Публикуется по изданию: Saga Haralds konúngs harðráða Sigurðarsonar / Þorgeir Guðmundsson, R. K. Rask (Fms. B. VI). 1831.

1. Sigurðr hrísi het son Haralds konúngs hárfagra, hann var faðir Hálfdánar, föður Sigurðar sýrs. Sigurðr sýr átti Ástu Guðbrandsdóttur, móður Ólafs hins helga. Þau Sigurðr konúngr ok Ásta áttu fimm börn eðr fleiri: Guðröðr var elztr, þarnæst Hálfdán, þá Íngibjörg, þá Gunnhildr, Haraldr var ýngstr, hann var snimma mikill ok styrkr, ok vænn at áliti. (Bls. 127)

Sva er sagt, at þá er Ólafr konúngr hinn helgi flýði af Noregi fyrir ríki Knúts Danakonúngs, fór hann austr í Garða, ok var [með Jarizleifi konúngi¹; síðan, eptir því sem guð hafði fyrirhugat, fýstist hann aptr at venda til síns ríkis, reð hann þá fyrst til Svíþjóðar, ok efldist þaðan at liði. En er þat spurðist í Noreg, at Ólafr konúngr var austan kominn til Svíþjóðar, þá söfnuðust (saman) allir vinir hans, þeir sem honum vildu lið veita; var í þeim flokki tignastr maðr Haraldr Sigurðarson, bróðir Ólafs konúngs, hann var þá vetra gamall; margt var þar annarra göfugra manna; þeir fengu alls 6 hundruð manna. […] (Bls. 127)

¹ þar einn vetr – H.

2. Þá er Haraldr kom á Jamtaland, fann hann þar Rögnvald Brúsason, ok enn fleiri menn, þá er komizt höfðu ör bardaga á Stiklastöðum; fóru þeir þaðan til Svíþjóðar um haustit, ok dvöldust þar um vetrinn. Annat sumar fóru þeir austr í Garðaríki til Jarizleifs konúngs, ok tók hann vel við þeim; dvaldist Haraldr þar lengi síðan; sva segir Bölverkr skáld í drápu þeirri, er hann orti um Harald konúng:

(Bls. 131–132)

Gerðist Haraldr þá höfðíngi mikill, ok hafði landvörn fyrir Jarizleifi konúngi, ok annarr Eilífr, son Rögnvalds, sonar Úlfs, sem Þjóðólfr segir:

(Bls. 132)

Haraldr fór víða um Austrveg, ok vann mörg stórvirki, þarfyrir virði konúngr hann mikils. Jarizleifr konúngr ok Íngigerðr drottníng áttu dóttur, er het Elísabet, þá kalla Norðmenn Ellisif. Haraldr vakti þat mál við konúng, ef hann vildi gipta honum júngfrúna, sagði honum kunnigt um frændr sína ok forellri, ok sva nökkut um sjálfs síns framferði. Konúngr svarar því máli vel, ok sagði sva: þess er vel leitat, þykki mer í mörgu lagi dóttur minni fullboðit, þat er til þín heyrir; en þat mun her talat af landshöfðíngjum, at þat se nökkut skjótræði, ef ek gipti hana útlendum manni, þeim sem ekki ríki hefir til forráða, ok þó eigi mjök auðigr at lausafe. En ek vil þó eigi þer frávísa þessum ráðahag, heldr unna þer þeirrar sæmdar á hæfiligum tíma, þótt þú bíðir um hríð; nýtr þú þartil af oss bæði hins heilaga Ólafs konúngs, ok sva sjálfs þíns atgerfi, þvíat þú hefir sva her dvalizt, at þú hefir sjálfum þer unnit frama, en oss sæmd ok mikinn framgáng varu ríki; er þat ok vænt, at af þessu upphafi aukist lengi þín frægð ok virðíng; skildu þeir sva sína ræðu. (Bls. 132–133)

3. Eptir þat fýstist Haraldr at fara út í lönd, bjó hann þá mikla sveit manna, skildust þeir Jarizleifr konúngr með hinni mestu vináttu. Er sva sagt at Haraldr færi austan ör Görðum með lið sitt, fyrst til Vindlands, þaðan til Saxlands, ok allt vestr í Frakkland; sva segir Illugi Bryndælaskáld: […] (Bls. 133)

