойлау қабілетін өзгерту, өмір туралы жаңа сенімдер мен ойларды қалыптастыру туралы ақылмен шешім қабылдаңыз. Таңдау сіздің қолыңызда: сізге не туралы ойлау керек жəне неге сену керек.

ЕҢ БАСТЫСЫ – СЕНІМДІЛІК

Мен бір сауда кеңсесін басқартын адамды білемін жəне оның қол астындағылардың бірі, күн сайын таңертең кеңсе холлында тұрған сауда автоматтарына жақындап, монеталарды қайтару ұяшығында бірдеңе бар-жоғын тексерді. Егер ол бірдеңе тапса, ол: «Бүгін біздің күніміз», – дейтін. Күн шынымен де сəтті өтті, кем дегенде сату көлемі жағынан. Содан кейін оның бастығы қулыққа баруды шешті жəне кейде ұяшыққа монеталарды өзі сала бастады, себебі сенім мен эмоция ақша тартатынын жақсы білетін еді. Оның қызметкері бұл монеталарды көргенде одан сайын қуанып, оған сəттілік əкелетініне қатты сенімді болды. Сенімділік көп нəрсеге қабілетті. Сенім – бұл сенімділіктің негізі. Сену дегеніміз – ойлардың өмірде жүзеге асатынын, айналатынын нақты білу. Іске неғұрлым көп қуат берсеңіз, уақыт жұмсасаңыз, нəтиже соғұрлым жоғары болады. Сенім дегеніміз – егер сіз оған сенімді болсаңыз, бəрі ойдағыдай болатынын білу, сезу.

СІЗДІҢ МҮМКІНДІКТЕРІҢІЗ ЕШТЕҢЕМЕН ШЕКТЕЛМЕЙДІ

Күн сайын осы кітапта көрсетілген принциптерді қолдана отырып, сіз өзіңіздің сенім жүйеңіздің шектерін жеңе аласыз. Осының арқасында қол жеткізілген нəтижелер сізге жаңа наным-сенімдерді қалыптастыруға жəне олардың көмегімен одан да көп жетістікке жетуге көмектеседі! Мүмкіндіктердің шегі жоқ. Адам тек өзінің ойлауын шектейді. Сіз қол тежегіші қосылған көлікпен жүрдіңіз бе? Қол тежегіші біздің қорқынышымызды, алаңдаушылығымызды білдіреді. Шын мəнінде, барлық осы шектеу факторлары болса да, сіз қалаған нəрсеге қол жеткізе аласыз – қол тежегіші қосылған кезде межелі жерге жетуге болады. Бірақ егер сіз оны өшірсеңіз, тапсырма айтарлықтай жеңілдетіледі! Егер сіз барлық қажетсіз қателіктерден арылсаңыз, мақсатқа жету əлдеқайда оңай болады. Сіз күніне он алты-он сегіз сағат ояу боласыз. Сіз олардың сегіз немесе онын жұмысқа жұмсайсыз. Сіз тəртіпті жəне ұйымшылсыз. Неліктен ақша, қарым-қатынас, денсаулық, мансап немесе бизнес болсын, қалаған нəрсені алу жоспарымен жұмыс істеуге тағы бірнеше минут жұмсамасқа? Сіздің өміріңізді толығымен өзгерту үшін күн сайын осы жерде көрсетілген принциптерді қолдануға аз уақыт бөлу жеткілікті. Жағдайлар өзіңізге қалай қарау керектігін жəне басқалар сізге не істей алатындығыңызды жəне не істеу керектігін шешетіндігінен əлі шаршамадыңыз ба? Бəлкім, балалық шағыңызда сіз көп зорлық-зомбылық көріп, боқтық сөздер естіп, көп күлкіге қалған боларсыз.

Бірақ қандай да бір ішкі дауыс əрқашан сізге өзіңіз қалағандай өмір сүре алатындығыңызды айтады. Сіз мүлдем оны тыңдағыңыз келмейді. Бұл кітап сіздің өміріңізді өз қалауыңыз бойынша құру қабілетіңізді тағы бір рет еске салды. Бұл сіздің өміріңіз. Есіңізде болсын: сіз өзіңіз қалаған нəрсені таба аласыз, сіз оған қабілетсіз екендігіңізге сенуді тоқтатқан кезде. Сіз «мүмкін, мүмкін емес» туралы ойлауғаныңыз жетеді. Позитивті ойлаудан өзгерек, дұрыс ойлауды қалыптастырыңыз. Тəуекелге барудан жəне қателіктер жасаудан қорықпаңыз. Компьютердегі бағдарлама орнатқан сияқты бейсанаңызға арманыңызды бекітіңіз, шынайы өмірде «орындалатынына сенімдімін» деп айтыңыз, ол сізге де жауап береді. Сізге бірінші көру керек, әрекет ету керек деп ойлау үйретілді. Бірақ қазір сіз мұның керісінше екенін білесіз. Егер сіз бір нəрсеге шын жүректен сенсеңіз, бұл міндетті түрде болады. Егер сіз шынымен өмір сүруді бастау үшін қандай да бір сəтті, оқиғаны күтсеңіз – мысалы, белгілі бір жасқа жеткенше, зейнетке шыққанша, ақша жинап болғанша онда сіз бүкіл өміріңізді тұрақты күту күйінде өткізесіз. Сіз ешқашан шынымен өмір сүре алмайсыз. Белгілі бір мақсат қойыңыз, дұрыс адаммен кездесіңіз.

Өз мысалымнан: Емделмейтін аурудан зардап шегетін адамдар үшін ең жаман нəрсе – олар ешқашан өздері қалағандай өмір сүре алмайтыны жəне оған уақыт қалмайтыны. Бізде бар жалғыз сәт – қазір, əрқайсымыздың өз уақытымыз бар, оны қалай пайдалану таңдау еркіне байланысты. Сондықтан бізге берілген уақытпен не істейміз? Сіздің өміріңіздегі ең маңызды кезең келе жатыр жəне ол ең жақсы болуы мүмкін.