Сіз кілтті құлыпта бұрап жатқан кезде сындырған кезіңіз болды ма? Бірде мен спортсмен досыма тиесілі кілттерге қарап, бір кілттен тек өзегі ғана қалғанын білдім. Кілт жаман сынған. Мен «Бұл қалай болды?» деп досымнан сұрадым. «Кілт құлыптың ішінде қалып қойды, мен оны бұрауға тырыстым, сосын сындырдым» деп жауап берді ол. Біздің көпшілігіміз кейде осылай жасаймыз деп ойлаймын. Біз дұрыс емес кілтті құлыпқа салсақ та, бәрі біз қалағандай болғанын қалаймыз. Біз кілт бұрылғанын қалаймыз. Біз өз қалауымызды түсінбей жатып әрекет етеміз және ақырында біз кілтті бұзамыз. Менің досымның оқиғасында, менің досым ашпақшы болған құлыптың дұрыс кілті болды, егер ол осы кілтті таңдаса, есік еш қиындықсыз ашылар еді. Бізде де солай болады. Біз адамдармен қарым-қатынас кезінді де кілттерді өзімізге қарай бұрғымыз келеді, бірақ есіктер ашылмайды. Ал дұрыс кілт таңдалса ашылады. Сіз бұл өмірде адамдардың санасын есік деп елестетіңіз, ал олардың мінезін құлып деп елестетіңіз.

Біреу біздікінен өзгеше бірдеңе жасаған кезде немесе біздің жағдайымыздан өзгеше шешімдер қабылдаған кезде, бір сөзбен айтқанда озып кеткен кезде, біз қаншалықты жүйкені іске қосатынымызды байқадыңыз ба?

Егер біреудің уақыты болмаса, мүмкіндікті жіберіп алсақ, егер біз үнемі жанталасып жүрсек, өзіміз түсіну керек нәрсені түсіне алмайтын болсақ, біз ашуланамыз. Біз бәріміз кілттерімізді басқа адамдардың өмірінің құлыптарына енгізуді үйренеміз. Мойындау керек, біреудің қасында отыру және сіз ойлағаннан да тиімді жұмыс жасап жатқанын көру оңай емес. Бұл әсіресе балалармен қарым-қатынас кезінде білінеді. Балалар біз сияқты бәрін қалай жасау керектігін білмейді. Олардың саусақтары біздікіндей икемді және епті емес, сондықтан біз олардың қолынан келетін нәрсені жұлып алып, өз қолымызбен жасауға деген үлкен жаман әдет бар. Біз түсінігіміздің кілтін олардың ақыл-ойының құлыпына енгізуге тырысамыз, және бұл олардың болашақта адам болуына көмектеспейді.

Әр адам өмірді бақытты сүруді өзі үйренуі керек, ал басқа кілттерден абай болыңыз, оларға санаңыздың құлыпын сақтықпен беріңіз. Егер тек қана ең қабілеттілер мен біліктілерге ғана сөйлеуге рұқсат етілген болса, онда қалған адамдардың дағдылары мен қабілеттерін дамыту мүмкін болмас еді. Барлығы дерлік өз бетінше үйрене алады, ал табысты көшбасшылардың бәрі – басқа адамдардың құлыпына кілт тығудың немесе қате кілтті тығып оны сындырып алудың мағынасы жоқ екенін ерте түсінген адамдар. Біз адамдарды қалай болса, солай қабылдауымыз керек, оларға өзімізбен емес, жолымызбен көмектесуіміз керек. Біз ешқашан дәл біз сияқты жасайтын басқа адамды таба алмаймыз. Біз мұны түсінгенде, біз ұсақ-түйекке ашулануды тоқтатамыз, өз өміріміздің кілтін басқа біреудің құлыпына тығу әрекетін тоқтатамыз және басқалардың өз жолымен дамуына мүмкіндік береміз. Адамға бақыт есігін ашу үшін дайын кілт емес, оны іздеу мен үйрену жолы керек.

Өзіңізді бағалай отырып, сіз өз жұмысыңызды керемет деп санаңыз. Құдай сізге жомарттық сыйлады, сондықтан жағдайы төмен адамдарға жомарт болыңыз. Бұл мысалдар және т.б. ізгі амалдар адамдар ұстануға тиіс жарық сәулесі, сондықтан бүгін өзіңізді жетілдіріңіз, ал басқаларға ертең өздерін жақсартуға көмектесіңіз.

Мұны жасаңыз, сонда сіз жақсы адам боласыз, және сізде жақсы достар немесе жақсы балаларыңыз болады.