5. […] Her segir þat, at í þann tíma var Mikael Grikkjakonúngr. Norðbrikt dvaldist marga vetr í Affríka, fekk hann þar of lausafjár í gulli ok silfri ok allskonar dýrgripum; en allt fe, þat sem hann fekk, ok hann þurfti eigi at hafa til kostnaðar ser ok liði sínu, sendi hann með trúnaðarmönnum sínum norðr í Hólmgarð í vald ok gæzlu Jarizleifs konúngs. Dróst þar saman ógrynni fjár, sem líkligt má þykkja, er hann herjaði þann hluta heimsins, er auðgastr var at gulli ok dýrgripum, ok sva mikit sem hann gerði at, sem nú var áðr at sönnu sagt, at hann myndi eignazt hafa 80 borga í Affríka, umframm allan þann hernað, sem hann gerði í Grikklandshafi ok í Sikiley, sem síðarr mun sagt verða. […] (Bls. 139)

15. Á þeirri sömu nótt gengu þeir Haraldr at þeim herbergjum, er júngfrú María svaf í, tóku hana brott með valdi, ok höfðu með ser; tóku síðan 2 galeiðr, skipuðust Væríngjar þar á, ok reyru út í Sæviðarsund… Með þessu komst Haraldr (í brott) af Miklagarði; fór sva inn í Svartahaf, ok áðr hann sigldi frá landi, setti hann júngfrúna upp á land, ok fekk henni gott föruneyti… Síðan sigldi Haraldr norðr í Ellipalta, fór hann þaðan allt um Austrríki. (Bls. 168–169)

Í þessum ferðum orti Haraldr gamanvísur, ok voru 16 saman, ok eitt niðrlag at öllum, þó eru her fár ritnar; (þessi er ein:)

Þessu veik hann til Elísabet, dóttur Jarizleifs konúngs, er hann hafði beðit, sem fyrr er getit; ok enn kvað hann:

(Bls. 169–171)

16. En er Haraldr kom til Hólmgarðs, fagnaði Jarizleifr konúngr honum forkunnar vel; dvaldist hann þar um vetrinn; tók hann þá í sína varðveizlu gull þat allt, er hann hafði þagat sendt af Miklagarði, ok margskonar dýrgripi; var þat sva mikit fe, at engi maðr á Norðrlöndum hafði set þvílíkt komit saman í eins manns eigu. Haraldr hafði þrysvar komit í Pólótasvarf, meðan hann var í Miklagarði; þat eru þar lög at hvert sinn er Grikkjakonúngr deyr, þá skulu Væríngjar hafa Pólótasvarf, þeir skulu þá gánga um allar Pólótur konúngs, þar sem fehirzlur hans eru, ok skal hverr þá hafa at frjálsu, ok eignast, þat er höndum kemr á. (Bls. 171)

Þann sama vetr gipti Jarizleifr konúngr Haraldi dóttur sína Ellisif; þess getr Stúfr skáld:

(Bls. 171–172)

17. En at vari byrjaði hann ferð sína [ör Hólmgarði, ok fór ofan til Aldeigjuborgar², fekk hann ser þar skip, ok sigldi austan um sumarit; sneri fyrst til Svíþjóðar, ok lagði til Sigtúna; sva segir Valgarðr af Velli:

(Bls. 172)

Þar fann Haraldr Svein Úlfsson, þat haust hafði hann flýit fyrir Magnúsi konúngi við Helganes, sem fyrr er ritat; en er þeir fundust, fagnaði hvarr öðrum vel. Ólafr sænski Svíakonúngr var móðurfaðir Elísabet, konu Haralds, en Astríðr, móðir Sveins, var systir Ólafs Svíakonúngs. Gerðu þeir Sveinn ok Haraldr felag sitt, ok bundu einkamálum. Allir Svíar voru vinir Sveins, þvíat hann átti þar hina stærstu ætt þar í landi; gerðust þá ok allir Svíar vinir Haralds ok liðsinnismenn, var þar mart stórmenni bundit í mægðum við hann; sva segir Þjóðólfr:

[…]

(Bls. 172–173)

² Alþekjuborgar – H.

