Публикуется по изданию: Fagrskinna – Nóregs konunga tal / Bjarni Einarsson (ÍF. B. XXIX). 1984. Bls. 55-373.
LI. kapítuli
Þá er Óláfr enn helgi konungr hafði fallit á Stiklarstgðum, fóru þeir ór landi Haraldr, bróðir hans, ok Rǫgnvaldr Brúsasonr ok margt manna með þeim ok kómu um vetrinn ǫndverðan austr í Hólmgarð á fund Jarizleifs konungs, ok hann tók vel við þeim, sem segir Valgarðr á Velli1, er orti um Harald:
Mildingr, straukt um mækis
munn, es lézt af gunni.
Holds vannt hrafn of fylldan
hrás. Þaut vargr í ási.
En gramr – né frák fremra
friðskerði þér verða —
austr vast ár et næsta,
ǫrðuglyndr, í Gǫrðum.
(Bls. 227)
Jarizleifr konungr hafði jafnan haft með sér Norðmenn ok svenska menn, en þá var andaðr Rǫgnvaldr jarl Úlfssonr, en þat ríki hafði tekit Eilífr2 jarl. Hann hafði ok marga Norðmenn með sér ok gaf þeim mála. Sá jarldómr var veittr til þess, at jarlinn skyldi verja ríki konungs fyrir heiðnum mǫnnum. Jarizleifr konungr setti Harald annan hǫfðingja yfir herlið sitt ok gaf mála ǫllum hans mǫnnum, sem segir Þjóðólfr skáld:
Eitt hǫfðusk at,
Eilífr þars sat,
hǫfðingjar tveir;
hamalt fylkðu þeir.
(Bls. 227–228)
Þar dvalðisk Haraldr langa hríð ok átti margar orrostur, ok var Jarizleifr allvel við hann. Þá fýstisk Haraldr at fara út til Miklagarðs. Nú byrjaði hann ferð sína ok mikit Norðmanna lið með hónum, fór alla leið þar til er hann kom til Miklagarðs. […] (Bls. 228)
Hér segir þat, at þá var Mikjáll konungr í þann tíma. Haraldr dvalðisk marga vetr í Affríka, fekk þar gull mikit ok alls konar dýrliga gripi ok steina mæta, en fé þat allt sem hann fekk ok eigi þurfti hann til neyzlu við lið sitt, sendi hann með trúnaðarmǫnnum sínum norðr3 í Hólmgarð í (vald ok) gæzlu Jarizleifs konungs, dró þar saman mikit fé sem líkligt var, er hann herjaði þann hluta heims4, er auðgastr var at gulli ok silfri, ok svá mikit sem hann gorði at ok áðan var í frá sagt, at hann eignaðisk átta tigu borga. Hann barðisk við sjálfan konunginn í Affríka ok sigraðisk ok eignaðisk víða hans veldi, sem Þjóðólfr skáld segir: […] (Bls. 231)
Á þeiri sǫmu nótt tók hann hǫll þá, er inni var jungfrúa Máría, ok hafði hana með sér, tóku síðan tvær galeiðr ok raru inn í Sæviðarsund. Þar váru yfir sundit járnrekendr. Þá mælti Haraldr, at skipask skyldi til ára á hvárritveggju galeiðinni, en þeir allir, er eigi þurftu at róa, skyldi hlaupa aptr á hvárritveggju galeiðinni ok hafa hverr húðfat sitt í fangi, ok renndu svá galeiðarnar upp á járnin, en þegar er festi ok af tók skriðinn, bað hann þá hlaupa fram í. Þá steypði galeiðinni fram af járnum, þeiri er Haraldr var á, en sú ǫnnur, er hann var eigi á, sprakk, er reið á járnunum, ok týndisk þar margt af, en sumt var tekit á sundi. Með þessu komsk Haraldr braut ór Miklagarði ok fór svá inn í Svartahaf, ok áðr en hann sigldi í hafit, setti hann upp á land ungu frú Máríu ok fekk henni gott fǫruneyti (aptr) til Miklagarðs, ok bað hana segja Zóe dróttningu, at Haraldi þótti sem hón hefði lítit vald þá á hónum, eða hvárt er hennar ríki myndi nǫkkut þá fyrir standa, at hann fengi ungu frú Máríu, ef hann vildi. Þá sigldi hann norðr í Ellipalta, fór þaðan aptr um Austrríki. (Bls. 236)
Í þessum ferðum orti Haraldr gamanvísur ok eru sextán ok eitt niðrlag at gllum. Þessi er ein:
[2] Sneið fyr Sikiley víða
súð – vǫrum þá prúðir —
brýn; skreið vel til vánar
vengis hjǫrtr und drengjum.
Vættik miðr, at motti
myni enn þinig nenna.
Þó lætr Gerðr í Gǫrðum
gollhrings við mér skolla.
Því veik hann til Ellisifjar, dóttur Jarizleifs konungs. (Bls. 237)
Haraldr fór til Hólmgarðs á fund Jarizleifs5 konungs ok fekk þar góðar viðtǫkur, tók þá til sín gullit mikla, er hann hafði áðr sent fyrir sér útan ór Miklagarði. (Bls. 237)
Áðr en Haraldr fœri ór Gǫrðum austan, gipti Jarizleifr hónum dóttur sína, er hét Elísabeth, en Norðmenn kǫlluðu Ellisif. Þat segir Stúfr enn blindi:
Mægð gat ǫðlingr eiga
ógnar mildr, þás vildi.
Golls tók gauta spjalli
gnótt ok bragnings dóttur.
(Bls. 237–238)
At vári byrjar hann ferð sína austan ór Hólmgarði ok fór með þrjú skip til Svíþjóðar. (Svá segir Valgarðr:
Skauztu und farm enn frízta —
frami veitisk þér – beiti,
farðir goll ór Gǫrðum
grunlaust, Haraldr, austan.
Stýrðir hvatt í hǫrðu
hugdyggr jǫfurr, glyggvi,
sáttu, þars sædrif létti,
Sigtún, en skip hnigðu.)
(Bls. 238)
Ok fundusk þeir þá, Sveinn Úlfssonr ok Haraldr. Þeir váru mágar, því at Ellisif, er Haraldr átti, var dóttir Ingigerðar Óláfsdóttur ens svenska. Hans systir var Ástríðr, móðir Sveins Úlfssonar. […] (Bls. 238–239)
1 Valgarðr á Velli – B; Bolverkr broðir Þioðolfs – A.
2 Eilífr – B; Eirikr – A.
3 Отсутствует в A.
4 heims – A; heimsins – B.
5 Jariz– B; Juriz– A.
LXIII. kapítuli
Nú sigldi Haraldr konungr fyrst til Orkneyja, lét þar eptir Ellisif konu sína ok Máríu dóttur sína. Hann hafði þaðan með sér Pál jarl, son Þorfinns jarls ok Ingibjargar, dóttur Finns jarls Árnasonar. Þaðan helt Haraldr konungr suðr herinum til Englands… (Bls. 278)
LXXII. kapítuli
[…] Þann sama dag, er Haraldr konungr fell á Englandi, þá andaðisk Máría, dóttir hans, í Orkneyjum. Þat mæltu menn, at þau hafi haft eins manns fjǫr bæði. […] (Bls. 290)