42. […] Haraldr konúngr kom þenna vetr sem nú er frásagt til Noregs, ok er hann kom inn til bæjar, let hann stefna Eyraþíng, var honum þar sem annarstaðar gefit konúngsnafn yfir öllu landi, gerðist hann þá einvaldshöfðíngi yfir öllum Noregi; sat hann þann vetr, norðr í Þrándheimi. Halldórr Snorrason hafði verit út í Miklagarði með Haraldi, sem áðr er sagt, ok kom í Noreg með honum austan ör Garðaríki; hafði hann þá mikla sæmd ok virðíng af Haraldi konúngi, var hann með konúngi þenna vetr, er hann sat í Kaupángi. […] (Bls. 237–238)

49. Haraldr konúngr fór aptr um haustit, ok var í Noregi um vetrinn. Hinn næsta vetr eptir, er Magnús konúngr andaðist, fekk Haraldr konúngr Þóru, dóttur Þorbergs Árnasonar, þau áttu 2 syni, het hinn ellri Magnús, en annarr Ólafr. Haraldr konúngr ok Ellisif áttu 2 dætr, het önnur María, en önnur Íngigerðr. […] (Bls. 255)

67. […] Hákon fór þegar ör landi, hafði hann lángskip vel skipat, hann kom framm suðr í Danmörk, fór þegar á fund Sveins konúngs, mágs síns; tók Sveinn konúngr feginsamliga við Hákoni, ok fekk honum þar veizlur miklar; gerðist Hákon þar landvarnarmaðr fyrir víkíngum, er mjök heijuðu í Danaveldi, Vindr³ ok Kúrir ok aðrir Austrvegsmenn; lá hann úti á herskipum bæði vetr ok sumar. (Bls. 290)

³ Vindir – H.

114. […] Áðr Haraldr konúngr fór ör Þrándheimi, hafði hann látit taka til konúngs Magnús, son sinn, ok setti hann eptir til landsgæzlu ok ríkis í Noregi, er hann fór frá. Þóra Þorbergsdóttir var ok eptir, en Ellisif drottníng fór með honum, ör landi. (Bls. 404–405)

115. En er Haraldr konúngr var búinn ok byr gaf, sigldi hann út á haf öllum flotanum; hann kom af hafi við Hjaltland, en sumt lið hans tók Orkneyjar, lá Haraldr konúngr litla hríð við Hjaltland, aðr hann sigldi suðr til Orkneyja, hafði hann þaðan með sèr lið mikit, ok jarlana, Pál ok Erlend, syni Þorfinns jarls, en hann lèt þar eptir Ellisif drottníng ok dætr þeirra, Maríu ok Íngigerði. Þaðan sigldi Haraldr konúngr suðr fyrir Skotland, ok svâ suðr undir England; hann kom þarat, er heita Kliflönd […] (Bls. 405)

123. Ólafr, son Haralds konúngs Sigurðarsonar, hèlt liði sínu brott af Englandi, hann sigldi út af Hrafnseyri, ok kom um haustit við Orkneyjar; þess getr Steinn Herdísarson: […] Þat var þar tíðinda at María, dóttir Haralds konúngs, hafði vorðit bráðdauð, þanna dag ok á þeirri stundu er faðir hennar hafði fallit, ok er þat mál manna, at þau hafi mjök eins manns fjör haft boeði; hon var allra kvenna vitrust⁴ ok vinsælst. Ólafr dvaldist um vetrinn í Orkneyjum, en eptir um sumarit fór hann austr til Noregs með liði sínu; svâ segir Steinn: […] Þat sama sumar var Ólafr til konúngs tekinn í Noregi með Magnúsi, bróður sínum. Ellisif drottníng fór vestan um haf með Ólafi, stjúpsyni sínum, ok Íngigerðr dóttir hennar. […] (Bls. 427–428)

⁴ fríðust – H.